Ўзбекистондаги 9000 дан ортиқ маҳаллалар фавқулодда хавф тоифаларига ажратилган.
Ўзбекистонда 9000 дан ортиқ маҳаллалар учта фавқулодда хавф тоифасига: қизил, сариқ ва яшил тоифаларга ажратилган. Бу ҳақда Фавқулодда вазиятлар вазирлиги вакили Шохрух Камолов Ўзбекистон ва Япония ўртасидаги ҳамкорлик доирасида ўтказилган Шаҳар чидамлилигини мустаҳкамлаш ва табиий офатлар хавфини камайтириш тизимлари бўйича юқори даражадаги мулоқотда маълум қилди, деб хабар беради Дарё.
Ўзбекистон сейсмик фаол зонада жойлашган бўлиб, зилзилалардан ташқари, мамлакат аҳоли пунктлари сел, сув тошқини, кўчки, қурғоқчилик, чанг бўронлари ва иссиқлик тўлқинлари каби бошқа табиий офатларга мойил. Камолов бу хавфлар занжирли реаксияларга олиб келиши мумкинлигини таъкидлади. Масалан, кучли зилзила бир вақтнинг ўзида электр энергияси, газ, сув, транспорт ва алоқа тизимларини ишдан чиқариши мумкин. Сел ва сув тошқинлари транспорт йўллари ва коммунал тармоқларни тўсиб қўйиши мумкин.
“Асосий мақсад фавқулодда вазиятдан кейин тезкор чоралар кўриш билан чекланиб қолмайди. Асосийси, фавқулодда вазият юзага келишидан олдин хавфни камайтиришдир”, деди Камолов. Унинг тушунтиришича, маҳаллаларни хавф тоифаларига ажратиш ҳар бир аниқ ҳудуддаги хавф даражасига қараб профилактика чораларини амалга ошириш имконини беради.
**Ко'нгилли қутқарувчилар**
Камолов шунингдек, республика аҳолисининг 85 фоизи аллақачон фавқулодда вазиятларга жавоб бериш тартиб-қоидалари бо'йича о'қитилганлигини та'кидлади. Бундан ташқари, 10 000 дан ортиқ ко'нгилли қутқарувчилар махсус платформа орқали о'қитилди ва расмий мақомга эга бо'лди.
У фуқароларнинг ҳодисадан кейинги дастлабки дақиқаларда, ҳатто қутқарувчилар етиб келишидан олдин ҳам то'г'ри ҳаракат қилиш қобилияти жуда муҳимлигини та'кидлади. "Биринчи ёрдам келгунга қадар маҳалла ва оила то'г'ри ҳаракат қила олиши керак. Фавқулодда вазиятлардан холи муҳитда биринчи бо'г'ин - бу хабардор ва тайёр фуқаро", деди Камолов.
Амалий машг'улотлар учун "Мобил зилзила симулятори" лойиҳаси ишлаб чиқилди. Бу ҳатто чекка ҳудудларда ҳам интерактив дарслар о'тказиш имконини беради ва одамларга назарий билимларини амалда қо'ллашга ёрдам беради.
Фуқароларга фавқулодда вазиятлар ҳақида эрта огоҳлантириш бериш учун мо'лжалланган Э-хабар мобил иловаси устида Рақамли технологиялар вазирлиги билан ҳамкорликда ишлар олиб борилмоқда. Камоловнинг со'зларига ко'ра, Э-хабар тизимини ко'п даражали огоҳлантириш, геолокацияга асосланган хабар алмашиш, идоралар о'ртасида ахборот алмашинуви ва мунтазам амалий машг'улотлар билан интеграция қилиш муҳимдир.
Мутахассис шунингдек, дарёлар ва сойлар яқинида жойлашган аҳоли ва ҳудудларни ҳимоя қилишга алоҳида э'тибор қаратилаётганини та'кидлади. 2026-йилга мо'лжалланган мақсадли дастур доирасида қирг'оқларни ҳимоя қилиш ишлари ва сувнинг хавфсиз о'тишига тайёргарлик аллақачон 79 та жойда якунланган.
"Натижада, 2026-йилда, 2025-йилнинг шу даврига нисбатан, фавқулодда вазиятлар сони 26% га, жароҳатлар 55% га ва о'лим ҳолатлари 19% га камайди", деди Камолов.
**Фавқулодда вазиятлардан холи ҳудуд**
Камолов Япония тажрибасини та'кидлади, бу ба'зан ҳатто бир неча сония ҳам одамга о'зини ҳимоя қилиш имкониятини бериши мумкинлигини ко'рсатади. Хавфларни янада камайтириш учун у эрта огоҳлантиришни яхшилаш ва жамоатчиликка ма'лумот тарқатиш учун Япония Метеорология Агентлиги ва Япония Халқаро Ҳамкорлик Агентлиги тажрибасини Э-хабар тизими билан интеграция қилишни таклиф қилди.
Бундан ташқари, О'збекистоннинг йирик шаҳарларидан бирида "Фавқулодда вазиятлардан холи ҳудуд" синов лойиҳасини ишга тушириш таклиф қилинди. Ушбу ташаббус асосий инфратузилмани ҳимоя қилиш режаларини ишлаб чиқиш, самарали эвакуация сценарийлари ва болалар, қариялар ва ногиронларга қаратилган инклюзив о'қув машг'улотларини о'тказишни о'з ичига олади.
Мутахассис шунингдек, электрон хариталар, сун'ий интеллект ва рақамли технологияларга асосланган ягона рақамли платформа яратишни таклиф қилди. Ушбу платформадан ҳудудлардаги хавфларни баҳолаш ва прогноз қилиш ҳамда қарорлар қабул қилиш учун фойдаланиш керак.
Мулоқотда шунингдек, мутахассислар алмашинувини ривожлантириш, қо'шма тренинглар ва симуляциялар о'тказиш, илмий-тадқиқот муассасалари иштирокида технологияларни синовдан о'тказиш зарурлиги та'кидланди.