Ўзбекистонда муддати ўтган экспорт қарзларини тўлашнинг вақтинчалик механизми жорий этилди.
Ўзбекистон Президенти бизнесга 2027-йилгача муддати ўтган экспорт дебиторлик қарзларини ўз маблағлари ҳисобидан тўлаш имконини берувчи вақтинчалик чорани жорий этди.
**Ўзбекистонда муддати ўтган экспорт қарзларини тўлашнинг вақтинчалик механизми жорий этилди**
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ташқи савдо операциялари натижасида корхоналар томонидан юзага келган муддати ўтган дебиторлик қарзларини тўлашнинг вақтинчалик тартибини белгиловчи фармонни имзолади.
Ҳужжатда тадбиркорлар ушбу қарзларни глобал бозорлардаги беқарорлик, ташқи тўловлар ва банк ҳисоб-китобларига чекловлар ва айрим хорижий контрагентларнинг мажбуриятларини кечиктириб бажариши туфайли юзага келгани таъкидланган.
Фармонга кўра, 2027-йил 1-январгача бир марталик умумхалқ кампанияси ўтказилади. Ушбу кампания доирасида, экспорт операцияларидан активларни белгиланган муддатда қайтариш таъминланмаган ҳолларда, корхоналарга муддати ўтган дебиторлик қарзларини ўз маблағлари ҳисобидан тўлаш имконияти берилади.
Ушбу аксия фармон кучга киргунга қадар хорижий контрагент тўловни ўз вақтида амалга оширмаган товарлар, ишлар ёки хизматларнинг амалда экспорт қилиниши натижасида юзага келган ва Э-контракт ташқи савдо ахборот тизимида муддати ўтган деб акс эттирилган қарзларга нисбатан қўлланилади.
Ушбу имтиёз устав капиталида давлат 50 фоиз ёки ундан ортиқ улушга эга бо'лган юридик шахсларга ёки бундай юридик шахслар 50 фоиз ёки ундан ортиқ улушга эгалик қиладиган ташкилотларга тааллуқли эмас.
Ушбу имтиёз хизмат ко'рсатувчи банк кассаси орқали компания ҳисоб рақамларига хорижий валютани о'тказиш орқали муддати о'тган қарзларни бартараф этиш имконини беради. Бунинг учун ё'ловчи божхона декларацияси ёки ишончнома талаб қилинмайди. Ушбу маблаг'лар ҳисобдан чиқарилгандан со'нг, Э-контракт тизимидаги муддати о'тган қарз миқдори автоматик равишда камаяди ва репатриацияни та'минламаганлик учун жариманинг ундирилмаган қисми депозит қилинган суммага мутаносиб равишда ҳисобдан чиқарилади.
Шуни та'кидлаш керакки, ҳисобдан чиқарилган маблаг'лар экспортдан олинган валюта тушуми сифатида тан олинмайди ва эгасига нол қо'шилган қиймат солиг'и ставкасини олиш ҳуқуқини бермайди.
Фармоннинг алоҳида бо'лими активларни репатриация қилишни та'минлаш бо'йича виждонан қилинган ҳаракатлар учун жарималарни юмшатишни назарда тутади. 2027-йил 1-январдан бошлаб, суд қуйидаги шартлардан камида биттаси бажарилган тақдирда, репатриацияни та'минламаганлик учун жарима миқдорини икки баравар камайтиради: агар резидент о'з ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун барча оқилона чораларни ко'рган бо'лса, жумладан, судга да'во аризаси ёки арбитражга мурожаат қилган бо'лса; активларнинг 50 фоиздан ортиг'и репатриация қилинган бо'лса; ёки репатриация халқаро санксиялар, валюта операцияларини тақиқлаш ёки қарама-қарши томоннинг мамлакатидаги банк ва то'лов тизимларидаги узилишлар билан чекланган бо'лса — форс-мажор ҳолатлари бундан мустасно. Ушбу енгиллаштириш чораси, шунингдек, давлат улуши 50 фоиз ёки ундан ортиқ бо'лган ташкилотларга ҳам тааллуқли эмас.
Фармонда Олий судга бир ой ичида "Валютани тартибга солиш то'г'рисида"ги қонунга о'згартиришлар лойиҳасини тайёрлаш топширилган. Бизнес-омбудсман ва Савдо-саноат палатаси тижорат банклари, Божхона ва Солиқ қо'миталари, Қорақалпог'истон Вазирлар Кенгаши, вилоят ва Тошкент ҳокимликлари билан биргаликда бир ҳафта ичида кампаниянинг моҳиятини тушунтириш режасини тасдиқлаши шарт. Божхона ва Солиқ қо'миталари муддати о'тган қарздорлиги бо'лган корхоналарга кампания ҳақида хабарнома юборишлари шарт.
Солиқ қўмитаси Божхона қўмитаси ва Марказий банк билан биргаликда Президент маъмуриятига кампаниянинг бориши ҳақида ҳар ойда янгиланишлар тақдим этади ва натижалар бўйича якуний ҳисобот 2027-йил 1-февралгача тақдим этилиши керак.