Президент тўлов ташкилотлари тўғрисидаги қонунни қайтарди. Депутатлар уни кўриб чиқишни тўхтатишга қарор қилишди

Президент тўлов ташкилотлари тўғрисидаги қонунни такроран кўриб чиқишга юборди, шундан сўнг депутатлар унинг кейинги муҳокамасини тўхтатишга қарор қилишди

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев аввалроқ парламент томонидан қабул қилинган тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари фаолиятини такомиллаштириш тўғрисидаги қонунни такроран кўриб чиқиш учун қайтарди.

Қонунчилик палатаси ҳужжатни 2025 йил 10 июнда, Сенат эса 2026 йил 8 апрелда маъқуллаган эди.

Инновацион ривожланиш ва ахборот технологиялари масалалари қўмитаси аъзоси Адҳам Назирқулов масъул қўмита давлат раҳбарининг таклифларини кўриб чиқиб, ҳужжатни кейинги кўриб чиқишни тўхтатиш зарурлиги тўғрисидаги хулосага келганини маълум қилди.

«Инновацион ривожланиш ва ахборот технологиялари масалалари қўмитаси қонун бўйича билдирилган таклифларни батафсил ўрганиб чиқди. Ўрганиш якунларига кўра, қўмита ушбу таклифлар асосли деган хулосага келди, шу муносабат билан ушбу қонунни Қонунчилик палатасида кейинги кўриб чиқиш мақсадга мувофиқ эмас», — деди Назарқулов.

Унинг чиқишидан сўнг раислик қилувчи қўмита ҳужжатни кўриб чиқишдан олиб ташлашни таклиф қилаётганини аниқлаштирди ва тегишли қарор лойиҳасини овоз беришга қўйди.

Депутатлар ушбу таклифни қўллаб-қувватладилар. Муҳокамалар ва маърузачига саволлар бўлмади.

Шу билан бирга, мажлисда қонуннинг айнан қайси қоидалари президентнинг эътирозларига сабаб бўлгани ва нега тузатишлар киритиш ўрнига кейинги кўриб чиқишдан воз кечишга қарор қилингани маълум қилинмади.

Шунингдек, тўлов ташкилотлари ва тўлов тизимлари операторлари фаолиятини тартибга солувчи янги қонун лойиҳасини тайёрлаш режалаштириляптими-ўқми, бунга ҳам аниқлик киритилмади.

Аввалроқ Сенат тўлов тизимлари операторлари ва тўлов ташкилотлари фаолиятини тартибга солишни такомиллаштириш, тўловлар хавфсизлигини ошириш ҳамда фойдаланувчиларни молиявий фирибгарликдан ҳимоя қилишга қаратилган қонунни маъқуллаган эди.

Сенат учун тайёрланган маърузадан келиб чиқишича, ҳужжат қонунчиликда «антифрод-тизим» ва «виртуал тўлов терминали» тушунчаларини, шунингдек, ахборот хавфсизлигини таъминлаш, хавф-хатарларни бошқариш ва фирибгарликка қарши курашишга оид талабларни мустаҳкамлашни назарда тутган эди.

Асосий янгиликлардан бири тўлов бозори иштирокчиларининг ташкилий-ҳуқуқий шакли ва энг кам устав капиталига қўйиладиган талабларни белгилаш бўлди.

Хусусан, тўлов ташкилотларини фақат акциядорлик жамиятлари шаклида ташкил этиш таклиф қилинган эди. Улар учун устав капиталининг энг кам миқдори 20 млрд сўмни, тўлов тизимлари операторлари учун эса 50 млрд сўмни ташкил этиши керак эди.

Шу билан бирга, капитал лицензия олиш учун ариза топширилгунга қадар тўлиқ шакллантирилиши ва банк ҳисобварағига жойлаштирилиши лозим эди. Уни шакллантириш учун кредит, гаровга қўйилган ва бошқа юкламаси бўлган маблағлардан, шунингдек, жиноий келиб чиқишига шубҳа бўлган маблағлардан фойдаланиш тақиқланган эди.

Қонунда, шунингдек, хорижий инвесторларнинг алоҳида тоифаларининг тўлов ташкилотлари ва тўлов тизимлари операторлари капиталида иштирок этишига чекловлар назарда тутилган эди. Халқаро молия институтлари, хорижий банклар ва соҳавий тўлов ҳамда кредит ташкилотларига тегишли бўлмаган норезидентларнинг, шунингдек, тегишли чеклов остига тушувчи жисмоний шахсларнинг умумий улуши 50% дан ошмаслиги керак эди.

Бундан ташқари, Марказий банкнинг тўлов ташкилотлари ва тўлов тизимлари операторлари устав капиталининг энг кам миқдорини белгилаш бўйича ваколатларини чиқариб ташлаш таклиф этилганди, чунки бу талаблар бевосита қонунда мустаҳкамлаб қўйилаётган эди.

Тушунтириш материалларида таъкидланишича, ўзгаришлар молиявий фирибгарлик, мажбуриятларнинг ўз вақтида бажарилмаслиги ва тўлов хизматларидан фойдаланувчилар ҳуқуқларининг бузилиши хавфини камайтириши керак эди.

Ушбу қоидаларнинг айнан қайси бири президентнинг концептуал эътирозларига сабаб бўлгани номаълум.