Пенсия қоидалари, солиқдаги «иккинчи имконият» ва виза ўзгаришлари — ҳафта янгиликлари

Пенсия қоидалари, солиқдаги «иккинчи имконият» ва виза ўзгаришлари — ҳафтанинг бош янгиликлари

Ўзбекистонда пенсия айнан қандай ҳисобланади ва унинг миқдорига нималар таъсир қилади — тафсилотлари билан танишамиз. Мамлакатда эҳтиёжмандлар сони 700 мингтага камайди, бироқ расмийлар бу натижани етарли эмас деб ҳисобламоқда.

Таиланд ўзбекистонликлар учун 60 кунлик визасиз режимни бекор қилмоқда, Қозоғистон эса пуллик кириш масаласида ҳали бир қарорга келмади. Бизнесга «иккинчи имконият» берилди — эски солиқ қарзларини пенясиз тўлаш мумкин. ШҲТ саммитида Шавкат Мирзиёев Хитой, Россия, АҚШ ва БМТ билан муҳим музокаралар ўтказди.

Нега меҳнат стажи бир хил бўлган одамларнинг пенсияси турлича бўлиши мумкин?

Битта мактаб, битта лавозим, ўнлаб йиллар давомидаги меҳнат — аммо пенсияга чиққандан кейинги суммалар сезиларли даражада фарқ қилиши мумкин. Гап фақат стажда эмас.

Пенсия жамғармаси матбуот хизмати хабар беришича, Ўзбекистонда пенсия расмий иш ҳақи асосида ҳисобланади: охирги ўн йилнинг ичидаги исталган кетма-кет келган энг яхши беш йиллик олинади. Базавий қисм ушбу сумманинг 55 фоизини ташкил этади, белгиланган меъёрдан ортиқ ҳар бир йиллик стаж учун эса яна 1 фоиздан қўшилади. Бунда ҳисоб-китоб учун 6,048 млн сўмдан юқори бўлмаган иш ҳақи инобатга олинади.

Шундай қилиб, якуний тўловга расмий даромад, меҳнат стажи ва кўзда тутилган устамалар таъсир қилади. Бугунги «конвертдаги» маош ёки расмийлаштирилмаган иш келажакда камроқ пенсия бўлиб қайтиши мумкин.

Муаммо тобора сезиларли тус олмоқда: 2025 йилда янги пенсионерларнинг 61 фоизи тўлиқ бўлмаган стаж билан пенсияга чиққан, ўртача пенсия эса тахминан 1,65 млн сўмни ташкил этган. Пенсионерларнинг деярли ярми 820 минг сўмдан 1 млн сўмгача олади.

Ўзбекистондан декларациясиз кўпроқ нақд хорижий валюта олиб чиқишга рухсат берилиши мумкин

Хорижга катта миқдордаги нақд пул билан чиқиш осонлашади: лимит сўмга эмас, долларга боғланиши кутилмоқда.

Ҳозирда декларациясиз 100 млн сўмгача бўлган миқдордаги нақд валютани олиб чиқиш мумкин. Янги қонун лойиҳасида бу чегарани 10 минг долларгача ошириш кўзда тутилган — декларация фақат ушбу суммадан ошгандагина талаб қилинади.

Ташаббусни йил якунига қадар ҳукуматга киритиш режалаштирилган. Аслида, бу валюта қоидаларининг яна бир сезиларли юмшатилишидир: сўнгги йилларда лимит 2 минг доллардан ҳозирги даражагача кўтарилди. Шу билан бирга, янги тизим чегарани фуқаролар учун тушунарлироқ қилади, чунки у тўғридан-тўғри долларга боғланади.

Тадбиркорларга солиқларни тўлаш учун «иккинчи имконият» берилди

Давлат пенядан воз кечишга тайёр, лекин қарзнинг ўзидан эмас: бизнесга эски солиқ қарздорликларини минимал йўқотишлар билан ёпиш таклиф этилмоқда.

«Иккинчи имконият» амнистияси 2026 йил охиригача амал қилади ва кичик ҳамда ўрта бизнесга тааллуқлидир. Агар тадбиркор эски солиқ қарзини тўлиқ тўласа, ҳисобланган пеня ҳисобдан чиқарилади ва у билан боғлиқ ижро ишлари тугатилади.

Бундан ташқари, солиқ ҳисоботларидаги хатоларни мустақил равишда тузатиш ва солиқни пенясиз ҳамда барқарорлик рейтингини пасайтирмасдан қайта тўлаш мумкин.

Аслида, расмийлар бизнесга 2027 йилни эски солиқ қарзларисиз бошлаш имкониятини бермоқда — аммо бу имкониятдан 2026 йил охиригача фойдаланиш керак.

Миграция агентлигида янги тайинлов

Ўзбекистоннинг миграция соҳасида сезиларли кадрлар алмашинуви юз берди.

Муҳсинхўжа Абдураҳмонов, муқаддам Ўзбекистоннинг Япониядаги элчиси, Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Миграция агентлиги директори этиб тайинланди. Беҳзод Мусаев бошқа ишга ўтиши муносабати билан лавозимидан озод этилди.

Дипломатнинг тайинланиши мантиқий кўринади: миграция тобора халқаро музокаралар ва хориждаги фуқароларни ҳимоя қилиш билан боғлиқ бўлиб бормоқда. Эндиги масала — янги раҳбар ўз тажрибасини аниқ натижаларга айлантира оладими-йўқми, шунда.

Таиланд ўзбекистонликлар учун қоидаларни ўзгартирмоқда: энди визасиз бўлмайди

Ўзбекистонликлар учун Таиландда дам олиш энди аввалгидек осон бўлмайди: 15 сентябрдан бошлаб 60 кунлик визасиз режим бекор қилинади ва саёҳатдан олдин виза расмийлаштириш талаб этилади.

Ариза Таиланднинг расмий электрон виза портали орқали онлайн тарзда топширилади, бироқ Москвага бормасдан илож йўқ — тўловни шахсан Таиланд элчихонасида амалга ошириш керак.

Расмийлар янги қоидаларни ноқонуний меҳнат, бизнес ва фирибгарликка қарши кураш билан изоҳламоқда. Оддий туристлар учун бу бир нарсани англатади: чипта сотиб олишдан олдин энди виза ҳақида қайғуришга тўғри келади.

Айниқса, 14 сентябрь куни учиб кетадиган ва 15 сентябрда етиб борадиган Тошкент — Бангкок рейси йўловчилари етиб боришлари билан янги қоидалар таъсирига тушишлари эътиборга молик.

Қозоғистон ўзбекистонликлар учун пуллик киришни жорий этиши мумкин — лекин ҳозирча жорий этмади

Ноябрь ойидан бошлаб Қозоғистонга бориш учун ўзбекистонликларга пуллик рухсатнома керак бўлиши ҳақидаги хабарлар шошқалоқлик билан тарқатилган бўлиб чиқди — якуний қоидалар ҳали йўқ.

QazETA тизими ҳақиқатан ҳам мавжуд ва январдан бери тест режимида ишламоқда, бироқ уни олиш ҳозирча мажбурий эмас. Электрон рухсатномани жорий этиш тўғрисидаги қонун аллақачон имзоланган, аммо уни қўллаш тартиби ва эҳтимолий тўлов миқдори ҳали тасдиқланмаган. ИИВ томонидан ишлаб чиқилган лойиҳа экспертиза босқичида турибди.

Ижтимоий тармоқларда аллақачон аниқ саналар ва суммалар пайдо бўлди — олдиндан расмийлаштириш учун 7 евродан чегарада 15 еврогача, бироқ Қозоғистон расмийлари уларни расман тасдиқламаган. Шу боис, айни пайтда ўзбекистонликлар QazETA учун тўлов қилишлари шарт эмас: рухсатноманинг мажбурийлиги ва қиймати ҳозирча очиқ масала бўлиб қолмоқда.

ШҲТ саммити: Шавкат Мирзиёевнинг асосий учрашувлари ва ташаббуслари

ШҲТ саммити Шавкат Мирзиёев учун бир неча кун ичида асосий шериклар билан Ўзбекистон ташқи сиёсатининг турли йўналишларини — Хитой инвестицияларидан тортиб БМТ билан ҳамкорликкача муҳокама қилиш имконияти бўлди.

ХХР Раиси Си Цзиньпин билан иқтисодиёт ва инвестициялар ҳақида гаплашилди. Томонлар товар айирбошлаш ҳажмини 30 миллиард долларга етказиш, қўшма ишлаб чиқаришларни кенгайтириш ва Хитой — Қирғизистон — Ўзбекистон темир йўли қурилишини давом эттиришни мақсад қилиб қўйдилар.

Россия Президенти Владимир Путин билан стратегик шериклик ва иқтисодий лойиҳалар муҳокама қилинди. Йил бошидан буён товар айирбошлаш ҳажми 12 фоизга ошди, устувор йўналишлар қаторида эса саноат, энергетика, металлургия ва транспорт бор.

АҚШ Президентининг махсус вакили Серджио Гор билан Ўзбекистон-Америка ҳамкорлигининг янги йўналишлари: энергетика, транспорт, критик минераллар, рақамли технологиялар, СИ (сунъий интеллект) ва қишлоқ хўжалиги ҳақида сўз борди.

БМТ Бош котиби Антониу Гутерриш билан — Ўзбекистоннинг ташкилот фаолиятидаги роли, уни ислоҳ қилиш ва Барқарор ривожланиш мақсадларини амалга ошириш тўғрисида гаплашилди.

Алоҳида тарзда, «ШҲТ плюс» учрашувида Шавкат Мирзиёев форматни амалийроқ қилишни таклиф этди: минтақавий ташкилотларнинг шериклик тармоғини ва лойиҳалар ҳамда технологияларнинг очиқ банкини яратиш, «ШҲТ Инвест»ни кучайтириш, транспорт йўлаклари, яшил энергетика, рақамли технологиялар ва соғлиқни сақлашни ривожлантириш. Шунингдек, Хивада «ШҲТ плюс» Маданиятлар ва цивилизациялар форумини ташкил этиш таклиф қилинди.

Якунда Бишкек кўпвекторли сиёсатнинг яққол намойишига айланди: ҳар бир йирик шерик билан ўз кун тартиби мавжуд, ШҲТдан эса навбатдаги ёпиқ блокка айланмасдан, ушбу иқтисодий ва минтақавий манфаатларни боғловчи майдон сифатида фойдаланиш таклиф этилмоқда.

Ўзбекистонда хориждан автомобилларни вақтинчалик олиб киришга рухсат берилиши мумкин

Бошқа давлатдан вақтинчалик машина сотиб олиш ёки олиб келиш осонлашиши мумкин — расмийлар шахсий олиб кириш учун янги қоидаларни тайёрламоқда.

2027 йил декабрига қадар Ўзбекистон фуқароларига хорижда рўйхатдан ўтган автомобилларни нотижорат мақсадларда, зарур божхона тўловларини тўлаган ҳолда вақтинчалик олиб киришга рухсат берувчи қонун лойиҳасини ишлаб чиқиш режалаштирилган.

Ҳозирча бу фақат режалар, аммо ташаббус амалга оширилса, автоулов эгаларида хорижий автомобиллардан доимий олиб киришсиз фойдаланиш учун кўпроқ имкониятлар пайдо бўлади. Параллел равишда расмийлар божхона жарималари билан ишлашни — билдиришномалардан тортиб уларни тўлашгача — рақамли форматга ўтказмоқчи.

Мактаб нафақат билим, балки касб ҳам бериши керак

Деярли 800 минг бола янги ўқув йилини бошламоқда, Президентнинг табриги билан бирга эса оддий Билимлар куни доирасидан чиқадиган вазифа янгради: мактаб нафақат имтиҳонларга, балки реал ишга ҳам тайёрлаши керак.

Шавкат Мирзиёев ҳудудларда «касблар шаҳарчалари» ташкил этилишини, у ерда мактаб ўқувчилари замонавий мутахассисликлар билан танишишлари ва амалий кўникмаларга эга бўлишлари мумкинлигини таъкидлади. Диққат марказида — IT, хорижий тиллар, инновациялар, шунингдек, техник касблар ва ҳунармандчилик.

Бу аллақачон бошланган курснинг давомидир: 2026 йилда «Касблар шаҳарчалари» еттита вилоятда, 2027 йилда эса қолган ҳудудларда иш бошлаши керак. Параллел равишда дуал таълим ривожланмоқда, унда аллақачон техникумларнинг 70 мингга яқин ўқувчиси иштирок этмоқда.

Президент билимли ва профессионал ёшларни тайёрлашни Учинчи Ренессанс ғояси билан боғлади. Эндиликда асосий вазифа — замонавий кўникмалар ва сифатли касбий таълимни нафақат йирик шаҳарларда, балки бутун мамлакат бўйлаб қулай қилишдир.

Ўзбекистон ва Ҳиндистон 5 млрд доллар ва визасиз режимга умид қилмоқда

Савдо ва фармацевтикадан тортиб туризм ва визасиз режимгача — Ўзбекистон ва Ҳиндистон муносабатларини ҳар томонлама стратегик шериклик даражасига олиб чиқишга қарор қилинди.

Шавкат Мирзиёев ва Нарендра Моди музокараларида томонлар товар айирбошлаш ҳажмини ҳозирги 1,3 млрд доллардан 2030 йилга бориб 5 млрд долларга етказиш мақсадини қўйдилар. Диққат марказида — энергетика, критик минераллар, фармацевтика, электроника, қишлоқ хўжалиги ва туризм.

Келишувларни амалга ошириш учун ТИВ раҳбарлари даражасида алоҳида механизм яратилади. Томонлар, шунингдек, таълим, геология, экология, маданият ва анъанавий тиббиёт соҳаларида битимлар пакетини имзоладилар.

Фуқаролар учун энг катта ўзгариш 30 кунлик визасиз режимнинг жорий этилиши бўлади. Мамлакатлар ўртасидаги 14 та тўғридан-тўғри рейслар фонида бу туризм ва ишбилармонлик сафарларига сезиларли туртки бериши мумкин.

Энди асосий савол — дипломатик ютуқни реал инвестициялар, лойиҳалар ва савдо ҳажмининг эълон қилинган 5 млрд долларгача ўсишига айлантириш мумкинми-йўқми, шунда.

1,5 млн эҳтиёжманд: Ўзбекистон камбағалликка қарши курашиш ёндашувини ўзгартирмоқда

Бир неча ой ичида Ўзбекистонда эҳтиёжмандлар сони 700 мингтага — 2,2 миллиондан 1,5 миллион кишигача камайди. Аммо Шавкат Мирзиёев буни етарли эмас деб ҳисоблайди ва камбағалликка қарши курашишнинг янги тизимига ўтилишини эълон қилди.

49 та туман ва 3429 та маҳалла аллақачон ижобий динамикани кўрсатмоқда, бироқ 159 та туман ва шаҳар ҳамда 5536 та маҳаллада натижалар ҳозирча етарли эмас.

Ҳудудларда ҳокимлар бошчилигида штаблар ташкил этилади, улар ҳафтада уч кун камбағаллик ва бандлик масалалари билан шуғулланади. Туман штабларига кредитлар, субсидиялар ва фоизсиз қарзлар учун 3,2 трлн сўм йўналтирилади.

«Ижтимоий реестр»даги оилаларга кўпроқ ёрдам ваъда қилинмоқда: болаларнинг боғчалар, ўқув марказлари, йўл кира ва ОТМ ётоқхоналари харажатлари қоплаб берилади.

Ваучер бир йил давомида амал қилади ва оила реестрдан чиққандан кейин ҳам сақланиб қолади, ишловчи оналарга эса бола бир ёшга тўлгунга қадар тўловлар кўзда тутилади.

Ҳоким ёрдамчиларининг иши ҳам ўзгармоқда: 8992 нафар ходим вазифасини бажарувчи мақомига ўтказилади. Ташаббускорлари қайта тайинланади, ишини уддалай олмаётганлари алмаштирилади, энг яхшилари эса Хитой, Япония ва Туркияга ўқишга юборилади.

Йил якунига қадар 350 минг кишини иш билан таъминлаш, яна 1 млн кишининг даромадини ошириш ва 230 минг оилани камбағалликдан чиқариш мақсади қўйилган.

Энди асосий эътибор нафақат ёрдамга, балки меҳнат, тадбиркорлик ва барқарор даромадга қаратилади.

Қозоғистон АЭС қурилишига ўтмоқда

Қозоғистон ўз атом энергетикаси сари навбатдаги қадамни ташлади — «Росатом» ва Қозоғистон томони «Балхаш» АЭС қурилиши бўйича шартнома имзолади.

Улькен қишлоғи яқинидаги станция III+ авлод ВВЭР-1200 реакторларига эга, умумий қуввати 2400 МВт бўлган иккита энергоблокдан иборат бўлади.

«Росатом» халқаро консорциумга раҳбарлик қилади ва объектни лойиҳалаш, қуриш ҳамда ишга тушириш учун жавобгар бўлади. Ҳозирда майдончада тадқиқот ишлари давом этмоқда, уларни 2027 йилда якунлаш режалаштирилган.

Лойиҳа Қозоғистоннинг энг йирик энергетика объектларидан бирига айланиши керак.

АҚШ Венесуэла нефти устидан таъсир ричагига эга бўлмоқда

Вашингтон Америка томонига 65 миллиард баррелдан ортиқ захирага эга Венесуэла нефть активларига таъсир кўрсатиш имконини берувчи келишув ҳақида эълон қилди.

Оқ уй маълумотларига кўра, North American Blue Energy Partners компанияси 17 та конни ўзлаштириш учун 100 йиллик концессия олган. АҚШ унинг бош холдингидаги 35 фоизлик улушни, нефтнинг бир қисмини сотиб олиш ҳуқуқини ва директорларни тайинлашга вето қўйиш ҳуқуқини қўлга киритди.

Вашингтон юзлаб миллиард долларлик потенциал фойда ва АҚШга кўп миллиардлик инвестициялар кутмоқда. Шу билан бирга, битим нафақат иқтисодий хусусиятга эга: у Вашингтонга дунёдаги энг йирик нефть ресурсларидан бирига узоқ муддатли таъсир кўрсатиш ричагини беради.