Ўзбекистон 7 миллион ўқувчи учун янги Миллий ўқув дастурини ишга туширди

Ўзбекистон Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги янги Миллий ўқув дастури доирасини тақдим этди, бу ўқув натижаларини яхшилаш, компетенсияга асосланган таълимни мустаҳкамлаш ва мамлакат мактаб тизимини глобал мезонларга янада яқинлаштиришга қаратилган муҳим таълим ислоҳотидир. Ушбу ислоҳот тахминан 7 миллион ўқувчига таъсир қилиши кутилмоқда.

Ушбу доирани ишлаб чиқиш УНИСЕФ томонидан Ислом тараққиёт банки, Араб мувофиқлаштириш гуруҳи ва Таълим бўйича глобал ҳамкорлик томонидан молиялаштирилган СмартЕД лойиҳаси орқали қўллаб-қувватланди. Лойиҳа Кембриж университети нашриёти ва баҳолаш билан ҳамкорликда амалга оширилди.

Янгиланган доира барча ўқувчилар учун аниқ ўқув мақсадларини белгилайди ва бошланғич, ўрта ва юқори ўрта таълимдаги ютуқларни оширишга қаратилган. Шунингдек, у халқаро миқёсда тан олинган Адвансед Левел (А Левел) стандартларига ўхшаш натижаларни бера оладиган таълим йўлларини яратишга интилади.

Ушбу доирани яратиш деярли икки йил давом этди, 147 та миллий ва 30 та халқаро мутахассислар иштирок этди ва 260 дан ортиқ ищи учрашувлар ва маслаҳатлашувларни ўз ичига олди. Шуниси эътиборга лойиқки, бу Ўзбекистоннинг ўқув дастурларини кўриб чиқиш тарихида ҳар бир фан жамоаси қайта кўриб чиқиш жараёнида халқаро фан мутахассислари билан бевосита ҳамкорлик қилган биринчи ҳолатдир. Ушбу мутахассислар барча фанлар ва синфлар бо'йича миллий жамоалар билан ҳафталик асосда ҳамкорликда ишладилар, бу эса аввалги о'қув дастури ислоҳотларига қараганда анча кенг қамровли ҳамкорликдаги са'й-ҳаракатларга айланди.

Компетенсияга асосланган ёндашувни қо'ллаган ҳолда, қайта ко'риб чиқилган о'қув дастури инклюзивлик ва тенглик тамойилларига асосланади. У та'лим мазмунини турли хил о'қув эҳтиёжларига эга бо'лган о'қувчилар, жумладан, ногиронлар ва юқори натижаларга эришган о'қувчилар учун янада қулайроқ қилиш учун мо'лжалланган методология бо'лган Универсал Десигнни бирлаштиради.

Бундан ташқари, ушбу тизим о'қувчиларга синф даражаларида о'сишда билим ва ко'никмаларни босқичма-босқич ривожлантириш имконини берувчи спирал о'қув дастури дизайнини тақдим этади. Ушбу дизайн синфлар орасидаги о'сишни кучайтириш, фанлараро алоқаларни яхшилаш ва амалий, реал ҳаётдаги қо'лланмаларга ко'проқ э'тибор қаратишга қаратилган.

Янги о'қув дастури мазмуни рақамли саводхонлик, иқлим ва яшил та'лим, ижтимоий ва ҳиссий компетенцияларга ҳам устувор аҳамият беради, бу ҳам о'қувчиларга бо'лган о'згарувчан талабларни, ҳам О'збекистоннинг барқарорлик мақсадларини акс эттиради.

Мактабгача ва мактаб та'лими вазирининг биринчи о'ринбосари Шерзод Каримовнинг та'кидлашича, ушбу о'қув дастури ислоҳоти та'лим тизимини кенгроқ о'згартиришнинг бир қисмидир, бу баҳолаш, о'қитиш амалиёти, дарсликлар ва о'қув материалларига о'згартиришларни о'з ичига олади. О'қитувчилар ва мактаб раҳбарлари учун янги ко'рсатмалар самарали синф амалиёти, шакллантирувчи баҳолаш, инклюзивлик, гендер тенглиги ва о'қувчилар учун юқори талабларни раг'батлантиради.

УНИСЕФнинг О'збекистондаги вакили Регина Кастило ислоҳотни давлат муассасалари, миллий экспертлар ва халқаро тажрибага эга о'қитувчиларни бирлаштирган миллий ташаббус сифатида та'рифлади. Унинг та'кидлашича, янги асос турли та'лим ислоҳотлари ва инвестициялари учун умумий қараш ва умумий ё'налишни тақдим этади.

Кембриж университети нашриёти ва баҳолаш марказининг та'лим ислоҳоти бо'йича раҳбари Стив Кинг бу жараёнга Республика та'лим маркази ва фан ищи гуруҳлари бощилик қилганини, Кембриж ва УНИСЕФ халқаро тадқиқотлар, далиллар ва тажрибаларни қо'шганини та'кидлади.

То'лиқ амалга оширилгандан со'нг, ислоҳот О'збекистон бо'йлаб тахминан 7 миллион о'қувчига фойда келтириши, уларнинг когнитив, ижтимоий ва ҳиссий ривожланишини ривожлантириши ва уларни тез о'згариб бораётган дунё ва о'згарувчан меҳнат бозори талабларига тайёрлаши кутилмоқда.

Мустақилликка эришганидан бери О'збекистон мактаб тармог'и сезиларли даражада кенгайди ва 2025/26 о'қув йили бошида 11 118 та умумий о'рта та'лим муассасасига етди, бу 1991/92 йиллардаги 8557 тадан ко'пдир.

Ўзбекистон шунингдек, Тошкентда мактабгача таълим соҳасидаги тадқиқотлар, ўқитувчиларни тайёрлаш ва халқаро ҳамкорликка ихтисослашган минтақавий мактабгача таълим марказини ташкил этишни режалаштирмоқда. Ушбу муассаса ЮНЕСКО шафелигида ривожланиши кутилмоқда.