Путин урушни тўхтатиш белгиларини кўрсатмаяпти, Россия Украинадаги ҳаракатларини икки баравар кучайтирмоқда

Россия Украинадаги ҳаракатларини кучайтирар экан, Путин урушни тўхтатиш ниятида эканидан ҳеч қандай белги бермаяпти

Владимир Путин чоршанба куни Россия парламентига мурожаат қилиш учун келганида, унга илиқ кутиб олиниши кафолатланган эди.

Ўтган ойдаги парламент сайловларини Россия газеталаридан бири «Махсус сайлов операцияси» деб таърифлаганидек, бу сайловлар натижасида Давлат Думаси илгаригидан ҳам кўра кўпроқ Путинпараст бўлиб шаклланди.

Ҳукмрон «Единая Россия» партияси эндиликда ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ депутатлик ўринларига эга.

Бу Кремлга Россия халқи томонидан унга улкан ваколат берилганини айтиш имконини беради.

Аммо нима учун? Путин ундан қандай фойдаланади?

У ўзи «махсус ҳарбий операция» деб атайдиган урушни тўхтатишга тайёр эканидан бирор бир дарак борми? Ёки биз Украинада ва Европа билан кескинликда янада кучлироқ эскалацияга тайёрланишимиз керакми?

Пайшанба куни мен Россия раҳбари Москвадаги «Валдай» мунозара клубидаги чиқиши чоғида ўз ниятлари ҳақида бирор бир ишора беришини кузатаман. Анъанага кўра, президентнинг ушбу йиллик ташқи сиёсат форумидаги нутқи Путиннинг дунёқараши ҳақида тасаввур беради.

Ҳозирги вақтда ҳамма нарса Путин Россиянинг Украинага қарши кенг кўламли босқинини давом эттиришини кўрсатмоқда: жанг майдонидаги улкан йўқотишларга ва Россия иқтисодиётига етказилаётган зарарга қарамай.

Путиннинг нутқлари ва баёнотлари у ҳали ҳам Россия ҳарбий жиҳатдан ғалаба қозониши мумкинлигига ишонишини кўрсатади.

Россияда сентябрь ойида бўлиб ўтган парламент сайловлари Кремль томонидан қаттиқ назорат қилинди ва натижада «Единая Россия»дан ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ депутатлар сайланди.

Россия ОАВларида хабар қилинишича, Москва Украинада ҳаво ҳужумидан мудофаа ракеталари етишмаслигидан, шунингдек, шу қишда Россия зарбалари украиналикларга босимни кучайтириши кутилаётганидан руҳланмоқда. Киев Украинага ҳар куни зарба бераётган Россиянинг баллистик ракеталари ва янги реактив дронларини уриб туширишда қийинчиликларга дуч келаётгани ҳақида гапирди.

Бундан ташқари-чи?

Кремль Европа давлатларининг Украинага ҳарбий ва молиявий ёрдамини тўхтатишини хоҳлашини яширмаяпти: Москванинг фикрича, бундай қўллаб-қувватлаш урушни узайтирмоқда — тўғрироғи, Россиянинг ғалабасига тўсқинлик қилмоқда.

Бунга эришиш учун, Ғарб расмийларининг фикрича, Россия унчалик яширин бўлмаган сигналлар юбормоқда.

Улар Москвани киберҳужумлар, диверсиялар ва Европа ҳаво ҳудудига Россия дронларининг кириб бориши орқали Европа давлатларига қарши кучайиб бораётган гибрид уруш олиб боришда айбламоқда. Германияда, Лейпциг аэропортида Украина юк самолётлари яқинида портловчи қурилма ўрнатилган дрон топилди.

Тинчлик ва уруш ўртасидаги «кулранг ҳудуд»да яширин кампания.

Шу ҳафта мен Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавровдан унинг мамлакати Европа давлатларига қарши гибрид уруш олиб бораётганини тан олиши ёки олмаслигини сўрадим.

«Сиз Британия ва қитъавий Европа Украинага етказиб бераётган ва бизга ҳужум қилиш учун ишлатилаётган дрон ва ракеталарни йўқ қилаётганимизни назарда тутяпсизми?» — деб жавоб берди Лавров.

«Агар сиз қуролларингиз бизга зарба бериш учун ишлатилаётганини тан олсангиз ва биз уларни йўқ қилсак, буни нима деб атасангиз атайверинг. Аммо бу Европанинг бизга қарши олиб бораётган уруши эканлигига шубҳам йўқ. Биз буни анчадан бери айтиб келяпмиз».

Бу, ҳақиқатан ҳам, анчадан бери Россиянинг расмий позицияси бўлиб келган: Украинада содир бўлаётган воқеалар Европанинг Россияга қарши урушини англатади. Бу ривоят 2022 йилда айнан Кремль Украинага кенг кўламли босқинни бошлагани ва Россия у ерда уруш олиб боришни давом эттираётгани ҳақидаги фактни инкор этади.

Россия Киевни Европа томонидан қўллаб-қувватланишини тўхтатиш учун қанчалик узоққа бориши мумкин?

Масалан, Москва Европада НАТОга аъзо давлат билан ҳарбий можаро бошлашга фаол тайёргарлик кўряптими? Бу эҳтимолдан йироқ кўринади. Тўрт ярим йилдан ортиқ давом этган урушдан кейин ҳам Россия армияси Украинанинг шарқий Донбасс вилоятини, яъни Россиянинг худди шундоққина ёнидаги ҳудудни тўлиқ эгаллашга муваффақ бўла олмади.

Европа билан жанг қилиш режада бўлмаслиги мумкин, аммо Киевга ёрдамни камайтириш учун уни қўрқитиш мақсад бўлиши мумкин.

Бу хабарларга қулоқ тутинг.

«Агар улар бу урушни, Америка ёрдамида Европа урушини Россияга қарши Украина ҳудудида давом эттирсалар, эртами-кечми биз эскалация қилиш заруратини ҳис қиламиз», — деб огоҳлантиради Россия Ташқи ва мудофаа сиёсати кенгашининг фахрий раиси, таниқли ташқи сиёсат стратеги Сергей Караганов.

«Менинг сценарийларимга кўра, зарбаларнинг биринчи серияси анъанавий бўлади», — деди у менга. «Аммо агар Европа таслим бўлмаса, афсуски, биз ядровий қуролга мурожаат қилишимиз керак бўлади. Баъзи Европа давлатларидан деярли ҳеч нарса қолмайди».

Аммо агар Россия ядровий қурол қўлласа, Европадан жавоб бўлади ва Россиядан ҳам ҳеч нарса қолмайди, деб фикр билдирдим мен.

«Йўқ, Европадан ҳеч қандай жавоб бўлмайди», — деди Караганов. «Нима, Британия Россияга ядровий қурол билан ҳужум қиладими? Умид қиламанки, сиз у даражада телба эмассиз. Америкаликлар ҳам у даражада телба эмаслигига ишончим комил».

Мен ундан ўтган тўрт ярим йил Россия учун қурбонлар, хавфсизлик ва иқтисодий вазиятнинг ёмонлашуви нуқтаи назаридан ҳалокатли бўлганига қўшилиши ёки қўшилмаслигини сўрадим.

«Биз кўп одамларни йўқотдик, ҳа», — деб тан олди у, «ва мен ўз ҳукуматимни етарлича қаттиққўл бўлмагани учун танқид қиламан. Аммо ҳозир биз Украинада етарлича қаттиққўллик қиляпмиз. Биз Украинани яшовчан давлат сифатида йўқ қиляпмиз».

Агар «Украинани яшовчан давлат сифатида йўқ қилиш» Москванинг мақсади бўлса, уруш яқин орада тугашини тасаввур қилиш қийин.

Шу билан бирга, Россия Ғарбнинг икки стандартлари деб ҳисоблаган нарсалардан шикоят қилишда давом этмоқда. Яқинда БМТ Бош Ассамблеясидаги нутқида Сергей Лавров Ғарбни бутун дунёда «қўпол куч» ишлатишда айблади.

«Улар Венесуэлада қилган ишлари юмшоқ кучмиди ёки қўпол кучми?» — деб сўради мендан Россия ташқи ишлар вазири шу ҳафта. У Американинг шу йил январ ойида Венесуэла раҳбари Николас Мадурони қўлга олиш учун Каракасдаги ҳарбий операциясини назарда тутаётган эди.

«[АҚШ] Эрон раҳбариятини, уларнинг оилалари, жумладан, болалари билан бирга бомбалагани ва йўқ қилгани қўпол куч эмасми?»

Аммо Россия Украинада ҳар куни қўпол куч ишлатмаяптими, деб жавоб қайтардим мен.

«Агар сиз Ғарб томонидан қўллаб-қувватланаётган нацистлар режими томонидан Россия Федерациясига қарши уруш олиб бориш учун фойдаланилаётган инфратузилмани йўқ қилишни назарда тутаётган бўлсангиз, унда биз ўзимизга бўлган бу тўғридан-тўғри таҳдидни бартараф этиш учун қўпол кучга мурожаат қиляпмиз».

Бу нафақат Россия расмий ривоятининг яна бир қисми: Украинани неофашистик давлат сифатида тасвирлаб, Россиянинг ҳаракатларини оқлаш учун сохта баҳона яратиш.

Россиянинг Украинада «қўпол куч» ишлатаётганини тан олиши, шунингдек, Москванинг жангни тўхтатиш ниятида эмаслигининг яна бир исботидир.