Нима учун яқин орада Гана автобусларида пасторларнинг ваъз ўқиётганини кўриш ёки эшитиш имкони бўлмаслиги мумкин
Гана — аҳолисининг аксарият қисми христианлардан иборат бўлган мамлакат бўлиб, у ерда жамоат транспортида ваъз айтиш кенг тарқалган.
Нима учун тез орада Гана автобусларида ваъз айтаётган пасторларни бошқа кўрмаслигимиз ёки эшитмаслигимиз мумкин
Боатенг Бисмарк Жеймс 2023 йилдан бери «Неоплан» бекатидан жўнаб кетаётган автобусларда ваъз айтиб келади
Эрталабки тирбандлик бошланишидан олдин, Гана пойтахти Аккрадаги «Неоплан» автобекатида ҳамду сано ва ибодат садолари янграйди — бир гуруҳ насронийлар мамлакат бўйлаб йўлга чиқаётган транспорт воситаларида даъват қилиш учун йиғилишади.
Ноғора чалиш ва рақслар остида Боатенг Бисмарк Жеймс 13 нафар ибодат қилувчини — тўққиз эркак ва тўрт аёлни — Гананинг турли бурчакларига йўл олган ҳайдовчилар ва йўловчилар ҳақига дуо қилишга бошлайди.
Гана — аҳолисининг аксарияти насроний бўлган мамлакат бўлиб, у ерда жамоат транспортида ваъз айтиш одатий ҳолдир.
Узоқ масофага қатнайдиган автобусларда инжилдан ваъз айтаётган пасторларни тез-тез кўриш ва эшитиш мумкин.
Баъзан улар ҳайдовчининг ёнидаги зинапояда туришади; баъзан эса йўлак бўйлаб у ёқдан бу ёққа юриб, Муқаддас Китобдан парчалар ўқишади ва гуноҳкорларни бор овози билан тавба қилишга чақиришади. Сафар бир неча соат давом этса ҳам, улар тўхташмайди.
Имонлилар баъзан ваъзхонларнинг меҳнатини қўллаб-қувватлаш учун уларга пул беришади.
Бироқ янги қонун бу таниш амалиётнинг якуни яқинлашаётганини англатиши мумкин.
Жамоат транспорти воситаларида ваъз айтаётганда қўлга тушган ҳар қандай шахс саккиз ойгача қамоқ жазоси, 52 долларгача (£39) жарима ёки ҳар иккаласига тортилиши мумкин.
Май ойида парламент томонидан қабул қилинган ва сўнгги ҳафталарда кучга кирган янги қоида ҳаракатланаётган транспорт воситаларида ваъз айтиш ва савдо-сотиқ қилишни нишонга олган бўлиб, уларнинг иккаласини ҳам халақит берувчи омил деб таърифлайди ҳамда йўловчилар хавфсизлиги ва қулайлигини важ қилиб келтиради.
«Gospel Light» черковининг 61 ёшли пастори Боатенг 2023 йилдан бери «Неоплан» бекатидан жўнаб кетаётган тижорат машиналарида ваъз айтиб келади.
«Мен тижорат машиналарида ваъз айтаман, чунки ҳамма ҳам якшанба куни черковга бора олмайди. Гуноҳларидан тавба қилиш учун бизнинг нажот ҳақидаги хабаримизга муҳтож бўлган йўловчилар жуда кўп. Биз ҳатто баъзи автобусларда касалларни даволаймиз», — деди у Би-би-сига маҳаллий тви тилида.
Руҳонийлар ёқали кўйлак кийган Боатенг йўловчиларни юклаётган автобуслар қаторлари оралаб юради ва Гананинг иккинчи йирик шаҳри Кумасига йўл олган автобуслардан бирига чиқади.
Қонунни бузмаслик учун биз у билан автобус жўнаб кетишидан олдин гаплашамиз.
Баъзи йўловчилар унинг мурожаатини диққат билан тинглашади. Бошқалари эса телефонларини титкилаб, қўнғироқ қилиб ёки ўзаро суҳбатлашиб, унга эътибор бермасликка ҳаракат қилишади.
«Баъзи йўловчилар менинг мурожаатимдан жуда хурсанд бўлишади. Баъзилар ҳатто бу гапларни черковда ҳеч қачон эшитмаганликларини, лекин менинг ваъзим орқали бу Муқаддас Китобда борлигини билиб олганликларини айтишади», — дейди у.
Янги қоидалар фикрларни иккига бўлиб юборди.
Танқидчиларнинг айтишича, ҳаракатланаётган транспорт воситаларида ваъз айтиш халақит беради ва хавфсизликка таҳдид солади, чунки у ҳайдовчининг эътиборини чалғитиши мумкин, тарафдорлар эса даъват қилиш насронийлик бурчи эканини ва диний эътиқод эркинлиги доирасида ҳимоя қилиниши кераклигини таъкидлашади.
Ўзини Чери Локко деб таништиришни истаган 30 ёшлар атрофидаги бир аёл тинчликда саёҳат қилишни афзал кўришини айтади.
«Бу менга ёқмайди, чунки улар халақит беришади. Баъзилари билмасдан устингизга тупук сочади, айниқса улардан узоқ бўлмаган жойда ўтирган бўлсангиз, улар шовқин ва тупук жиҳатидан ноқулайлик туғдиришади. Мен жамоат транспортида бўлганимда тинчликни яхши кўраман».
Яқинда ижтимоий тармоқларда кенг тарқалган видеолардан бирида микроавтобус йўловчиси автобусга чиқмоқчи бўлган пасторга ғазаб билан қаршилик кўрсатаётгани тасвирланган.
«Туш, сенга туш деяпман», — деб бақиради у.
Аммо дунёдаги энг диндор давлатлар қаторига кирувчи ушбу тақводор мамлакатда бошқалар жамоат транспортида даъват қилиш черковга бормайдиган одамларга етиб боришнинг муҳим усули эканини айтишади.
Кумасига кетаётган йўловчи Бернис Нартининг айтишича, пасторларга ваъз айтишга рухсат берилиши керак, лекин фақат йўловчиларнинг розилиги билан.
«Ваъз баъзан одамларнинг тавба қилишига ёрдам беради. Масалан, агар кимдир стрессли вазиятни бошдан кечираётган бўлса, пасторнинг сўзлари унга янги умид бағишлаши мумкин», — дейди у.
Боатенгнинг айтишича, у бу тартибдан ларзага келган ва диний ваъзхонларга истисно берилишини хоҳлайди.
«Биз жуда хавотирдамиз, чунки бу ердаги аксарият пасторлар йўловчилар томонидан бериладиган пул хайриялари орқали оилаларини боқиш учун ваъз айтишга қараб қолишган», — дейди у.
«Ҳукумат бизга автобусларда ваъз айтишга ва у Аккрадан чиқиб кетаётганда тушиб қолишга рухсат бериши керак», — дея қўшимча қилади у.
Боатенг учун ваъз айтиш нафақат диний бурч, балки муҳим даромад манбаи ҳамдир.
«Мен фарзандларимнинг таълим олишини таъминлай олдим. Кенжа фарзандим яқиндагина университетни тамомлади ва молиявий ёрдамнинг ярми ваъз айтишдан олган пулларим ҳисобидан бўлди».
Ганада тижорат автобусларида ваъз айтиш биринчи марта 2012 йилда тақиқланган эди, аммо ҳозирда буни тақиқловчи қонун янада кучайтирилди
Гана конституцияси дин эркинлигини кафолатлайди, гарчи бу ҳуқуқлар жамоат хавфсизлиги каби омилларни ҳисобга олган ҳолда чекланиши мумкин бўлса-да.
Ганада тижорат автобусларида ваъз айтиш биринчи марта 2012 йилда тақиқланган бўлиб, қоидабузарлар 30 кунгача қамоқ жазосига маҳкум этилар эди.
Аммо назорат кучсиз эди, шунинг учун бу амалиёт, айниқса автобусларда, кенг тарқалган бўлиб қолди. Янги қонун тақиқни менсимаганлар учун жазо чораларини кучайтиради.
Ганадаги юк машиналари турар жойлари ва бозорларида ҳам мегафонлардан фойдаланадиган ваъзхонларни тез-тез кўриш ва эшитиш мумкин, аммо уларга бу тақиқ таъсир қилмайди.
Гана Насронийлар Кенгаши Би-би-сининг изоҳ бериш ҳақидаги сўровига жавоб бермади, аммо Гананинг энг йирик черковларидан бири — Халқаро Марказий Инжил Черковининг катта пастори, муҳтарам Инок Пол Хейс Би-би-сига янги қоидалар диний эркинликни бузади деб ҳисобламаслигини айтди.
У ҳамкасб пасторларни қонунни бузмасликка чақириб, ўз мурожаатларини тарқатишнинг бошқа йўлларини топишлари кераклигини айтади.
«Муқобил восита сифатида ижтимоий тармоқлар мавжуд бўлиб, у ерда худди шу хабар минглаб одамларга етиб бориши мумкин», — дейди у.
Боатенг ва бошқа автобус ваъзхонлари учун янги қоидалар ўз фаолиятларини мослаштириш, муҳим даромад манбаидан воз кечиш ёки қонунни бузиш хавфини бўйинга олиш каби қийин танловни юзага келтирмоқда.