"Қизларим киммат бўлсин." Тошкентда кулол рассом Римма Газалиеванинг кўргазмаси бўлиб ўтмоқда.
Занмакон маданий маконида кулолчи рассом Римма Газалиеванинг "Қиммат" номли кўргазмаси бўлиб ўтмоқда. Сарлавҳа қадимги ўзбек эртакининг қайсар қаҳрамони, анъанавий равишда ёвуз деб ҳисобланган Қимматга ишора қилади. Рассом унга бошқача қарашни таклиф қилади - ўз қадрини биладиган аёл сифатида.
"Қизларим қиммат бо'лсин." Тошкентда кулолчи рассом Римма Газалиеванинг ко'ргазмаси очилди.
Занмакон маданий маконида кулолчи рассом Римма Газалиеванинг "Қиммат" номли шахсий ко'ргазмаси бо'либ о'тмоқда. У аёллар, уларнинг тажрибалари, ижоди ва жамиятдаги ролига баг'ишланган ушбу макон учун идеал қаҳрамон.
"Римма Газалиеванинг иши янги аёл архетипи ҳақидаги о'зига хос эссе. Унинг о'зи ҳам о'з ҳаётини қайта ко'риб чиқиш жараёнидан о'тди: ко'п йиллар давомида у о'зини бошқаларга баг'ишлади ва бир пайтлар о'зини танлади ва севган ишини қила бошлади. Ва бугунги кунда у о'зини севадиган, қадрини биладиган ва о'зини танлашдан қо'рқмайдиган қаҳрамонлар образларини яратади. Менимча, бу ко'плаб аёллар учун илҳомлантирувчи намуна", деб та'кидлайди Занмакон асосчиларидан бири Элнора Ибрагимова-Ризаева.
Римма Газалиева бир неча о'н йиллар давомида кулолчилик ва чинни буюмлар билан ишлайди. У П. Бенков номидаги Республика рассомлик мактабини, кейин эса А. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик институтининг кулолчилик бо'лимини тамомлаган. О'қишни тугатгандан со'нг, у Фарг'она водийсидаги Қувасой чинни фабрикасида амалиёт о'таган ва у ерда қолган ва кейинчалик бош рассом бо'лган. Газалиеванинг со'зларига ко'ра, айнан шу фабрика унга кенг ко'ламли тажриба о'тказиш ва материаллар билан ишлашга о'з ёндашувини ривожлантириш имкониятини берган.
"Менинг турли хил ёндашувларим бор. Ба'зан мутахассислар менинг ишимга қарашади ва буларнинг барчаси бир киши томонидан бажарилганига ҳайрон бо'лишади. Бу йиллар ва тажриба билан бирга келади. Яхши ко'з жуда муҳим: мен бошқа мамлакатга саёҳат қилганимда, биринчи навбатда музейга бораман. У ерда ко'рган ҳар бир нарса аста-секин менинг дидимни шакллантиради, менга ёқадиган нарсаларга та'сир қилади ва менга янги г'ояларни топишга ёрдам беради", деб тушунтиради рассом.
Деярли бутун умри давомида Газалиева ижодий ишни оиласига г'амхо'рлик қилиш ва болаларини тарбиялаш билан бирлаштирган. Унинг айтишича, бу унинг бадиий амалиётига сарфлаши мумкин бо'лган вақт миқдорига сезиларли та'сир ко'рсатган.
"Мен учта фарзандни катта қилдим ва, албатта, кундалик ҳаётнинг бутун юки менга тушди. Мен ижодий иш билан охирги чора сифатида шуг'улландим, кейинроқ учун режаларимни четга суриб қо'йдим - шунчаки о'зим учун вақтим ё'қ эди", деб о'ртоқлашади Газалиева.
"Мен учта фарзандни катта қилдим ва, албатта, кундалик ҳаётнинг бутун юки менга тушди. Мен ижодий иш билан охирги чора сифатида шуг'улландим, кейинроқ учун режаларимни четга суриб қо'йдим - шунчаки о'зим учун вақтим ё'қ эди", деб о'ртоқлашади Газалиева.
Фарзандлари улг'айгандан со'нг, у о'з лойиҳаларига ко'проқ э'тибор қаратиш ва Тошкентдаги студиясида ишлаш имкониятига эга бо'лди.
Шахсий тажриба рассомнинг аёлларнинг мавқеи ҳақидаги мулоҳазаларига та'сир ко'рсатди. Унинг асарларида аёлларнинг фақат оналар, хотинлар ва уй бекаси сифатидаги ан'анавий қиёфасидан воз кечиш ва уларни мустақил шахслар сифатида - о'з хоҳиш-истаклари, қизиқишлари ва о'з ё'лини танлаш ҳуқуқига эга сифатида ко'рсатиш муҳимдир. Шундай қилиб, Газалиеванинг асарлари замонавий қизларни - характери ва кайфияти жиҳатидан фарқ қиладиган, аммо о'зларини ифода этишда тенг даражада эркин бо'лганларни акс эттирувчи бир қатор аёл портретларини яратди.
"Одамлар менинг асарларимнинг мавзуларини ко'рганларида, ко'пинча: "Улар жуда такаббур ко'ринади", дейишарди. Ва мен доим о'йлаб юрардим: нега такаббур? Менимча, улар о'зига ишонган, о'зини о'зи та'минлайдиган ва о'йчан. Бир куни кимдир: "Демак, бу Киммат!" деди. Мен эса: "Ҳа, қизларим Киммат бо'лсин", деб о'йладим, деб эслайди рассом.
Киммат о'збек халқ эртаги "Зумрад ва Киммат"нинг асосий қаҳрамонларидан бири. Ан'анага ко'ра камтарин, итоаткор ва итоаткор опа сифатида қабул қилинадиган Зумраддан фарқли о'лароқ, Киммат унинг мутлақо акси бо'либ чиқади. Ко'ргазма номи бу образга ишора қилади.
Г'азалиева итоациз Кимматга бошқача нуқтаи назардан қарайди: одатда маг'рурлик ва такаббурлик деб қабул қилинадиган нарса ортида у мустақиллик ва аёлнинг барчани рози қилишга интилмасдан, о'з шахсиятини белгилаш қобилиятини ко'ради.
Г'азалиеванинг аёл қаҳрамонларининг о'зига хос хусусияти - бу ма'лум бир прототипнинг ё'қлиги. Рассом о'з қаҳрамонларини ишлаётганда ихтиро қилади. Ҳар бирининг о'зига хос хусусиятлари, соч турмаги, юз ифодаси ва нигоҳи бор. У о'з тасвирларини заргарлик буюмлари ёки уларнинг ижтимоий мавқеини ёки бойлигини очиб бериши мумкин бо'лган бошқа тафсилотлар билан безатмайди.
"Мен атайлаб соф образ яратдим - усиз..." сирг'алар, маржонларни ёки бошқа заргарлик буюмлари. Мен аёлнинг қо'шимча ҳеч нарсага муҳтож бо'лмасдан о'зини о'зи та'минлашини хоҳлардим. Юз, нигоҳ, ҳолат муҳим. Мен замонавий ёш аёлни шундай ко'раман", деб тушунтиради Римма Газалиева.
Шуниси э'тиборга лойиқки, рассомнинг асарлари доимий ко'ргазмадан ажратилмаган, балки музей интерьерига интеграциялашган. Сузана ва расмлар ёнида аёлларнинг юзлари туширилган бо'ялган ликопчалар осилган, ёрқин рангли чойнаклар, стаканлар ва ликопчалар эса эски ёг'оч мебеллар ва совет радиограммасида жойлашган. Бу чинни буюмларни ҳам сан'ат асари, ҳам таниш уй-ро'зг'ор буюми сифатида қабул қилиш имконини беради.
"Қиммат" ко'ргазмаси 25-августгача давом этади. Унга ҳар куни соат 10:00 дан 19:00 гача ташриф буюриш мумкин. Кириш бепул.