Ўзбекистон уран ишлаб чиқаришни икки бараварга оширишни ва критик металлар ишлаб чиқаришни $2,7 млрдга етказишни режалаштирмоқда
Ўзбекистонда 2030 йилга келиб уран ишлаб чиқаришни 7500 тоннадан 15 минг тоннагача, қидириб топилган захираларни эса 200 минг тоннагача ошириш режалаштирилмоқда. Президент геология-қидирув ишларини кенгайтириш, янги қувватларни ишга тушириш ва ишлаб чиқаришда олтингугурт кислотасидан фойдаланишни камайтиришни топширди.
Ўзбекистон уран қазиб олишни икки бараварга ошириш ва критик металлар ишлаб чиқаришни 2,7 млрд долларга етказишни мақсад қилган
Ўзбекистонда уран ишлаб чиқаришни кўпайтириш ҳамда критик минераллар ва металлар чиқаришни кенгайтириш режалаштирилмоқда. Ушбу режалар 5 ноябрь куни президент Шавкат Мирзиёевга «Навоийуран» ва «Ўзбекистон технологик металлар комбинати» корхоналари лойиҳалари тақдимотида тақдим этилди.
Учрашувда келтирилган маълумотларга кўра, дунёда критик минералларга бўлган талаб ҳар йили тахминан 10% га ортмоқда, анъанавий металларга бўлган талаб эса ўртача 1% га ўсмоқда.
Ўзбекистон технологик металлар комбинати (ТМК) ҳозирда бешта металдан — вольфрам, молибден, селен, теллур ва ренийдан маҳсулот ишлаб чиқармоқда. Президент яна 11 турдаги маҳсулотни ўзлаштиришни топширди. Улар орасида никель, кобальт, графит, сурьма, қалай, марганец, платина, ванадий, симоб ва мис тилга олинган.
2030 йилга келиб 16 турдаги критик хомашё ишлаб чиқариш қиймати 2,7 млрд доллардан ошиши керак.
2026 йил якунига қадар комбинат 12 та инвестиция лойиҳасини ишга туширишни, маҳаллий ишлаб чиқариш маҳсулотлари турларини кенгайтиришни ҳамда юқори софликдаги селен ва теллур чиқаришни кўпайтиришни мақсад қилган.
Алоҳида йўналиш вольфрамни қайта ишлаш бўлади. Тегишли лойиҳаларга 1,1 млрд доллар инвестиция жалб қилиш режалаштирилмоқда, бу орқали 2030 йилга бориб ишлаб чиқариладиган маҳсулотлар қийматини деярли 2,2 млрд долларга етказиш кўзда тутилган.
Бунинг учун янги конларни ўзлаштириш, геология-қидирув ишларини кенгайтириш ва хомашёни қайта ишлашнинг замонавий технологияларини жорий этиш ҳам мўлжалланмоқда.
Тақдимотда «Навоийуран» давлат корхонасини ривожлантириш масаласи ҳам кўриб чиқилди. Президентга тақдим этилган баҳолашларга кўра, сўнгги йилларда дунёда уранга бўлган талаб 15−20% га ошган, 2030 йилга келиб эса яна 28% га ортиши мумкин.
2026 йилда корхона геология-қидирув ва бурғилаш ишларини кенгайтиришни, эритмалардан уран ажратиб олиш бўйича қўшимча қурилмаларни ишга туширишни ва 250 та янги иш ўрни яратишни режалаштирмоқда.
Алоҳида тартибда ишлаб чиқаришни кимёвий реагентлар, жумладан, техник олтингугурт, олтингугурт ва азот кислоталари билан таъминлаш муҳокама қилинди. Президент олтингугурт кислотасидан фойдаланишни камайтириш имконини берувчи технологияларни фаолроқ жорий этишни топширди. 2030 йилга бориб муқобил реагентлар улушини 40% га етказиш кўзда тутилган.
Натижада уран ишлаб чиқаришни 2026 йилдаги 7,5 минг тоннадан 2030 йилда 15 минг тоннага етказиш режалаштирилмоқда. Бир вақтнинг ўзида қидириб топилган захираларни 200 минг тоннага етказиш мўлжалланмоқда.
2026 йил июнь ойида президент критик минераллар ишлаб чиқаришни ривожлантириш режаларини кўриб чиққан эди. Ўшанда 2026−2030 йилларда умумий қиймати 4,2 млрд долларлик 120 та лойиҳани амалга ошириш нияти ҳақида хабар берилганди. Устувор йўналишлар сифатида вольфрам ва молибденни қайта ишлаш, янги ишлаб чиқариш қувватларини қуриш, Чирчиқда «Келажак металлари» технопаркини ривожлантириш ва критик минералларни ўрганиш бўйича тадқиқот лабораториясини ташкил этиш айтиб ўтилган эди.
Бундан ташқари, март ойидаёқ кон-металлургия саноатини ривожлантириш бўйича ўтказилган йиғилишда 2030 йилга бориб уран қазиб олишни 15 минг тоннага етказиш вазифаси қўйилган эди.