Орбан атрофидаги эҳтирослар
АҚШ Орбанга БМТ бош котиби лавозимига ўз номзодини қўйишни таклиф қилди. Москва қарши эмас
Орбан атрофидаги эҳтирослар
Америка администрацияси Венгриянинг собиқ бош вазири Виктор Орбанга БМТ бош котиби лавозими учун курашга қўшилишни таклиф қилди, деб хабар беради Wall Street Journal уч мамлакатдаги манбаларига таяниб.
Ушбу масала бўйича якуний қарор ҳали қабул қилингани йўқ. АҚШ Давлат департаменти вакили бундай ғоя дастлаб «жиланглик» бўлиб туюлиши мумкинлигини тан олди. Бироқ, афтидан, Москва ва Пекин қарши эмас — агар америкаликлар билан аввалги музокараларга таянилса. Ғоя шундан иборатки, Орбан уларнинг умумий номзодига айланиши керак. АҚШ ва яна бир мамлакат мулозимлари таъкидлаганидек, АҚШ, Россия ва Хитой БМТ Хавфсизлик Кенгашидан бир хил нарсани хоҳлаганида, одатда бунга эришадилар, деб ёзади нашр.
Давлат департаменти мулозимининг сўзларига кўра, Хавфсизлик Кенгашида Орбан учун аллақачон «захираси билан» саккизта овоз бор ва кенгашнинг 15 аъзосидан ўнтасигача етиб бориш мумкин. Аммо унда Британия ва Франция кўпчилик учун тўсиқ бўлмайдими? Одатда бу икки мамлакат вето ҳуқуқидан фойдаланишга шошилмайди.
Эслатиб ўтиш жоизки, АҚШ президенти Дональд Трамп Орбанни Венгрияда апрель ойида бўлиб ўтган сайловларда қўллаб-қувватлаган, вице-президент Жей Ди Вэнс эса унинг учун тарғибот олиб борган эди. Агар у БМТдаги лавозим учун курашга кирса, улар уни яна қўллаб-пувватлашлари кутилмоқда, гарчи эълон қилишни Америкадаги оралиқ сайловлар якунлангунига қадар кутишмоқда, деди учинчи манба. Америкалик мулозимлар Орбаннинг БМТдаги ролга қизиқиши бор-yo'қлигини тушуниш учун ўзлари унга мурожаат қилишган. У миллий-сиёсатчига хос эҳтиёткорлик билан бўлса-да, муносабат билдирган ва муваффақиятга ишончи комил бўлмаса, номзодини илгари сурмоқчи эмас. Орбан изоҳ беришдан бош тортди.
Иккинчи мамлакат вакилининг сўзларига кўра, бош котиб курсисига бошқа даъвогарлар — мутлақо «котиблар», яъни халқаро бюрократик ёки парда ортидаги дипломатик иш тажрибасига эга одамлардир. Орбан эса айнан «бош» бўлган бўлар эди. Давлат департаменти вакили бунга рози бўлди ва қўшимча қилди: Орбанда тўғри мафкура бор, у душманлик шароитида ҳокимиятни ушлаб туришни билади ва уни «Тошбақа қўлтиғи» эстаблишменти қўрқита олмайди.
Хорижий ОАВда ушбу хабар пайдо бўлганидан бир оз вақт ўтгач, Россия ТИВ раҳбари ўринбосари Александр Алимов Венгриянинг собиқ бош вазири Виктор Орбан техник жиҳатдан ҳали ҳам БМТ бош котиблигига номзод қилиб кўрсатилиши мумкинлигини айтди, чунки номзодларни кўрсатиш муддати ҳали тугагани йўқ. «Чекловлар йўқ, биз бошқа номзодларнинг пайдо бўлишини истисно этмаймиз», — деди Алимов Орбаннинг бу лавозимга номзодини кўрсатишнинг техник имконияти ҳақидаги саволга жавоб берар экан.
Таниқли политолог Сергей Михеев «Вести ФМ» радиоси эфирида таъкидлаганидек, Орбаннинг БМТ бош котиби этиб сайланишига асосий қаршилар европаликлар бўлади. Экспертнинг сўзларига кўра, бугунги кунда Украинани фаол қўллаб-пувватлаётганлар, биринчи навбатда европаликлар, Венгрия собиқ бош вазирининг БМТ бош котиби лавозимига сайланишига фаол халақит беришади. «Орбаннинг Трамп ва унинг администрацияси билан ёмон бўлмаган муносабатлари шаклланган. Уларда ҳаётий қарашлар, яна ўша сиёсат масалалари бўйича қатор муштаракликлар мавжуд. Ва агар Венгрия собиқ бош вазири бош котиб бўлса, бу «унинг рақобатчилари ва евробюрократларнинг бурнига туширилган кучли тарсаки» бўлади», — деб ҳисоблайди Михеев.
P.S. Куни кеча ёзганимиздек, Ўзбекистон БАА давлат вазири Лана Заки Нусейбенинг БМТ Бош котиби лавозимига номзоди илгари сурилишини қўллаб-пувватлади. Бу ҳақда республика Ташқи ишлар вазирлиги хабар берди. Қизиқ, агар Қўшма Штатлар Виктор Орбаннинг бош котиб лавозимига тайинланишини лобби қилса, Тошкентнинг ушбу масаладаги афзал кўришлари ўзгарадими?