Ўзбекистон гидроелектростансияни қурмасдан туриб, ер сотиб олишни истисно қилмоқчи.
Ўзбекистон ҳукумати лойиҳалар деярли ҳеч нарсага аукционларда сотиб олинган ҳолатлардан сўнг кичик ва микрогидроелектростансиялар учун ер ажратиш шартларини ўзгартириш ниятида. Энергетика вазирлиги баъзи инвесторлар электр энергияси ишлаб чиқариш ўрнига ер қидирган бўлиши мумкин, деб ҳисоблайди.
Ўзбекистон кейинчалик қурмасдан гидроелектростансиялар учун ер сотиб олиш амалиётига чек қўйишни режалаштирмоқда.
Энергетика вазирининг биринчи ўринбосари Умид Мамадаминов “Ўзбекистон 24” телеканалига берган интервюсида мамлакатда кичик ва микро гидроелектростансиялар учун тахминан 3000 та потенциал жой аниқланганини, улардан 2500 дан ортиғи аллақачон ким ошди савдосига қўйилганини маълум қилди.
Мамадаминовнинг сўзларига кўра, 19-август куни Президент Шавкат Мирзиёев кичик гидроелектростансияларни ривожлантиришга бағишланган махсус йиғилиш ўтказди ва кичик ва микро гидроелектростансиялар салоҳиятидан фойдаланган ҳолда электр энергияси ишлаб чиқаришни кўпайтиришни буюрди.
Вазирнинг биринчи ўринбосари ҳар бир лойиҳанинг техник ва иқтисодий самарадорлиги бўйича қўшимча тадқиқотлар ўтказилишини таъкидлади.
“Ушбу лойиҳаларни амалга оширишни тезлаштириш учун биз ҳар бирини — унинг самарадорлиги, ишлаши, сув оқимининг мавжудлиги ва йиллик ишлаб чиқаришнинг камида 40-50 фоизини таъминлаш қобилиятини батафсил таҳлил қиламиз.” Бу иш бизнинг гидроелектр институтимиз билан ҳамкорликда илмий асосда олиб борилади", деди у.
Умид Мамадаминовнинг та'кидлашича, аввало зарур сув босимига эга бо'лган лойиҳалар амалга оширилади.
Иккинчи тоифадаги лойиҳаларга мавжуд каналлардаги иншоотлар киради, бу ерда босимнинг ошиши гидравлик иншоотларни о'згартиришни талаб қилади.
Бундан ташқари, гидравлик иншоотларни о'згартириш ва сув оқимини тартибга солиш орқали қо'шимча салоҳиятга эришиш мумкин бо'лган лойиҳалар алоҳида ко'риб чиқилади.
"Биз барча лойиҳаларни ушбу уч тоифага ажратамиз ва уларнинг жозибадорлигини қайта баҳолаймиз. Бу уларни молиялаштириш учун имкониятлар яратади, тадбиркорлик қизиқишини оширади ва рақобатни кучайтиради", деб тушунтирди Энергетика вазирининг биринчи о'ринбосари.
Энергетика вазирлиги шунингдек, айрим лойиҳаларни аукционга қо'йиш ёндашувини о'згартиришни режалаштирмоқда. Ҳозирда ҳар бир кичик гидроелектр стансияси одатда алоҳида таклиф қилинади, ҳатто бир нечта иншоотлар битта сув ё'лида жойлашган бо'лса ҳам.
"Ба'зи каналларда битта тадбиркор олдинга чиқиб, беш ёки олтита гидроелектр стансиясини қурмоқчи. Ҳар бир гидроелектр стансияси алоҳида аукционга қо'йилганлиги сабабли, уларда турли тадбиркорлар иштирок этади. "Энди биз буни янги лойиҳага киритмоқчимиз: уларни бирма-бир таклиф қилиш эмас, балки бир хил оқимда жойлашган то'рт ёки бешта гидроелектростансияни битта портфелга бирлаштириш", деди Мамадаминов.
Унинг со'зларига ко'ра, бир нечта стансияларни битта портфелга бирлаштириш лойиҳалаш харажатларини камайтиради ва молиялаштиришни соддалаштиради.
Вазирнинг биринчи о'ринбосари, шунингдек, мулклар аукционларда деярли нол нархда сотиб олинган ҳолатларни ҳам қайд этди.
"Бу шуни англатадики, асосий мақсад, афтидан, гидроелектростансияда электр энергияси ишлаб чиқариш эмас, балки ер сотиб олиш эди. Бунинг олдини олиш учун биз минимал ҳажмни белгиладик. Шунингдек, биз лойиҳа олувчисидан уни мақсадли мақсадда - гидроелектростансия қуриш ва электр энергияси ишлаб чиқариш учун фойдаланишни талаб қилишини та'минлаш учун қарорга о'згартириш киритамиз", деди Умид Мамадаминов.
**Кичик гидроелектростансиялар учун ускуналар маҳаллий ишлаб чиқарилади**
Вазирнинг биринчи о'ринбосарининг со'зларига ко'ра, 40 МВт гача қувватга эга кичик ва микро гидроелектростансиялар учун ускуналар ишлаб чиқарадиган "О'збекгидроенерго" заводи ҳозирда то'лиқ қувватда ишламоқда.
Президент шунингдек, маҳаллий кадрларни тайёрлаш ва янги кичик гидроелектростансиялар қуришда Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган ускуналардан кенгроқ фойдаланишни буюрди.
"Бугунги кунда Ўзбекистон шундай имконият яратдики, микрогидроелектростансиялар атрофида алоҳида саноат пайдо бўлди. Энди биз ушбу тажрибани минтақага кенгайтириш бўйича алоҳида таклифларни тақдим этамиз", деди Умид Мамадаминов.