Ўзбекистонда газлаштирилмаган ҳудудлар учун электр энергияси истеъмолининг базавий меъёри 350 кВт·соатгача оширилди

Ўзбекистоннинг газ бўлмаган туманлари учун электр энергияси истеъмолининг базавий нормаси 350 кВт·соатга оширилди

Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамасининг 31 октябрдаги қарори билан ёнилғи-энергетика тармоғининг бозор тамойилларига ўтиши шароитида аҳолини ижтимоий қўллаб-қувватлаш механизмлари тасдиқланди. Ҳужжат 2026 йил 1 ноябрдан кучга кирди.

Қарорга кўра, иситиш мавсумида табиий газ мавжуд бўлмаган ёки уни етказиб бериш қийин бўлган ҳудудлар аҳолиси учун электр энергияси истеъмолининг базавий нормаси ойига 200 кВт·соатдан 350 кВт·соатгача оширилади.

Бошқа maиший истеъмолчилар учун базавий лимит 200 кВт·соат даражасида қолади.

Оширилган нормани қўллаш учун иситиш мавсуми даври ҳудудлар бўйича фарқ қилади: Қорақалпоғистон ва Хоразм вилоятида — октябрдан февралгача, мамлакатнинг бошқа ҳудудларида — ноябрдан февралгача.

Иситиш мавсумидан ташқари даврда базавий норма ойига 200 кВт·соатни ташкил этади, шу жумладан газлаштирилмаган ҳудудлар аҳолиси учун ҳам.

Тасдиқланган тарифларга кўра, кўпчилик maиший истеъмолчилар учун базавий норма доирасидаги электр энергияси 1 кВт·соат учун 650 сўм, ундан ортиқ ҳажм учун 500 кВт·соатгача — 900 сўм туради.

Шу тариқа, ойига 350 кВт·соат истеъмол қилинганда, оширилган норма доирасидаги электр энергияси қиймати 227 500 сўмни ташкил этади. Норма оширилмаганида, худди шу ҳажм учун 265 минг сўм — дастлабки 200 кВт·соат учун 130 минг ва кейинги 150 кВт·соат учун 135 минг сўм тўлашга тўғри келар эди. Фарқ 37 500 сўмни ташкил этади.

Энергетика вазирлиги, «Ҳудудгазтаъминот» ва «Ҳудудий электр тармоқлари» ҳар йили табиий газ бўлмаган ёки етказиб бериш қийин бўлган ҳудудларда жойлашган уйлар рўйхати бўйича таклифлар киритиши керак.

Ушбу таклифлар асосида рўйхатлар Қорақалпоғистон Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари томонидан тасдиқланади.

Шундан сўнг улар тегишли нормаларни қўллаш учун газ таъминоти ва электр тармоқлари ташкилотларига юборилади.

Президент фармонига мувофиқ, 2026 йил ноябрь ойида эҳтиёжманд оилаларнинг алоҳида тоифаларига 1 млн сўм миқдорида бир марталик моддий ёрдам кўрсатилиши назарда тутилган.

Вазирлар Маҳкамаси қарори билан олувчилар рўйхатини шакллантириш, уларни текшириш ва маблағларни ўтказиш тартиби тасдиқланди.

Ёрдам олиш ҳуқуқи Ижтимоий реестрга киритилган оилаларга, шунингдек, унга кирмаган, аммо белгиланган эҳтиёжмандлик мезонларига мос келадиган оилаларга назарда тутилган. Охирги тоифа учун асосий шарт — оиланинг бир аъзосига тўғри келадиган ўртача ойлик даромад минимал истеъмол харажатларининг икки бараваридан, яъни 1,43 млн сўмдан ошмаслиги керак.

Марказлаштирилган иситиш тизимига уланган кўп қаватли уйларда яшайдиган оилалар учун алоҳида мезон белгиланган. Бундай оилалар учун Қорақалпоғистон ва вилоятларда даромад чегараси бир кишига 1,43 млн сўмни, Тошкент шаҳрида эса 2,145 млн сўмни ёки минимал истеъмол харажатларининг уч бараварини ташкил этади.

Бундан ташқари, ўзгалар парваришига муҳтож ва тегишли реестрга киритилган ёлғиз кекса фуқаролар ваพิพิ инвалидлиги бўлган шахслар, шунингдек, етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар яшайдиган оилалар ёрдам олади.

Алоҳида ҳолларда, барқарор иш ўринларини яратиш ва аҳоли даромадларини ошириш бўйича туман ва шаҳар штабларининг қарорига биноан — даромадлари белгиланган чегаралардан ошадиган оилаларга ҳам ёрдам берилиши мумкин.

Ҳужжатда ёрдам тўлаш босқичлари белгиланган. Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги «Инсон» марказлари билан биргаликда олувчиларнинг дастлабки рўйхатларини шакллантиради.

Қўшимча рўйхатларни «маҳалла етталиги» тузади. Бунда боқувчисини йўқотган оилаларга, I ва II гуруҳ инвалидлиги бўлган шахслар, инвалидлиги бўлган болалар, узоқ муддатли даволанишга муҳтож фуқаролар бўлган оилаларга, шунингдек, бошқа баъзи ижтимоий ҳимояга муҳтож тоифаларга устуворлик берилиши керак.

Рўйхатларни тузишда меҳнат мигрантларининг оилалари, бир нечта оила биргаликда яшайдиган хонадонлар ҳамда табиий газ ва марказлаштирилган иситиш тизими бўлмаган кўп қаватли уйларда яшовчилар ҳам ҳисобга олинади.

Бунда, асосий эҳтиёжмандлик мезони бўйича шакллантириладиган қўшимча рўйхатлардаги оилалар сони тегишли туман ёки шаҳарнинг Ижтимоий реестрига киритилган оилалар сонининг 50 фоизидан ошмаслиги керак.

Тасдиқланган жадвалга кўра:

Тўловлар Халқ банки ва Алоқабанк орқали фуқароларнинг ижтимоий ёки банк карталарига амалга оширилади.

Ҳужжатда, шунингдек, якуний рўйхатларни шакллантиришда 19 ноябргача Ижтимоий реестрга киритилган оилалар ҳисобга олиниши кўрсатилган.

Қарор, шунингдек, электр энергияси ва табиий газ харажатларининг бир қисми қоплаб бериладиган оилалар доирасини кенгайтиради.

Ижтимоий реестрга киритилмаган оилалар учун бир кишига тўғри келадиган рухсат этилган ўртача ойлик даромад минимал истеъмол харажатларининг 1,5 бараваридан 2 бараваригача — 1 072 500 сўмдан 1 430 000 сўмгача оширилади.

Бир вақтнинг ўзида, истеъмолнинг базавий нормаси доирасидаги тарифлар ва ундан ортиқ истеъмол учун юқорироқ тарифлар ўртасидаги фарқни компенсация қилиш механизми 2028 йил 1 апрелгача узайтирилди.

Амалдаги механизмда эҳтиёжманд оилаларга белгиланган чегараларда электр энергияси ва табиий газнинг қўшимча ҳажми учун харажатларнинг бир қисми компенсация қилинади.

Ижтимоий реестрга киритилмаган, аммо эҳтиёжмандлик мезонларига мос келадиган оилалар учун давлат ахборот тизимлари маълумотлари бўйича уларнинг ижтимоий-иқтисодий аҳволини автоматик равишда текшириш назарда тутилган.

Агар ёрдам олиш ҳуқуқи тасдиқланса, компенсация тайинлаш тўғрисидаги қарор автоматик равишда шаклланади.

Алоҳида ўзгартиришлар кўмир сотиб олишда давлат ёрдамига тегишли. Энди компенсация олиш ҳуқуқига нафақат Ижтимоий реестрга киритилган оилалар, балки унда турмаган оилалар ҳам, агар уларнинг бир кишига тўғри келадиган ўртача ойлик даромади минимал истеъмол харажатларининг икки бараваридан ошмаса, эга бўлишлари мумкин.

Янгиланган маъмурий регламентга кўра, компенсация сотиб олинган кўмирнинг ҳар бир тоннаси учун 300 минг сўмни, аммо календарь йили давомида 600 минг сўмдан ошмаган миқдорни ташкил этади.

Компенсация кўмир mycoal.uz платформаси ва унинг мобил иловаси орқали сотиб олинганда берилади.

Тўловни тайинлаш учун давлат хизматлари марказига, «Инсон» марказига ёки регламентда назарда тутилган электрон хизматлар орқали мурожаат қилиш мумкин.

Кўмир сотиб олиш тўғрисидаги маълумотлар давлат ахборот тизимларига тушади, шундан сўнг оиланинг қўллаб-қувватлашга бўлган ҳуқуқи текширилади. Шартлар бажарилганда, компенсация олувчининг ижтимоий картасига ўтказилади.

Кўмир сотиб олиш харажатларини қисман қоплаш дастурининг амал қилиш муддати 2029 йил 1 январгача узайтирилди.

Бундан ташқари, ҳукумат «Саховат ва кўмак» жамғармасидан ижтимоий ёрдам кўрсатиш мезонларини кенгайтирди. Коммунал хизматлар ҳақини тўлаш, қарздорликни узиш ва ёнилғи сотиб олиш учун ёрдамни Ижтимоий реестрга киритилмаган оилалар ҳам, агар уларнинг аҳоли жон бошига ўртача даромади 1,43 млн сўмдан ошмаса, олишлари мумкин бўлади.

Тушунтириш материалларига кўра, 1 млн сўм миқдоридаги бир марталик ёрдамни 1 млн 17 минг атрофидаги оилага бериш режалаштирилган эди.

2026 йилда қўшимча ижтимоий қўллаб-қувватлаш чора-тадбирларига 1,9 трлн сўм йўналтирилиши назарда тутилган эди.

Ҳокимият органлари, шунингдек, электр энергияси ва табиий газ учун компенсация олиш мезонларининг кенгайтирилиши қўшимча равишда 166 минг оилани қўллаб-қувватлаш билан қамраб олиш имконини беришини кутган эди.

Компенсацияларни 2028 йил апрелигача узайтириш, дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, 470 минг оила учун қўллаб-қувватлашни яна бир йилга сақлаб қолиши керак. Ушбу мақсадлар учун қўшимча харажатлар 150 млрд сўмга баҳоланган эди.