Ўзбекистонда ислом банкчилиги шаклланаётгани сабабли ислом облигациялари учун ҳуқуқий база тайёрланмоқда
Ўзбекистон ислом молияси учун ҳуқуқий базани яратишдан янги молиявий маҳсулотларни жорий этишга ўтмоқда, 2026–2030 йилларга мўлжалланган «йўл харитаси» бешта устувор йўналиш бўйича 39 та чора-тадбирни назарда тутади, деди Марказий банк раиси Тимур Ишметов Самарқандда ўтказилган ислом молияси бўйича халқаро форумда.
Ўзбекистонда ислом банкинг шаклланишни бошлар экан, ислом облигациялари учун ҳуқуқий асослар яратилмоқда
"Йўл харитаси" қонунчиликдаги ўзгаришлар, мутахассисларни тайёрлаш, молиявий саводхонлик, халқаро ҳамкорлик ва ислом банкингини қўллаб-қувватлаш учун зарур бўлган инфратузилмани ўз ичига олади. Unинг амалга оширилиши нобанк молия ташкилотлари томонидан тўпланган тажрибага таяниши, шунингдек, бозорни янги ислом банк хизматлари учун очиши кутилмоқда.
Ўзбекистондаги 11 та микромолия ташкилоти аллақачон муробаҳа, ижара, мудораба ва мушорака каби ислом молиявий маҳсулотларини таклиф этмоқда. Ишметовнинг таъкидлашича, соҳани нобанк ташкилотлари орқали ривожлантириш бозорга ушбу инструментларни синовдан ўтказиш ва улардан фойдаланишда амалий тажриба орттириш имконини берди.
2026 йилда Муҳим босқичга эришилди — Ўзбекистон ислом банкингини жорий этиш тўғрисидаги қонунни қабул қилди. Қонун тўлақонли ислом банкларини ва анъанавий банклар таркибида махсус ислом банкинги бўлинмаларини ташкил этиш учун ҳуқуқий асос яратади.
Марказий банк, шунингдек, ислом молияси учун икки босқичли бошқарув моделини жорий этди ва беш аъзодан иборат Ислом молияси кенгашини тузди. Кенгаш тегишли стандартларга риоя қилинишини таъминлашга, қарор қабул қилишни такомиллаштиришга ва хавф-хатарларни бошқаришни мустаҳкамлашга ёрдам бериши керак.
Ҳуқуқий база, шунингдек, ислом молиявий битимлари шунчаки тузилишдаги фарқлар туфайли солиққа тортиш мақсадларида анъанавий битимлардан фарқли равишда баҳоланишининг олдини олишга қаратилган солиқ бетарафлиги механизмларини ҳам ўз ичига олади.
Кейинги қадам — ислом молияси тамойилларига мувофиқлаштирилган ислом қимматли қоғозлари, жумладан, сукук учун ҳуқуқий базани яратишдир. Ҳукумат "Капитал бозори тўғрисида"ги қонуннинг сукукга бағишланган алоҳида боби бўлган янги таҳрирдаги лойиҳасини тайёрлади. Агар у маъқулланса, суверен ва корпоратив сукукларни чиқариш учун ҳуқуқий асос яратилади, деди Ишметов.
Ўзбекистон, шунингдек, ўз меъёрий-ҳуқуқий базасини ислом молияси бўйича халқаро стандартларга мувофиқлаштирмоқда. Марказий банк 2025 йилда Ислом молиявий хизматлари кенгашига (IFSB) ва 2026 йилда Ислом молиявий муассасалари учун бухгалтерия ҳисоби ва аудит ташкилотига (AAOIFI) аъзо бўлди. Иккала ташкилотга аъзолик мамлакатга халқаро стандартлар ва қарор топган амалиётларни маҳаллий бозорга мослаштиришга ёрдам бериши кутилмоқда.
Ишметовнинг таъкидлашича, кейинги илгарилаш давлат идоралари, халқаро молия институтлари, академик экспертлар ва бозор иштирокчилари ўртасидаги мувофиқликка боғлиқ бўлади. Ислом тараққиёт банки, Осиё тараққиёт банки, Халқаро молия корпорацияси ва AAOIFI мумкин бўлган ҳамкорлар қаторига киради.
Ушбу муассасалар билан ҳамкорлик касбий тайёргарликни, янги молиявий инструментларни жорий этишни ва соҳа учун амалий ечимларни ишлаб чиқишни қўллаб-қувватлашга ёрдам бериши мумкин. Марказий банкнинг галдаги вазифалари — "йўл харитаси"ни ўз вақтида амалга ошириш, ундаги чора-тадбирлар учун масъул ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириш ва эришилаётган ютуқларни мунтазам мониторинг қилишдан иборат.