Ўзбекистонда ёнилғи қазиб олиш манфий кўрсаткичга тушмоқда: ҳокимият органлари ҚЭМ ва газни тежашга умид қилмоқда
2026 йилнинг саккиз ойида табиий газ қазиб олиш 16,3 фоизга, кўмир қазиб олиш эса 10,2 фоизга камайди. Ушбу фонда металл рудаларини ишлаб чиқариш ўсмоқда, аммо у ёқилғи секторидаги пасайишни қоплай олмади. Ҳокимият органлари муқобил энергетика ва энергияни тежаш ҳисобига анъанавий энергия ресурсларига бўлган эҳтиёжни камайтиришни режалаштирмоқда. Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йилнинг январь-август ойларида ҳажм […]
Ўзбекистонда ёнилғи қазиб олиш манфий кўрсаткичга тушмоқда: ҳокимият қайта тикланадиган энергия манбалари ва газни тежашга умид қилмоқда
2026 йилнинг саккиз ойида табиий газ қазиб олиш 16,3 фоизга, кўмир қазиб олиш эса 10,2 фоизга камайди. Ушбу фонда металл рудаларини ишлаб чиқариш ортмоқда, бироқ у ёнилғи секторидаги пасайишни қоплай олмади. Ҳокимият муқобил энергетика ва энергияни тежаш ҳисобига анъанавий энергия ресурсларига бўлган эҳтиёжни камайтиришни режалаштирмоқда.
Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йилнинг январь–август ойларида ёнилғи-энергетика фойдали қазилмалари категориясида ишлаб чиқариш ҳажми 27,1 трлн сўмни — ўтган йилнинг шу давридаги кўрсаткичнинг 86,5 фоизини ташкил этди. Бошқача айтганда, қиймат 13,5 фоизга камайди.
Пасайиш қазиб олинадиган ёнилғининг деярли барча асосий турларига таъсир кўрсатди. Саккиз ой давомида мамлакатда 24,2 млрд кубометр табиий газ қазиб олинди — бу бир йил олдингига нисбатан 16,3 фоизга кам. Нефть қазиб олиш 2,2 фоизга камайиб, 425 минг тоннани, газ конденсати эса 14,8 фоизга камайиб, 648,3 минг тоннани ташкил этди.
Кўмир қазиб олиш 10,2 фоизга — 4,9 млн тоннадан 4,4 млн тоннагача камайди.
Ёнилғи секторидаги пасайиш фонида металл рудаларини қазиб олиш ортмоқда. Саккиз ой давомида ушбу категориядаги ишлаб чиқариш ҳажми 22,8 трлн сўмга етди ва йиллик ҳисобда 19,5 фоизга ошди. Бироқ бу ўсиш ёнилғи-энергетика сегментидаги пасайишни ёпа олмади.
Натижада, тоғ-кон саноати ва очиқ конларни ўзлаштириш умуман олганда 2025 йилнинг январь–август ойлари даражасига нисбатан 97,6 фоизни кўрсатди, яъни 2,4 фоизга қисқарди.
Углеводородларни қазиб олишнинг қисқариши газ истеъмолини камайтириш ва муқобил энергия манбаларини ривожлантириш бўйича чора-тадбирларнинг аҳамиятини оширади.
2026 йил февраль ойида Президент Шавкат Мирзиёев раислигида ўтказилган йиғилишда Ўзбекистон электр станцияларининг умумий ўрнатилган қуввати 25,8 минг МВтга етгани маълум қилинган эди. Умумий қувватнинг 8 минг МВт атрофидаги қисми ёки 31 фоизи қуёш, шамол ва гидроэнергетика ҳиссасига тўғри келган.
2026 йил учун 2,84 млрд кубометр табиий газ ва 4,378 млрд кВт·соат электр энергиясини тежаш вазифаси қўйилган. Йирик корхоналар ишлаб чиқариш ҳажмини камайтирмаган ҳолда энергия истеъмолини камида 10 фоизга қисқартириши керак.
Шу тариқа, анъанавий энергия ташувчиларни қазиб олиш тушиб кетаётган бир шароитда, ҳокимият эътиборни икки йўналишга қаратмоқда: муқобил генерацияни кенгайтириш ва энергия самарадорлигини ошириш.