Ўзбекистонда хотин-қизларга нисбатан зўравонликка қарши курашиш миллий тизимини мустаҳкамлаш ташаббуси бошланади | Репортаж

Ўзбекистонда хотин-қизларга нисбатан зўравонликка қарши курашиш миллий тизимини кучайтириш ташаббуси бошланмоқда | Репортаж

Ўзбекистонда ижтимоий соҳа мутахассисларининг салоҳиятини ошириш ва хотин-қизларга нисбатан зўравонликка қарши идоралараро чора кўришни такомиллаштиришга қаратилган янги ташаббус ишга туширилди. У Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Аҳолишунослик жамғармаси (UNFPA) томонидан, Жаҳон банкининг молиявий кўмагида «Ижтимоий ҳимоянинг инновацион тизими орқали аҳолининг заиф қатламларини интеграция қилиш (INSON)» лойиҳаси доирасида амалга оширилмоқда.

Ушбу ташаббус миллий ижтимоий ҳимоя ва чора кўриш тизимини ривожлантириш доирасида зўравонликдан омон қолган хотин-қизлар ва қизлар учун хизматлар сифати, қулайлиги ва мувофиқлигини янада оширишга қаратилган.

Биринчи қадам 15 — 18 сентябрь кунлари Тошкент шаҳрида бўлиб ўтадиган тўрт кунлик амалиётга йўналтирилган Тренерлар учун тренинг (ToT) бўлади. Унинг вазифаси — кейинчалик мамлакатнинг барча 14 та ҳудудида каскадли ўқитиш орқали, шунингдек, UNFPA экспертларининг кейинги менторлиги ва қўллаб-қувватловчи супервизияси остида касбий соҳалар аро чора кўриш моделини тарқатадиган мутахассисларни тайёрлашдан иборат.

Тадбир психология, юридик ёрдам, ижтимоий иш ва идоралараро ҳамкорлик соҳасидаги мутахассисларни бирлаштиради. Тренингда 20 нафар мутахассис иштирок этмоқда, улар касбий соҳалар аро жамоаларни шакллантиради ва кейинчалик мамлакатнинг турли ҳудудларида зўравонликка қарши чора кўриш тизими мутахассислари учун тренер сифатида чиқиш қилади.

Ташаббусда алоҳида урғу тарқоқ касбий ҳаракатлардан мувофиқлаштирилган касбий соҳалар аро чора кўриш моделига ўтишга қаратилган бўлиб, унда ҳар бир мутахассис ўз ролини, масъулият чегараларини ва бошқа хизматлар билан ҳамкорлик қилиш тартибини тушунади.

Тренинг дастури асосан амалиётга йўналтирилган бўлиб, реал ҳолатлар билан ишлаш, ролли ўйинлар, касбий амалиётлар, хавфларни баҳолаш, хавфсизликни режалаштириш, интервьюларни моделлаштириш, идоралараро консилиумлар ва жабрланувчининг ҳолат аниқланган пайтдан бошлаб у якунлангунга қадар бўлган йўналишининг комплекс симуляциясини ўз ичига олади.

Ўқув жараёнида иштирокчилар жабрланувчига йўналтирилган ва жароҳатдан хабардор ёндашувларни қўллаш, хавфсиз инқирозли мулоқот, хавфларни баҳолаш ва хавфсизликни режалаштириш, хабардор қилинган розилик, зарур хизматларга йўналтириш ва идоралараро мувофиқлаштириш кўникмаларини ривожлантирадилар.

Руҳий ва иқтисодий зўравонликни аниқлаш, виктимблейминг (жабрланувчини айблаш) ва қайта жароҳатланишнинг олдини олиш, шунингдек, заиф аҳволдаги хотин-қизларнинг эҳтиёжларини ҳисобга олишга алоҳида эътибор қаратилади.

Дастур, шунингдек, UNFPA томонидан 2025 йилда ишлаб чиқилган хизматлар сифатининг олтита параметрига асосланади: қулайлик, сифат, хавфсизлик, молиявий ва моддий ресурслар, ташкилий ва кадрлар ресурслари, шунингдек, идоралараро мувофиқлаштириш.

Ўқитишни психологик ва юридик ёрдам, ижтимоий иш, кейс-менежмент ва идоралараро ҳамкорлик соҳасида касбий экспертизага эга бўлган UNFPA миллий ва халқаро экспертлари олиб бормоқда.

«Зўравонликка самарали чора кўриш нафақат ҳар бир мутахассиснинг касбий билимларини, балки тизимнинг ягона бутунлик сифатида ишлай олиш қобилиятини ҳам талаб қилади. Айнан шунинг учун дастур асосига касбий соҳалар аро ёндашув қўйилган бўлиб, у зўравонликдан омон қолган ҳар бир аёл ва қиз учун хавфсиз ва узлуксиз ёрдам йўналишини қуриш имконини беради», — деб таъкидлайди ташкилотчилар.

Тренерлар учун тренинг — бу зўравонликка қарши чора кўриш тизими мутахассисларининг салоҳиятини кучайтириш бўйича янада кенг кўламли дастурнинг биринчи босқичидир. ToT якунлангач, тайёрланган тренерлар Ўзбекистоннинг 14 та ҳудудида каскадли ўқувларни ўтказадилар ва бунга «Инсон» марказларида ҳамда зўравонликдан омон қолганларни аниқлаш, йўналтириш ва уларга ёрдам кўрсатишда иштирок этувчи бошқа тузилмаларда фаолият юритаётган мутахассислар жалб этилади.

Натижаларнинг барқарорлигини таъминлаш учун ҳудудий босқич UNFPA экспертлари томонидан менторлик ва қўллаб-қувватловчи супервизия билан бирга олиб борилади. Бундай ёндашув нафақат билимларни узатиш, балки мутахассисларга ўз кундалик ишларида касбий соҳалар аро моделни қўллашда амалий ёрдам кўрсатиш имконини ҳам беради.

Тренерларни тайёрлаш, ҳудудий ўқитиш, амалий кузатиб бориш ва идоралараро ҳамкорликнинг изчил уйғунлиги бутун мамлакат бўйлаб зўравонликдан омон қолган хотин-қизлар ва қизларга хизмат кўрсатишнинг янада мувофиқлаштирилган ва барқарор тизимини шакллантиришга хизмат қилиши кутилмоқда.