Ўзбекистон рақамли хариталарда «яшил» навигацияни жорий этиш бўйича дунё етакчилари қаторидан жой олди

Ўзбекистон рақамли хариталарда «яшил» навигацияни жорий этишда дунё етакчилари сафидан жой олди

Ўзбекистон АҚШ, Германия ва Жанубий Корея билан бирга кундалик пиёда навигациясини рақамли хариталарда жазирама иссиққа мослаштириш бошланган илк давлатлар қаторига кирди, деб ёзади Течлой халқаро технологик нашри. Август ойида Тошкентда Яндех Мапс «яшил» йўналишларни синов тариқасида ишга туширди. Бу йўналишлар фойдаланувчиларга соялироқ маршрутни танлаш ва қуёшнинг тўғридан тўғри нурлари остида камроқ вақт бўлиш имконини беради.

Таъкидланишича, Тошкент Марказий Осиё ва МДҲ ҳудудида оммавий картографик хизматда бундай имкониятга эга бўлган илк шаҳар бўлди. Бундан ташқари, бу Яндех Мапс фаолият юритадиган 30 та давлат ичида мазкур функсияни биринчи бўлиб ишга туширган ҳудуд ҳисобланади.

Қулай йўналиш — шаҳар муҳитининг муҳим қисми

Течлой дунёнинг турли мамлакатларида иссиқ ҳавода шаҳар бўйлаб ҳаракатланишни янада қулай қилишга хизмат қиладиган технологияларга қизиқиш тобора ортиб бораётганини қайд этади. Соя транспорт қулайлиги ёки ҳаво сифати каби шаҳар муҳитининг муҳим омилига айланмоқда. 2026-йил баҳори ва ёзида шунга ўхшаш ечимлар бир вақтнинг ўзида бир нечта мамлакатда жорий этила бошлади.

Жумладан, Аризона штат университети ўқув кампуси ҳудудида салқинроқ йўналишларни топишга ёрдам берувчи Соол Роутес тадқиқот лойиҳасини йўлга қўйди. АҚШда Натионал Шаде Мап ҳам ишлайди, бу хизмат юзлаб шаҳарлардаги кўчалар соялилик даражасини кўрсатади, бироқ йўналишларни ўзи тузмайди. Германияда Ҳеат Адаптатион фор Вулнерабле Популатион Гроупс (ҲЕАЛ) лойиҳаси ривожланмоқда. У, аввало, иссиққа айниқса таъсирчан бўлган одамлар учун мўлжалланган. Жанубий Кореяда эса Сеул миллий университети талабаси Геунеулло номли маҳаллий иловани ишга туширди. Илова фойдаланувчиларга энг сояли пиёда йўналишларни таклиф қилади.

Бундай ечимларга қизиқиш ҳаддан ташқари иссиқ об-ҳаво кузатилаётган даврлар фонида янада кучаймоқда. Сопернисус Слимате Чанге Сервисе маълумотларига кўра, 2026-йил июн-июл ойларида Ғарбий Европада ўртача ҳарорат 21,62°С га етган. Бу меъёрий кўрсаткичдан қарийб 2,8°С юқори бўлиб, 2022-йилдаги аввалги рекорддан ҳам ошган. Испания, Португалия ва Франсияда ҳаво ҳарорати бир неча бор 40°С дан юқорига кўтарилган.

Тошкент глобал тенденсиянинг бир қисмига қандай айланди?

Август ойида айнан Тошкент аҳолиси учун Яндех Мапсъда йўналишларнинг янги тури — «яшил» йўналишлар пайдо бўлди. Ёзги ҳарорат мунтазам равишда 35–40°С дан ошадиган иссиқ континентал иқлимга эга шаҳар учун бундай функсия пиёда юришни анча қулайлаштириши ва кўчаларни кўкаламзорлаштириш ҳамда жамоат транспортини ривожлантириш каби иссиққа мослашиш бўйича бошқа чораларни тўлдириши мумкин.

«Яшил» йўналишлар технологияси асосида сунъий йўлдош суратларини таҳлил қилувчи машинавий ўқитиш алгоритми ётади. Течлой нашри қайд этишича, «сояли йўналишларни аниқлаш» (шаде роутинг) деб аталувчи учта асосий ёндашув — геометрик, биофизик ва сунъий йўлдош маълумотларига асосланган усуллар орасида Яндех Мапс айнан сунъий йўлдош усулидан фойдаланади. Ушбу усул мултиспектрал суратлар орқали дарахтларнинг шох-шаббаларини аниқлаш ва пиёда йўналишининг қайси қисми дарахтлар соясида ўтишини баҳолаш имконини беради.

Бунда йўналиш фақат умумий сояли ҳудуд улушига қараб «яшил» деб белгиланмайди. Йўналишнинг алоҳида қисми дарахтлар унинг узунлигининг камида 60 фоизини қоплаган тақдирдагина сервис томонидан яшил ҳудуд сифатида ҳисобга олинади. Алгоритм, шунингдек, соянинг йўл бўйлаб қанчалик бир текис тақсимланганини, одам очиқ қуёш остида қанча вақт юришга мажбур бўлишини ҳамда Тошкентда тегишли кун ва вақт учун хос бўлган ҳаво ҳароратини ҳисобга олади.

Тошкентда «яшил» йўналишларнинг пайдо бўлиши иқлим хусусиятларига мослашишга қаратилган технологиялар аста-секин тадқиқот ёки ижтимоий ташаббуслар даражасидан чиқиб, минглаб одамларнинг кундалик ҳаётини янада қулай ва осон қиладиган оммавий сервислар қаторига кириб бораётганини кўрсатади.