Ўзбекистон Афғонистонга фақат ортиқча электр энергиясини экспорт қилмоқчи, деди энергетика вазири
Ўзбекистон Афғонистоннинг электр тармоқлари ва подстансияларини қуриш ва модернизация қилишда миллий компанияларнинг иштирокини муҳокама қилмоқда, деди энергетика вазири Шерзод Хўжаев. Бундан ташқари, ортиқча электр энергиясини экспорт қилиш режалаштирилган, аммо бу фақат ички талаб тўлиқ қондирилгандан кейингина амалга оширилади.
Ўзбекистон Афғонистонга фақат ортиқча электр энергиясини етказиб бериш ниятида, деди энергетика вазири.
Ўзбекистон компаниялари Афғонистонда электр тармоқлари ва подстансияларини қуриш ва модернизация қилиш лойиҳаларида иштирок этишни режалаштирмоқда. Ушбу ташаббуслар Афғонистон томонининг илтимосига биноан амалга оширилмоқда. Бу ҳақда энергетика вазири Шерзод Ходжаев 13-август куни Президент Шавкат Мирзиёевга ҳисобот берганидан сўнг маълум қилди.
Вазирнинг сўзларига кўра, йиғилишда миллий компанияларга ушбу лойиҳаларни амалга оширишга рухсат бериш, уларни молиялаштириш ва назорат қилиш масалалари муҳокама қилинди.
"Шунингдек, биз [президентга] қўшни Афғонистонда электр тармоқлари ва подстансияларини қуриш лойиҳаларини амалга ошириш учун маҳаллий ва миллий компанияларимизга тегишли рухсатномалар бериш, уларни молиялаштириш ва ушбу лойиҳалар учун тегишли назорат механизмлари масалаларини тақдим этдик", деб тушунтирди Ходжаев.
Муҳокама якунида энергетика секторига ушбу лойиҳалар устидан махсус назорат ўрнатиш ва уларнинг бажарилиши ҳақида ҳафталик ҳисобот бериш топширилди.
Вазир энергетика инфратузилмасини қуриш ва модернизация қилиш ташаббуси Афғонистон томонидан келиб чиқишини таъкидлади.
"Афг'онистонда амалга оширилаётган ушбу лойиҳа, албатта, Афг'онистон томонининг ташаббуси билан амалга оширилмоқда — я'ни биз улар учун янги электр тармоқларини қуриш ва мавжудларини модернизация қилиш ҳақида гаплашмоқдамиз", деди Шерзод Ходжаев.
Вазир Афг'онистон ё'налиши бо'йича энергетика инфратузилмасини ривожлантиришнинг иқтисодий сабабларидан бири сифатида О'збекистондан мавсумий ортиқча электр энергиясини экспорт қилиш имкониятини келтирди.
"Шу билан бирга, биз мавсумий электр энергиясини ортиқча исте'мол қиламиз. Я'ни, бизнинг қуёш ва шамол электр стансияларимиз юқори қувватда ишлаганда, ҳосил бо'лган ортиқча қувватни экспорт қилиш орқали катта иқтисодий фойда олишимиз мумкин", деб тушунтирди у.
Ходжаев шунингдек, Афг'онистон билан чегарадош Сурхондарё вилоятида электр энергияси ишлаб чиқаришни ривожлантириш истиқболларига ҳам то'хталди.
"Яна бир жиҳат бор: Сурхондарё жуда юқори қуёш энергияси салоҳиятига эга минтақа. "У ерда аллақачон фаолият юритаётган қуёш электр стансиясининг қуввати Сурхондарё вилояти эҳтиёжларини то'лиқ қоплаш учун етарли. Бироқ, биз у ерда яна иккита ёки учта электр стансияси қуришни режалаштирмоқдамиз", деди вазир.
Шунингдек, у Афг'онистонга электр энергияси етказиб бериш ички бозорга зарар етказмаслиги кераклигини та'кидлади.
"Бу ерда бир нарсани та'кидлаш керак: Афг'онистонга экспорт қилинадиган электр энергияси ҳажми ички талаб то'лиқ қондирилгандан кейин қолган қисм ҳисобидан қопланади", деди Шерзод Ходжаев.
Президентга тақдимотда О'збекистон ва Афг'онистон о'ртасидаги энергия алоқаларини кенгайтиришга мо'лжалланган Сурхон-Пули-Хумри юқори кучланишли электр узатиш линияси қурилишини тезлаштириш масаласи ҳам муҳокама қилинди.
Эслатиб о'тамиз, О'збекистон билан 2025-йил сентабрида Афг'онистонда 250 миллион долларлик қо'шма энергетика лойиҳалари бошланди. Буларга 500 кВ Сурхон-Пули-Хумри линияси ва Нангарҳор ва Кобулдаги иншоотларни о'з ичига олган янги электр узатиш линиялари ва подстансиялар қурилиши киради. Ишлар 2027-йил 1-апрелгача якунланиши режалаштирилган.
О'збекистон 2002-йилдан бери Афг'онистонга электр энергияси етказиб бериб келмоқда. 2025-йил ноябр ойида О'збекистон Афг'онистонга электр энергияси экспорт қилиш то'г'рисидаги келишувни... 2026. Афғонистон электр энергиясининг тахминан 80 фоизини Ўзбекистон, Тожикистон, Туркманистон ва Эрондан импорт қилади, қолган қисми эса мамлакат ичида ишлаб чиқарилади.