Қайси давлатлар аҳоли жон бошига энг кўп энергия сарфлайди?
2025-йилда аҳоли жон бошига умумий энергия таъминоти энг юқори бўлган давлатлар рейтингида Исландия биринчи ўринни эгаллади. Мамлакатда бу кўрсаткич бир кишига 745 гигажоулни ташкил этган. Кейинги ўринлардан Қатар ва Сингапур жой олган.
Қайси давлатлар аҳоли жон бошига энг кўп энергия ишлатади?
Висуал Сапиталист ташкилоти 2025-йил учун аҳоли жон бошига умумий энергия таъминоти энг юқори бўлган 40 та давлат рўйхатини эълон қилди. Бу маълумотлар Энергетика институтининг 2026-йилги "Статистисал Ревиев оф Ворлд Энергй" ҳисоботига асосланган.
Умумий энергия таъминоти деганда, мамлакат иқтисодиётига кириб келадиган барча энергия тушунилади. Бунга саноат, электр энергияси ишлаб чиқариш, транспорт учун ёқилғи ва бошқа энергия манбалари киради. Бу кўрсаткичда энергияни бир турдан иккинчисига айлантиришдаги йўқотишлар ҳисобга олинмайди.
Шу сабабли, ушбу рейтинг аҳолининг кундалик энергия истеъмоли ёки бир кишининг шахсий энергия сарфини эмас, балки бутун иқтисодиётнинг энергияга бўлган талабини акс эттиради.
Рейтингда Исландия 745 гигажоул билан биринчи ўринни эгаллади. Бу мамлакатда электр энергияси деярли тўлиқ маҳаллий гидроенергетика ва геотермал манбалар ҳисобига ишлаб чиқарилади. Алюминий ишлаб чиқариш каби энергия талабчан саноат тармоқлари умумий истеъмолнинг катта қисмини ташкил этади.
Иккинчи ўринда Қатар 717 гигажоул билан, учинчи ўринда эса Сингапур 628 гигажоул кўрсаткич билан қайд этилган.
Қатарда табиий газни қайта ишлаш, суюлтириш ва экспорт қилиш катта ҳажмда амалга оширилади. Сингапур эса дунёдаги энг йирик нефтни қайта ишлаш ва нефт-кимё марказларидан бири ҳисобланади. Ҳар икки давлатда аҳоли сони нисбатан кам бўлгани ҳам жон бошига ҳисобланган кўрсаткичнинг юқори бўлишига сабаб бўлади.
Рейтингнинг дастлабки саккизталигида ўзига хос тенденсия кузатилади. Исландия ва Сингапурдан ташқари, қолган олтита давлат нефт ва газнинг йирик ишлаб чиқарувчилари бўлиб, аҳолиси нисбатан кам.
Масалан, Қувайтда аҳоли жон бошига 378 гигажоул, Тринидад ва Тобагода 358 гигажоул, Саудия Арабистонида 348 гигажоул, Уммонда 315 гигажоул энергия тўғри келган.
Россия рейтингда 216,6 гигажоул кўрсаткич билан 12-ўринни эгаллаган.
Хитойда эса аҳоли жон бошига умумий энергия таъминоти 115 гигажоулни ташкил этган. Бу кўрсаткич Испаниядаги 109 гигажоулдан юқори.
Айни пайтда Буюк Британия (90 гигажоул), Италия (94 гигажоул) ва Швейсария (98 гигажоул) биринчи 40 таликка кирмаган. Рейтингнинг қуйи чегараси Болгарияга тўғри келиб, унда аҳоли жон бошига энергия таъминоти 104 гигажоулни ташкил этган.
Рейтингнинг географик таркиби ҳам эътиборга молик: Африка ва Жанубий Америкадан бирорта давлат биринчи 40 таликка кирмаган. Рўйхат Европа, Осиё, Шимолий Америка ва Океания мамлакатларидан ташкил топган.
Муаллифлар юқори кўрсаткич ҳар доим ҳам оддий аҳоли кўпроқ энергия сарфлашини англатмаслигига урғу берган. Масалан, Қатар ва Сингапур каби давлатлар бошқа мамлакатларда истеъмол қилинадиган ёнилғи ва маҳсулотларни ишлаб чиқариш ҳамда қайта ишлаш учун катта миқдорда энергия сарфлайди. Шу боис аҳолиси кам, аммо саноати энергия талабчан бўлган давлатлар жон бошига ҳисобда йирик иқтисодиётларни ҳам ортда қолдириши мумкин.