Пеленинг энг чиройли голи сунъий интеллект ёрдамида тикланди

**Пеленинг энг гўзал голи сунъий интеллект ёрдамида қайта тикланди: 67 йиллик афсона энди видеода**

Пеленинг 67 йил давомида фақатгина гувоҳларнинг хотираларида яшаган энг чиройли голи ниҳоят видеода пайдо бўлди. Гоогле ДеепМинд, Пеле оиласи, тарихчилар ва воқеа иштирокчилари билан ҳамкорликда, архив материаллари ва хотираларга асосланиб, актёрлар ва генератив моделлар ёрдамида ушбу тарихий вазиятни қайта яратди. Натижада, гўёки ўша пайтда майдонда камера бўлгандек таассурот уйғотади. Аммо бу ерда энг муҳими тасвирнинг ўзи эмас, балки нейротармоқ воқеани ўйлаб топмаслиги учун қилинган улкан меҳнатдир.

**«Руа Жавари»даги афсонавий голнинг тафсилотлари**

Ўша пайтда Пеле 18 ёшда эди. Бир йил аввал у жаҳон чемпиони бўлганига қарамай, Моока туманидаги «Жувентус» стадиони уни ҳуштакбозлик билан кутиб олган. «Сантос» ўйинда 4:0 ҳисобида ғалаба қозонди, Пеле эса хет-трикка эришди. Машҳур гол учрашувнинг иккинчи бўлими 42-дақиқасида киритилган.

Ҳужум Дорвалнинг жарима майдончасига узатмасидан бошланган. Кейинги воқеалар ҳақида турли хил версиялар мавжуд бўлиб, айнан шу жиҳат муҳим аҳамиятга эга. Ҳозирги реконструксияга кўра, Пеле аввал тўпни рақиби устидан ошириб, уни алдаб ўтади, сўнгра тўпни ерга туширмасдан яна икки ҳимоячи ва Мао ди Онса лақабли дарвозабон устидан оширади. Дарвозабон майсага йиқилади, Пеле эса тўпни боши билан бўш дарвозага жойлайди. Ҳатто «Жувентус» футболчилари ва ҳакам ҳам уни табриклашади.

Бошқа бир манбада яна бир ҳимоячи алдангани ҳақида ёзилган. Бироқ Гоогле воқеани тўпни ерга туширмасдан бажарилган учта кетма-кет финт сифатида қайта тиклашни афзал кўрди.

Голдан сўнг Пеле рақиб мухлислари турган трибунага югуриб бориб, баланд сакрайди ва муштини ҳавога кўтаради. «Сантос» клуби унинг машҳур гол нишонлаш услуби айнан ўшанда пайдо бўлганини таъкидлайди.

**Гол қандай тикланди? Лойиҳа тафсилотлари**

Лойиҳа қарийб икки йил давом этди. Тарихчи Анита Луккези ва унинг жамоаси қарийб 2000 та ҳужжат тўплади. Улар орасида газеталардаги мақолалар, стадион чизмалари, хариталар, оилавий албомлар, мухлислар кийимлари акс этган суратлар ва ҳатто болалар чизган расмлар ҳам бор эди. Иш жараёнида жами 3600 дан ортиқ тарихий тасвирдан фойдаланилди.

Гувоҳлардан фақат хотираларини айтиш сўралмади. Футболчиларнинг жойлашуви ҳамда ҳужум йўналишини тиклаш учун уларга стадион макети, архив суратлари ва схемалар кўрсатилди. Жамоа ўша кунги булутли ҳаво, стадионнинг эски архитектураси, футболчилар либоси, буцалари ва трибуналардаги мухлисларни ҳам алоҳида ўрганиб чиқди. Чунки замонавий стадион бир неча марта қайта қурилган ва уни ҳозирги ҳолида суратга олиб, 1959 йилги муҳит сифатида кўрсатиш мумкин эмас эди.

«Бу шунчаки промпт ёзиш бўлгани йўқ. Ҳаммаси майдоннинг ўзида бошланди», - дейди Гоогле АИ & Гемини'нинг ижрочи креатив директори Кей Кей Уокер. Актёрлар ўша давр либосини кийиб, махсус тайёрланган оғир чарм тўп билан комбинацияни такрорлашди. Ҳаракатлар олтита камера ёрдамида суратга олинди. Шу тариқа алгоритм учун жисмоний асос - ҳақиқий югуриш, сакраш, тўқнашувлар, оёқ ва тананинг ҳолати яратилди.

Асосий технология сифатида Вео 3 асосидаги Перформансе Сонтрол тизимидан фойдаланилди. У видеодан каскадёрларнинг аниқ уч ўлчамли геометрияси ва ҳаракатларини ажратиб олди. Ищи кадрларда футболчилар кўк рангдаги рақамли фигураларга айланишади: инсон ҳаракати пластикаси сақланади, аммо ташқи кўриниш, кийим ва атроф-муҳитни истаганча ўзгартириш мумкин бўлади. Тасвир қатламларга бўлинди. Ўйинчилар фондан алоҳида ажратилди, «тоза» майдон ҳосил қилинди ва ҳар бир қисм қайта ишланди. Дублёр танасига ёш Пеленинг ташқи кўриниши жойлаштирилди, стадионга 1959 йилги кўриниш қайтарилди, булутли осмон ва ўша давр майсаси тикланди. Шунингдек, стадиондаги мухлислар ва репортажни уйда радиодан тинглаётган одамлар ҳам алоҳида яратилди.

Вео 3 видео ва ҳаракат, Гемини Омни бир вақтнинг ўзида суратлар ва видеолар билан ишлаш, Нано Банана Про эса тасвирлардаги ташқи кўринишни аниқ сақлаб қолиш учун қўлланди. Бироқ генерациядан кейин ҳам филм ҳали тўлиқ тайёр бўлмаганди. ВФХ мутахассислари тўп ҳаракатини мувофиқлаштирди, рангларни тўғрилади ва рақамли нуқсонларни бартараф этди. Якуний ролик 2026 йилдаги клипдек кўринмаслиги учун кинотасма орқали қайта олинди.

«Сантос» афсонасининг ушбу машҳур голининг дастлабки рақамли версияси 2004 йилда «Абадий Пеле» ҳужжатли филмида пайдо бўлган эди. Ўша давр компютер графикаси тўп траекториясини кўрсата олар, аммо топилган архив тасмаси ҳиссини бера олмасди. Янги иш эса айнан ишончлилиги билан ажралиб туради. Уни кўрган томошабинга бу топиб олинган эски кадр эмас, балки сунъий интеллектда тикланган кўриниш эканини эслатиб туришга тўғри келади.