Ўзбекистонда 2027 йилдан бошлаб гибрид иссиқлик таъминоти тизимларини жорий этиш режалаштирилмоқда

Ўзбекистонда 2027 йилдан бошлаб гибрид иссиқлик таъминоти тизимларини жорий этишни бошлаш ният қилинмоқда

2027 йилдан бошлаб Ўзбекистонда бир нечта энергия ва ёнилғи манбаларида ишлайдиган гибрид иссиқлик таъминоти тизимларига босқичма-босқич ўтиш режалаштирилмоқда.

14 октябрь куни бу ҳақда «Иссиқликтаъминоти» бошқаруви раиси Илҳом Тўраев маълум қилди.

Матбуот анжуманида иссиқлик таъминоти тизимининг табиий газ етказиб беришдаги мумкин бўлган узилишлага тайёрлиги муҳокама қилинди. Хусусан, газ танқислиги ёки уни етказиб бериш тўхтатилган тақдирда иситиш учун қандай муқобил энергия манбалари ва технологик ечимлар қўлланилиши мумкинлиги ҳақида сўз борди.

Саволга жавоб берар экан, Илҳом Тўраев ҳозирда Ўзбекистон иссиқлик таъминотини ривожлантиришнинг узоқ муддатли стратегияси ишлаб чиқилаётганини айтди. Жаҳон банки кўмагида ушбу ишга халқаро консультантлар жалб қилинган.

«Газ етказиб беришнинг мумкин бўлган тўхтатилишига келсак, бугунги кунда иссиқлик таъминоти соҳасини ривожлантиришнинг узоқ муддатли стратегияси ишлаб чиқилмоқда. Жаҳон банки кўмагида консультантлар жалб этилди. Улар билан биргаликда биз тўрт-бешта сценарийни белгилаб олдик: электрлаштириш, гибрид ечимлар, геотермал иссиқлик манбалари ва қуёш панелларидан фойдаланиш. Ҳозирда консультантлар ҳар томонлама ҳисоб-китобларни амалга оширмоқда», — деди компания раҳбари.

Унинг сўзларига кўра, асосий йўналишлардан бири иссиқлик ишлаб чиқариш учун турли энергия манбаларидан фойдаланиш имконини берувчи гибрид тизимларни жорий этиш бўлади.

«Бир нарсани айтишим мумкин: 2027 йилдан бошлаб дастурларимиз доирасида гибрид тизимларга ўтамиз», — деди Тўраев.

У бундай ечимлар, жумладан, янги турар жой бинолари ва «Янги Ўзбекистон» массивлари учун кўриб чиқилаётганини аниқлаштирди.

Мумкин бўлган энергия ва ёнилғи манбалари қаторида компания раиси табиий газ, электр энергияси, дизель қурилмалари ва муқобил ёнилғи турларини тилга олди. шунингдек, қуёш энергияси, гелиоколлекторлар ва иссиқлик насосларидан фойдаланиш режалаштирилмоқда.

Ислоҳотнинг алоҳида йўналиши марказлаштирилган иссиқлик таъминотини иссиқлик етказиб беришни эгилувчанроқ созлаш имконини берувчи ёпиқ тизимларга ўтказиш бўлади.

Тўраевнинг сўзларига кўра, бу ўтиш президентнинг 2025 йил 11 мартдаги ПҚ-100-сонли қарорида назарда тутилган.

«Иссиқликтаъминоти» раиси амалдаги очиқ тизимда иситишни созлаш имкониятлари чекланганини тушунтирди. Иссиқлик ташувчи ёпиқ контур бўйлаб айланадиган ёпиқ тизимга ўтилгандан сўнг, иссиқлик етказиб беришни индивидуал иссиқлик пунктлари орқали созлаш мумкин бўлади.

«Ёпиқ тизимга ўтганимизда, иссиқлик ташувчи қувурлар бўйлаб айланади. Ўшанда, агар аҳоли иситиш учун тўлов қилишга тайёр бўлса, уни эҳтиёжларига қараб индивидуал иссиқлик пункти орқали ёқиш мумкин бўлади. Бугунги кунда очиқ тизимда бундай имконият йўқ», — деди Тўраев.

У, шунингдек, иситиш мавсумининг давомийлигини ўзгартириш, хусусан, айрим ҳудудларда ҳали ҳам совуқ об-ҳаво сақланиб қоладиган март ойига узайтириш мумкинми, деган саволга жавоб берди.

Иситиш мавсуми ташқи ҳавонинг ўртача суткалик ҳарорати +8 даражадан паст сақланиб турадиган кетма-кет беш кундан кейин бошланиши ва ҳарорат +8 даражадан юқори бўлган шунга ўхшаш даврдан кела якунланиши керак.

Тўраев иситишни ёқиш ва ўчиришнинг ҳақиқий муддатлари об-ҳаво прогнозини ҳисобга олган ҳолда белгиланишини таъкидлади.

«Тошкентда иссиқлик етказиб бериш 20 октябрдан кейин ёки 10 ноябрдан кейин бошланишини ҳеч ким олдиндан айта олмайди. Қарор фақат бир ҳафталик прогноз олингандан кейин қабул қилинади. Ўчириш билан ҳам худди шундай. Агар қор ёғиши прогноз қилинса, ҳеч ким февраль ойида иситишни тўхтатмайди. Тарихда бундай бўлмаган», — деди у.

Компания раисининг сўзларига кўра, иситиш одатда март ойида ҳам давом этади, уни ўчириш эса, қоида тариқасида, об-ҳаво шароитларини ҳисобга олган ҳолда Наврўздан кейин кўриб чиқилади.

Эслатиб ўтамиз, 24 сентябрь куни Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги Ўзбекистон иссиқлик таъминотини 2032 йилгача барқарор ривожлантириш стратегияси ишлаб чиқилаётгани ҳақида хабар берган эди.

Ҳужжатни тайёрлашда Жаҳон банки экспертлари иштирок этмоқда.

Стратегиянинг биринчи муҳокамасида инфратузилманинг ҳолати, иссиқлик энергияси йўқотишлари, ресурслардан фойдаланиш самарадорлиги ва соҳани модернизация қилиш имкониятлари кўриб чиқилди.

Вазирлик устувор йўналишлар қаторида марказлаштирилган иссиқлик таъминотини ривожлантириш, фойдаланиладиган ёнилғи турларини диверсификация қилиш, муқобил ва қайта тикланадиган энергия манбаларини жорий этиш, биноларнинг энергосамарадорлигини ошириш ва хусусий инвестицияларни жалб қилишни тилга олди.

Аввалроқ, 2025 йил 11 мартда президент Шавкат Мирзиёев иссиқлик таъминоти тизимини ислоҳ қилиш ва биноларнинг энергосамарадорлигини ошириш тўғрисидаги қарорни (ПҚ-100) имзолаган эди.

Ҳужжатда кўп қаватли уйлар ва ижтимоий соҳа муассасаларида 8681 та индивидуал иссиқлик пунктини ўрнатиш ва марказлаштирилган иссиқлик таъминотини ёпиқ тизимга ўтказиш дастури назарда тутилган.

Ислоҳот доирасида, шунингдек, ҳудудий иссиқлик таъминоти корхоналарини бирлаштирган «Иссиқликтаъминоти» АЖ ташкил этилди.

Президент матбуот хизмати хабар берганидек, беш йил давомида иссиқлик таъминоти тизимларини тиклаш ва модернизация қилишга 19 трлн сўм йўналтириш режалаштирилмоқда. Марказлаштирилган иссиқлик таъминоти билан қамраб олишни 37 фоиздан 58 фоизгача ошириш назарда тутилган.

Бундан ташқари, 9000 га яқин турар жой бинолари ва ижтимоий объектларни ёпиқ иссиқлик таъминоти тизимларига ўтказиш режалаштирилган. Бу иссиқлик йўқотишларини икки баравар камайтириш ва табиий газ истеъмолини 20 фоизга қисқартириш имконини бериши кутилмоқда.

2026 йил январь ойида йил давомида 400 та индивидуал иссиқлик пунктини ўрнатиш ва камида 100 км иссиқлик тармоқларини янгилаш режалаштирилгани хабар қилинган эди.

Кўп қаватли уйларда яшовчилар хонадонларни марказий иситиш тизимидан мустақил равишда узиб қўя олмайдилар ва индивидуал газ қозонларига ўта олмайдилар, деб маълум қилинди Ўзбекистон Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлигида ўтказилган ушбу матбуот анжуманида. Идорада тушунтиришларича, умумий тизимга аралашиш қўшни хонадонларнинг иссиқлик таъминотини бузиши мумкин.