Ўзбекистон МБ захираларнинг бир қисмини ташқи бошқарувга топширишни кўриб чиқмоқда
Марказий банк резервлар таркибини активлар синфлари, валюталар ва контрагентлар бўйича кенгайтиришни, шунингдек, портфелнинг бир қисмини ташқи бошқарувга ўтказиш сари ҳаракат қилишни режалаштирмоқда. МБ раҳбари Тимур Ишметов регулятор активларнинг бир қисмини ташқи бошқарувга топширишни ҳам кўриб чиқаётганини таъкидлади
Ўзбекистон МБ захираларнинг бир қисмини ташқи бошқарувга топширишни кўриб чиқмоқда
Ўзбекистон Марказий банки халқаро захираларни активлар синфлари, валюталар ва контрагентлар бўйича янада диверсификация қилишни режалаштирмоқда. Бу ҳақда МБ раиси Тимур Ишметов 18 сентябрь куни Тошкентда бўлиб ўтган Давлат активларини бошқариш бўйича биринчи халқаро форумда маълум қилди, дея хабар беради «Газета» мухбири.
Форумда 35 та ташкилотдан — активларни бошқарувчилар, марказий банклар, давлат институтлари, халқаро молия ташкилотлари ва халқаро стандартларни ишлаб чиқувчи тузилмалардан 77 нафар делегат иштирок этмоқда.
Ишметов таъкидлаганидек, форумда тақдим этилган бошқарув компаниялари биргаликда 36 триллион доллардан ортиқ активларни, марказий банклар ва давлат институтлари эса тахминан 3,4 триллион долларлик расмий захираларни назорат қилади.
Тимур Ишметовнинг сўзларига кўра, Ўзбекистоннинг олтин-валюта захиралари 1 сентябрь ҳолатига кўра 72 миллиард доллардан ошиб, бир йилдан ортиқ вақт давомида импортни қоплашни таъминлайди.
У шунингдек, 2026 йилнинг биринчи ярмида Марказий банк олтин захираларини тахминан 50 тоннага оширганини маълум қилди. Ишметов ҳавола қилган Жаҳон олтин кенгаши маълумотларига кўра, бу дунё марказий банклари орасида иккинчи энг катта ўсиш бўлди.
«Балансимизни иккита хусусият ажратиб туради. Биз олтин ишлаб чиқарувчи мамлакатмиз ва олтин узоқ вақтдан бери захираларимизнинг сезиларли қисмини ташкил қилиб келади. Бундан ташқари, халқаро меъёрларга кўра, биз нисбатан ёш захира бошқарувчисимиз», — деди у.
Ўзбекистон МБ 2020 йилда Жаҳон банкининг Захираларни маслаҳат бериш ва бошқариш шериклиги (RAMP) дастурига қўшилди. 2024 йилда регулятор илк бор АҚШ ғазначилик облигацияларини сотиб олди ва Ишметов буни «портфелни диверсификация қилишдаги муҳим қадам» деб атади.
Марказий банк, шунингдек, халқаро захираларни бошқариш масалалари бўйича Жаҳон банки билан ҳамкорлик давом этишини тасдиқлади.
«Биз бу тизимни онгли равишда ва қисқа йўлларни излашга уринмасдан, яхши маълум бўлган учта тамойилга амал қилган ҳолда қурдик: хавфсизлик, ликвидлик ва даромадлилик — айнан шу тартибда», — деди МБ раиси.
Унинг сўзларига кўра, нафақат портфелнинг тузилиши, балки уни бошқариш бўйича институционал салоҳият ҳам муҳим аҳамиятга эга. «Портфелни бир ҳафтада қайта қуриш мумкин. Институтнинг ўзини эса йўқ».
Ишметов кейинги босқич сифатида захиралар тузилмасини янада кенгайтиришни тилга олди.
«Бизнинг ҳаракат йўналишимиз — янада диверсификация қилиш: активлар синфлари, валюталар, контрагентлар бўйича. Ва биз бу қарорларни фақат ўз мулоҳазаларимизга таяниб қабул қилмоқчи эмасмиз», — деди у.
Йўналишлардан бири сифатида у активларнинг бир қисмини ташқи бошқарувга ўтказишни кўрсатди. Унинг сўзларига кўра, бу МБ портфель менежерларига етакчи халқаро мутахассислар билан бевосита бозорларда бирга ишлаш, сўнгра олинган тажрибани ташкилот ичига кўчириш имконини беради.
Марказий банк раҳбари ўз нутқининг сезиларли қисмини жаҳон захираларида олтин ва долларнинг ўзгариб бораётган ролига бағишлади.
У Жаҳон олтин кенгашининг сўнгги сўровномасига ҳавола қилди, унга кўра марказий банкларнинг 89 фоизи жаҳон олтин захиралари ўсишини кутмоқда, 45 фоизи эса ўз олтин захираларини кўпайтиришни режалаштирмоқда. Бундан ташқари, респондентларнинг тўртдан уч қисми яқин беш йил ичида жаҳон захираларида доллар улуши камайишини кутмоқда.
Ишметовнинг сўзларига кўра, 2025 йил охирига келиб марказий банклар захираларидаги олтин қиймати уларга тегишли бўлган АҚШ ғазначилик облигациялари қийматидан ошиб кетди.
«Олтиннинг ўсиб бораётган роли унинг узоқ муддатли қийматни сақлаш воситаси, портфелни диверсификация қилиш воситаси ва суверен эмитентнинг кредит хавфини ташимайдиган актив сифатидаги жозибадорлигини акс эттиради», — деди у.
Шу билан бирга, МБ раҳбари бозорлардаги ўзгаришлар захираларни бошқаришни осонлаштирмаслигини таъкидлади.
«Шароитларнинг ўзгариши оддийроқ жавобларни бермайди. У саволларнинг ўзини янада муҳимроқ қилади», — деди у.
Ишметовнинг сўзларига кўра, ҳозирда Марказий банк учун учта асосий савол долзарб бўлиб турибди:
«Бизда ҳар учта савол бўйича ҳам қарашлар мавжуд. Аммо уларнинг бирортасига ҳам якуний жавоблар йўқ. Мен бу ҳақда форум бошида айтишни афзал кўраман, унинг якунида бизда бундай жавоблар бордек кўрсатишдан кўра», — деди у.