О результатах исследования Oxford Economics «Индекс глобальных городов 2026» и позиции Ташкента
Об опубликованном Oxford Economics докладе «Global Cities Index 2026», в котором 1000 городов мира оцениваются по пяти направлениям: экономика, человеческий капитал, качество жизни, экология и управление, а также о позиции Ташкента в международном рейтинге.
Охфорд Эсономиссънинг “Глобал Ситиес Индех 2026” тадқиқоти натижалари ва Тошкентнинг ўрни
СЕИР Охфорд Эсономиссънинг “Глобал Ситиес Индех 2026” ҳисоботини таҳлил қилди. Ушбу индекс 2024 йилда ишга туширилган бўлиб, унда дунёнинг 1 мингта энг йирик шаҳри 5 йўналиш бўйича баҳоланган: иқтисодиёт, инсон капитали, ҳаёт сифати, экология ва давлат бошқаруви.
2024–2026 йилларда Тошкент ўз мавқеини сезиларли даражада мустаҳкамлади: 468-ўриндан 343-ўринга кўтарилди ва “Кузатиб боришга арзийдиган шаҳарлар” (“Ситиес то ватч”) рўйхатига кирди.
Индексда 163 мамлакатдан 1 мингта энг йирик шаҳар баҳоланган. Европа ва Шимолий Америка шаҳарлари дастлабки 100 ўриндан 78 тасини эгаллаган, бу эса ривожланган шаҳар иқтисодиётларининг етакчилиги сақланиб қолаётганини кўрсатади. Рейтингнинг илк уч поғонасида аввалгидек Ню-Ёрк (АҚШ), Лондон (Буюк Британия) ва Париж (Франсия) турибди. Рейтинг охирида эса Вейнан (Хитой), Султанпур (Ҳиндистон) ва Сокото (Нигерия) жойлашган.
Шу билан бирга, Осиё шаҳарлари роли ҳам кучаймоқда. Муаллифлар ишлаб чиқариш самарадорлигининг ошиши, аҳоли сонининг кўпайиши ва технологиялар ривожи ҳисобига Хитой ва Ҳиндистон шаҳарлари янада ўсишини кутмоқда.
Тошкент 2024–2026 йилларда рейтингда 125 поғонага кўтарилди: 2024 йилдаги 468-ўриндан 2026 йилда 343-ўринга чиқди. 2026 йилда Тошкент Осиё-Тинч океани минтақасидаги “Кузатиб боришга арзийдиган шаҳарлар” (“Ситиес то ватч”) рўйхатига Бангалор (Ҳиндистон), Хошимин (Вьетнам), Куала-Лумпур (Малайзия) ва Шенчжен (Хитой) билан бирга кирди.
Муаллифлар “Ситиес то Ватч” рўйхатидаги шаҳарларни “жаҳон иқтисодиётининг юксалаётган юлдузлари” деб атайди — яъни инвесторлар эътибор қаратиши керак бўлган истиқболли шаҳарлар.
Тошкент Марказий Осиё ва Шарқий Европада ЯИМ ўсиш суръатлари бўйича энг тез ривожланаётган шаҳар иқтисодиётига айланди.
1-график. Марказий Осиё ва Кавказ шаҳарлари позицияларининг динамикаси, 2024–2026 йиллар.
Тошкентнинг Олмаота билан фарқи 130 поғонага қисқарди (208 ўриндан 78 ўринга), Остона билан эса 117 поғонага камайди (179 ўриндан 62 ўринга).
Марказий Осиёдаги бошқа йирик шаҳарлар орасида 2024–2026 йилларда Остона 289-ўриндан 281-ўринга кўтарилди (+8 поғона), Душанбе эса 725-ўриндан 672-ўринга чиқди (+53). Шу билан бирга, Олмаота 265-ўринга тушди (−5), Бишкек 461-ўринга (−23), Шймкент эса 550-ўринга (−68) пасайди.
2024–2026 йилларда Тошкентнинг мавқеи “Иқтисодиёт” йўналишида сезиларли яхшиланди: шаҳар 365 поғонага кўтарилиб, 2024 йилдаги 553-ўриндан 2026 йилда 188-ўринга чиқди. 2026–2030 йилларда шаҳар иқтисодиётининг ўртача йиллик ўсиши 7% дан юқори бўлиши прогноз қилинмоқда.
Муаллифлар кейинги ривожланиш омиллари сифатида ИТ Парк, халқаро молиявий марказ ташкил этилиши, Янги Тошкент ва янги халқаро аеропорт қурилишини қайд этади.
2-график. Тошкентнинг йўналишлар бўйича позициялари, 2024–2025 йиллар.
“Инсан капитали” йўналишида ҳам ижобий динамика кузатилмоқда. Тошкент 2024 йилдаги 136-ўриндан 2026 йилда 108-ўринга кўтарилди. 2026 йилда шаҳар инсон капитали бўйича минтақада 6-ўринни эгаллайди.
Муаллифлар малакали ищи кучи захирасининг ўсишини пойтахтнинг рақобат устунликларидан бири сифатида ажратиб кўрсатади. Шу билан бирга, даромадлар нисбатан пастлиги уларнинг юқори даромадли мамлакатларга оқиб кетиш хавфини оширади.
Бироқ тез иқтисодий ўсиш ҳозирча ҳаёт сифати ва атроф-муҳит кўрсаткичлари бўйича олдинга силжиш билан бирга кечмаяпти. 2026 йилда Тошкент “ҳаёт сифати” бўйича 644-ўринда, “атроф-муҳит” бўйича эса 806-ўринда туради.
Тошкентнинг заиф томонлари сифатида муаллифлар уй-жой харажатларининг юқори улуши, чиқиндилар интенсивлиги ва ҳарорат аномалияларини кўрсатади. Алоҳида узоқ муддатли чеклов сифатида сув танқислиги қайд этилган.