Ўзбекистон қарийб 30 йилдан сўнг юқори ҳаво об-ҳавосини кузатишни қайта бошлади
Ўзбекистон миллий метеорология тармоғидаги иккита жойда юқори атмосфера кузатувларини қайта бошлади ва бу қарийб 30 йиллик танаффусга чек қўйди. Об-ҳаво башоратини ва иқлим хавфини баҳолашни яхшилаш учун Тошкент ва Бухоро вилоятларида янги радиозонд ускуналари ўрнатилди.
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Тараққиёт Дастури (БМТТД) Яшил иқлим жамғармаси (ЙИЖ) молиявий кўмагида Тошкент вилоятидаги Майская стансиясини ва Бухоро вилоятидаги Яккатут стансиясини замонавий атмосфера радиозонд технологияси билан жиҳозлади.
Радизондлаш гелий ёки водород билан тўлдирилган шар орқали атмосферага радиозонд чиқаришни ўз ичига олади. Шар кўтарилганда, қурилма турли баландликларда ҳаво ҳарорати, намлик, атмосфера босими ва шамол хусусиятларини қайд этади ва бу маълумотларни ер усти стансиясига узатади. Ушбу кузатувлар одатда кунига икки марта амалга оширилади ва Жаҳон метеорология ташкилотининг (ЖМО) Глобал кузатув тизимининг ажралмас қисми ҳисобланади.
Юқори ҳаво маълумотлари атмосфера ҳодисаларини таҳлил қилиш ва об-ҳаво башоратларининг аниқлигини ошириш учун жуда муҳимдир. Улар метеорологларга кучли ёғингарчилик ва кучли шамол эҳтимолини баҳолашда ёрдам беради, шу билан бирга авиация хавфсизлиги ва иқлим тадқиқотларига ҳисса қўшади.
Майская ва Яккатут стансияларида радиозондлашнинг қайта жорий этилиши О'збекистоннинг миллий метеорологик кузатув тармог'ининг деярли уч о'н йиллик давомида ишламай қолган муҳим элементини қайта тиклайди. Ушбу ташаббус О'згидрометнинг кузатув тармог'ини янгилаш ва унинг гидрометеорологик моделлаштириш ва иқлим хавфини баҳолаш имкониятларини кучайтириш бо'йича кенгроқ ташаббуснинг бир қисмидир.
Модернизация схемаси шунингдек, автоматик об-ҳаво стансияларини, илг'ор Х-диапазонли об-ҳаво радарларини ва сув тезлиги ва оқимини о'лчаш учун электромагнит аппаратларни жойлаштиришни ҳам о'з ичига олади. Бундан ташқари, иқлим хавфини баҳолаш учун ко'п модулли платформа ишлаб чиқилмоқда.
Ҳокимият органларига аҳолини хавфли гидрометеорологик ҳодисалар ҳақида огоҳлантириш, қишлоқ хо'жалигини режалаштиришни такомиллаштириш, транспорт инфратузилмаси хавфсизлигини ошириш ва фавқулодда вазиятларга тайёргарликни кучайтириш имконини берадиган аниқроқ ва тезкор об-ҳаво ма'лумотлари кутилмоқда.
Иқлим о'згариши об-ҳаво билан бог'лиқ хавфларнинг частотаси ва жиддийлигини кучайтирганлиги сабабли, кучли метеорологик кузатув тизимлари О'збекистоннинг иқлимга чидамлилиги ва ЖМТнинг "Барча учун эрта огоҳлантиришлар" ташаббусини қо'ллаб-қувватлаш учун тобора муҳим аҳамият касб этмоқда.
Аввалроқ, август ойида О'збекистон Бухоро вилоятида аерологик шарнинг биринчи синов учирилишини ҳам амалга оширган эди. Ушбу шар турли баландликларда атмосфера ҳарорати, нисбий намлик, босим ва шамол хусусиятларини реал вақт режимида қайд этиш учун мо'лжалланган замонавий радиозондни олиб юрган.