Океан тубида емирилаётган радиоактив чиқинди бочкалари топилди
Франсия ва Европанинг бошқа мамлакатлари 1950–1990-йиллар оралиғида Шимолий Атлантика океани тубига 200 мингдан ортиқ бочкада радиоактив чиқиндиларни жойлаштирган. Энди халқаро олимлар гуруҳи ўнлаб йиллар давомида контейнерлар, океан туби ва улар атрофидаги экотизимда қандай ўзгаришлар юз берганини ўрганмоқда. Дастлабки кузатувлар айрим бочкалар кучли коррозияга учраганини кўрсатган. Шу билан бирга, радиоактив чиқиндилар атрофида денгиз ҳаёти сақланиб қолган.
Океан тубида чириётган радиоактив чиқинди бочкалари топилди
1950-йилдан 1990-йилгача Франсия ва Европанинг бошқа давлатлари Шимолий Атлантика океанини радиоактив чиқиндиларни сақлаш жойи сифатида ишлатган. Жами 200 мингдан ортиқ бочкада радиоактив чиқиндилар у ерга ташланган.
Ўша даврда мутахассислар ва расмийлар бочкаларнинг океан тубида абадий герметик ҳолатда қолишини кутмаганлар. Аксинча, радиоактив моддалар вақт ўтиши билан чуқур океан сувларида аста-секин тарқалиб кетиши мумкин, деган ёндашув мавжуд бўлган.
Бугунги экологик қарашлар нуқтаи назаридан бундай ёндашув жиддий саволлар туғдиради. Шу сабабли олимлар ўнлаб йиллар ўтгач, контейнерларнинг қандай ҳолатга келганини ва уларнинг атроф-муҳитга таъсирини аниқлашга ҳаракат қилмоқда.
**Айрим бочкалар кучли коррозияга учраган**
Халқаро тадқиқотчилар гуруҳи Франсия илмий кемасида радиоактив чиқиндилар жойлашган ҳудудга экспедиция уюштирди.
Бу йил 27-майдан 28-июнгача давом этган экспедиция давомида жамоа қарийб 20-марта сув остига тушиш ишларини амалга оширди.
Кузатувлар айрим контейнерлар жиддий даражада емирилганини кўрсатган. Бочкаларнинг бир қисмида кучли коррозия белгилари аниқланган. Шу сабабли тадқиқотчилар улардан радиоактив моддалар сизиб чиққан бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.
**Бочкалар "сунъий риф"га айланган**
Олимлар радиоактив чиқиндилар сақланаётган ҳудудда ҳаёт деярли қолмаган бўлиши мумкинлигини кутган. Бироқ тадқиқотлар бошқача манзарани кўрсатди.
Бочкалар атрофида турли денгиз организмлари яшашда давом этмоқда. Айрим контейнерларда краблар, денгиз губкалари, актиниялар ва бошқа организмлар ўрнашиб олган.
Шу тариқа ўнлаб йиллар океан тубида ётган радиоактив чиқинди контейнерлари ўзига хос "сунъий риф"га айланган.
Бироқ олимлар бу ҳолат радиоактив чиқиндилар зарарсиз эканини англатмаслигини таъкидламоқда.
**Намуналарда радионуклидлар аниқланди**
Тадқиқотчилар бочкалар атрофидан денгиз туби чўкиндилари, океан суви, турли организмлар ва микроблар жамоаларидан намуналар тўплади.