Олимлар глобал фалокат пайтида Ердаги энг хавфсиз жойни аниқлади
Халқаро олимлар гуруҳи глобал фалокатлар юз берган тақдирда қайси мамлакатлар оғир оқибатларга нисбатан барқарорроқ бўлишини ўрганди. Тадқиқот натижаларига кўра, Австралия географик жойлашуви, озиқ-овқат ишлаб чиқариш имкониятлари, саноати ва бошқарув тизими туфайли энг юқори барқарорлик салоҳиятига эга мамлакат деб баҳоланган.
Олимлар глобал миқёсдаги фалокат юз берганда Ер юзидаги энг хавфсиз жойни аниқладилар. Бу ҳақда Глобал Чалленгес журналида чоп этилган тадқиқотда маълум қилинган.
Тадқиқотчилар глобал миқёсдаги ҳалокатли хавфларнинг оқибатларига бағишланган илмий адабиётларни таҳлил қилиб, бундай хавфларни учта асосий тоифага ажратдилар:
1. **Қуёш нури миқдорининг кескин камайиши:** Бу ҳолат кучли вулқон отилиши, ядровий қиш ёки Ернинг йирик астероид ёки бошқа осмон жисми билан тўқнашиши натижасида юзага келиши мумкин.
2. **Глобал инфратузилманинг жиддий издан чиқиши:** Бунда электр таъминоти, транспорт тизими ва озиқ-овқат ишлаб чиқаришдаги кенг кўламли узилишлар назарда тутилади. Олимларнинг таъкидлашича, бу вазият кучли геомагнит бўронлари, мувофиқлаштирилган глобал киберҳужумлар, пандемиялар ёки юқори баландликдаги электромагнит импулс таъсирида юзага келиши мумкин.
3. **Глобал биологик хавф:** Бунга СОВИД-19 қўзғатувчисидан анча юқумли ва ҳалокатли вирус пандемияси, хавфли патогенларнинг лабораториядан тасодифан тарқалиши ёки биологик қуролнинг қўлланиши каби ссенарийлар киради.
Олимлар глобал инқироз шароитида мамлакатларнинг ҳаётий муҳим функсиялар ва аҳоли фаровонлигини сақлаб қолиш имкониятларини ҳам баҳоладилар. Бунда тўртта асосий омилга эътибор қаратилди:
* Географик жиҳатдан бошқалардан ажралганлик
* Ўзини ўзи таъминлай олиш қобилияти
* Бошқарув сифати
* Қарор қабул қилиш тизимининг марказлашмаганлиги
Барча омиллар ҳисобга олинганда, **Австралия** глобал фалокатларга нисбатан энг барқарор мамлакат сифатида қайд этилди.
Тадқиқотнинг етакчи муаллифи, германиялик эколог Флориан Улрих Еннинг тушунтиришича, Австралиянинг оролда жойлашгани зарурат туғилганда ташқи дунёдан изоляцияланишни осонлаштиради. Бундан ташқари, мамлакат катта ҳажмда озиқ-овқат ишлаб чиқаради, йирик ички саноат ва тоғ-кон секторларига эга. Австралиянинг иқтисодий имкониятлари ва нисбатан барқарор бошқарув тизими ҳам унинг глобал инқирозларга чидамлилигини оширади.
Бироқ, Австралия ҳам ташқи дунёдан бутунлай мустақил эмас. Мамлакат ёнилғи, дори-дармон ва ўғитлар етказиб беришда халқаро савдога боғлиқ.