«Ўзбекгидроэнерго»: инвестициялар, маҳаллийлаштириш ва янги технологиялар энергетика соҳасини ўзгартирмоқда
Ўзбекистон гидроэнергетика соҳаси ishlab chiqarish қувватларини оширишда, инвестиция лойиҳаларини кенгайтиришда ва замонавий технологияларни жорий этишда давом этмоқда.
«Ўзбекгидроэнерго»: инвестициялар, маҳаллийлаштириш ва янги технологиялар энергетика тармоғини ўзгартирмоқда
Ўзбекистон гидроэнергетика тармоғи ишлаб чиқариш қувватларини ошириш, инвестиция лойиҳаларини кенгайтириш ва замонавий технологияларни жорий этишни давом эттирмоқда.
Сўнгги йилларда мамлакатдаги гидроэлектр станциялари сони 36 тадан 106 тага етди, умумий ўрнатилган қуввати эса 2,5 ГВт га етди. 2026 йилнинг тўққиз ойи якунларига кўра, «Ўзбекгидроэнерго» АЖ 6,64 млрд кВт·соат электр энергияси ишлаб чиқариб, илк бор тўққиз ойлик режани 120% га бажарди.
Ушбу натижалар 3 ноябрь куни Ўзбекистон Президенти Администрацияси ҳузуридаги Оммавий ахборот воситалари учун контент тайёрлаш марказида бўлиб ўтган ««Ўзбекгидроэнерго» АЖ: соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар, эришилган натижалар ва гидроэнергетикани ривожлантириш истиқболлари» мавзусидаги матбуот анжуманининг асосий мавзуси бўлди. Жамият раҳбарияти вакиллари фаолият натижалари, инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш, мавжуд объектларни модернизация қилиш ва соҳани янада ривожлантириш режалари ҳақида сўзлаб беришди.
Электр энергияси ишлаб чиқариш бўйича рекорд кўрсаткичлар
Гидроэнергетикани ривожлантириш Ўзбекистон давлат сиёсатининг энергетик хавфсизлик ва янада экологик тоза энергия манбаларига ўтиш соҳасидаги устувор йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
Сўнгги йилларда соҳа кенг кўламли янгиланишни бошдан кечирди. Гидроэлектр станциялари сони 36 тадан 106 тага кўпайди, ўрнатилган қувват эса 2,5 ГВт га етди. Бунда янги ГЭСлар қуриш, дарё ва каналларнинг гидроэнергетик салоҳиятини ўзлаштириш, шунингдек, кичик ва микроэнергетикани ривожлантириш муҳим роль ўйнади.
Матбуот анжуманида янграган маълумотларга кўра, 2026 йилнинг январь–сентябрь ойларида «Ўзбекгидроэнерго» АЖ 6 642,7 млн кВт·соат электр энергияси ишлаб чиқарди. Режа 120% га бажарилди, ўтган йилнинг шу даврига нисбатан ўсиш суръати эса 124% ни ташкил этди.
Ишлаб чиқарилган электр энергияси қиймати 3 трлн сўмга етди. Энг эътиборли натижалардан бири кунлик электр энергияси ишлаб чиқариш Жамият тарихида илк бор 50 млн кВт·соатдан ошгани бўлди.
Бундай динамика мавжуд гидроэнергетика объектлари имкониятлари кенгаяётгани ва ишлаб чиқариш жараёнларини ташкил этиш самарадорлиги ортаётганидан далолат беради.
Инвестициялар ва янги энергетика объектлари қурилиши
Соҳани янада ривожлантиришнинг муҳим шарти инвестицияларни жалб этиш бўлиб қолмоқда. 2026 йилнинг тўққиз ойида «Ўзбекгидроэнерго» АЖ 151,9 млн доллар миқдоридаги инвестицияларни ўзлаштирди, бу белгиланган режанинг 110% ини ташкил этади.
Ушбу суммадан 48,7 млн доллари тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар ҳиссасига тўғри келди, улар бўйича режа 141% га бажарилди. яна 103,2 млн доллар Жамиятнинг ўз маблағлари ҳисобидан йўналтирилди.
Инвестиция ресурслари янги энергетика объектларини қуриш, ишлаб чиқариш қувватларини ошириш ва мавжуд инфратузилмани модернизация қилиш учун ишлатилмоқда.
Йил давомида умумий қуввати 74,3 МВт бўлган тўққизта энергетика лойиҳаси фойдаланишга топширилди. Улар орасида Катта Андижон каналидаги «Қўғай-1», «Қўғай-2» ва «Бешқўрғон» ГЭСлари, Жанубий Фарғона каналидаги «ЖФК-3» ГЭС, шунингдек, Оқсув дарёсидаги «Работ», «Чаппасуй» ва «Тамшуш» ГЭСлари бор.
Бундан ташқари, беғараз грант маблағлари ҳисобидан қурилган қуввати 20 МВт бўлган Чорвоқ шамол электр станцияси ва «Зарчоб-3А» микроГЭСи фойдаланишга топширилди.
Ушбу лойиҳаларнинг амалга оширилиши янги генерация қилувчи қувватларни ва 120 га яқин иш ўрнини яратиш имконини берди. Шу тариқа, энергетика инфратузилмасини ривожлантириш нафақат электр энергияси ишлаб чиқаришнинг ўсишига, балки ҳудудларнинг иқтисодий имкониятлари кенгайишига ҳам хизмат қилмоқда.
Маҳаллийлаштириш ва миллий ишлаб чиқаришни ривожлантириш
Жамият ишининг алоҳида йўналиши саноат ишлаб чиқаришини ривожлантириш, маҳаллийлаштиришни кенгайтириш ва импорт қилинадиган ускуналарга қарамликни камайтириш билан боғлиқ.
2026 йилнинг тўққиз ойида «Ўзбекгидроэнерго» тизими корхоналари томонидан 576,3 млрд сўмлик саноат маҳсулотлари чиқарилди. Режа 108% га бажарилди, ўсиш суръати 113% ни ташкил этди.
Маҳаллийлаштириш дастури доирасида саккизта лойиҳа бўйича 177,2 млрд сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарилди, бу режа кўрсаткичининг 125% ига мос келади.
Шунингдек, ишлаб чиқариш ва бошқарув харажатларини мақбуллаштириш ҳисобидан харажатларни 156,4 млрд сўмга қисқартиришга эришилди.
Ушбу йўналишда Жамият таркибига кирувчи UzHydroPower корхонаси алоҳида ўрин тутади. Бу ерда Made in Uzbekistan миллий бренди остида қуввати 40 МВт гача бўлган гидроагрегатлар ва гидроэнергетика ускуналари учун эҳтиёт қисмлар чиқарилмоқда.
Корхона уч сменали режимда ишлаб, янги гидроэлектр станцияларни қуриш ва мавжудларини модернизация қилиш учун ускуналар ва бутловчи қисмлар чиқаришни таъминламоқда.
Миллий ишлаб чиқаришни ривожлантириш гидроэнергетиканинг шахсий технологик базасини шакллантириш, маҳаллийлаштириш даражасини ошириш ва мамлакатнинг саноат салоҳиятини мустаҳкамлаш учун стратегик аҳамиятга эга.
Рақамлаштириш ва сунъий интеллектни жорий этиш
Замонавий гидроэнергетика тобора кўпроқ рақамли ечимлар, автоматизация ва сув ресурсларини самарали бошқаришга таянади.
«Ўзбекгидроэнерго» АЖда ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш, рақамли бошқарув тизимларини ривожлантириш ва сунъий интеллект имкониятларидан фойдаланиш бўйича ишлар олиб борилмоқда.
Хусусан, гидроэнергетика объектларида сув оқимларини прогноз қилиш, ишлаб чиқариш жараёнларини автоматилаштириш ва оператив маълумотлар асосида бошқарув қарорларини қабул қилиш воситалари ишлаб чиқилмоқда ва такомиллаштирилмоқда.
Бундай технологияларни қўллаш электр энергияси ишлаб чиқаришни аниқроқ режалаштириш, сув ресурсларини оқилона тақсимлаш ва ишлаб чиқариш шароитларининг ўзгаришига тезкор муносабат билдириш имконини беради.
Шунингдек, киберхавфсизликни таъминлаш ва энергетика инфратузилмасининг ахборот тизимларини ҳимоя қилиш муҳим йўналиш бўлиб қолмоқда.
Халқаро тан олиниш ва инвестициявий жозибадорлик
Жамият фаолияти натижалари халқаро рейтинг агентликлари баҳоларида ҳам ўз аксини топмоқда.
Хусусан, Fitch Ratings «Ўзбекгидроэнерго» АЖнинг узоқ муддатли кредит рейтингини барқарор прогноз билан BB даражасида тасдиқлади, мустақил кредит профилини эса b+ даражасида баҳолади.
Бундан ташқари, Sustainable Fitch ESG Entity Rating баҳосини 2 даражасида сақлаб қолди, бунда умумий кўрсаткич 79 дан 80 баллга кўтарилди.
Ушбу баҳолар Жамиятнинг молиявий барқарорлигини, унинг экологик ва ижтимоий масъулиятга ёндашувларини, шунингдек, корпоратив бошқарув сифатини акс эттиради.
Гидроэнергетика тармоғи учун халқаро рейтинглар алоҳида аҳамиятга эга, чунки улар инвесторлар ишончини мустаҳкамлашга ва узоқ муддатли молиялаштиришни жалб қилиш имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилади.
Халқаро ҳамкорлик ва кадрлар тайёрлаш
Соҳани янада ривожлантириш халқаро технологик ҳамкорликни кенгайтиришни назарда тутади. Истиқболли гидроэнергетика объектларини лойиҳалашга Туркия, Ерон ва Россия Федерациясидан соҳавий компаниялар ва мутахассислар жалб этилмоқда.
Бир вақтнинг ўзида, замонавий гидроагрегатларни ўзлаштириш, инновацион ускуналарни жорий этиш ва ишлаб чиқариш жараёнларини автоматилаштириш соҳасида Хитой ва Корея Республикаси компаниялари билан шериклик алоқалари мустаҳкамланмоқда.
Шунингдек, халқаро молия институтлари билан ҳамкорлик кенгаймоқда. Жамият лойиҳаларини тўғридан-тўғри молиялаштиришга АҚШ, БАА, Туркия ва Хитой молиявий тузилмалари қизиқиш билдирмоқда.
Технологик модернизация билан бир қаторда малакали мутахассислар тайёрлашга ҳам катта эътибор қаратилмоқда.
Олий таълим муассасалари билан илмий-амалий алоқалар ривожланмоқда, талабаларга назарий тайёргарликни ишлаб чиқаришдаги амалий иш билан бирга олиб бориш имконини берувчи дуал таълим элементлари жорий этилмоқда.
Бундай ёндашув замонавий гидроэнергетика технологиялари билан ишлашга ва янги энергетика объектларидан фойдаланишни таъминлашга қодир кадрлар салоҳиятини шакллантиришга қаратилган.
Соҳа учун янги вазифалар
Матбуот анжуманида таъкидланганидек, «Ўзбекгидроэнерго» АЖ Ўзбекистон Республикаси Президентининг гидроэнергетикани янада ривожлантириш, янги объектларни қуриш ва мавжуд ГЭСларни модернизация қилишни назарда тутувчи ПҚ-163 ва ПҚ-298-сонли қарорларида белгиланган вазифаларни бажариш бўйича ишларни давом эттирмоқда.
2026 йилнинг тўққиз ойида эришилган натижалар гидроэнергетика миллий энергетика тизимининг муҳим таркибий қисмларидан бирига айланаётганини кўрсатади. Бунда соҳанинг янада ривожланиши нафақат янги қувватларни ишга туширишга, балки сув ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигига, технологик модернизацияга, молиявий барқарорликка ва бошқарув сифатига ҳам боғлиқ бўлади.
Электр энергиясига бўлган талаб ортиб бораётган бир шароитда гидроэнергетика бошқа генерация қилувчи қувватларни тўлдиришга ва энергия тизими барқарорлигини оширишга қодир қайта тикланадиган энергия манбаи сифатида алоҳида аҳамият касб этмоқда.
Матбуот анжумани якунида «Ўзбекгидроэнерго» АЖ раҳбарияти вакиллари журналистлар ва блогерларнинг саволларига жавоб бериб, жорий лойиҳаларни амалга ошириш бориши, асосий ишлаб чиқариш кўрсаткичлари ва миллий гидроэнергетикани ривожлантиришнинг истиқболли йўналишларини тушунтириб беришди.