Нима учун Трамп давлат кечки таомида Си Цзиньпинга безатилган кал бургут ҳайкалини совға қилди

Нима учун Трамп давлат қабулида Си Цзиньпинга кал бургутнинг безакли ҳайкалини совға қилди

Президент Трампнинг айтишича, у ва биринчи хоним Мелания ҳайкал дизайнини яратишда ёрдам беришган

АҚШ Президенти Дональд Трамп Вашингтондаги ҳашаматли давлат қабулида Хитой Раиси Си Цзиньпинга Шимолий Америкада яшовчи ва ўз мамлакатининг миллий рамзи бўлган кал бургут ҳайкалини совға қилди.

Трамп пайшанба кунги қабулда олий мартабали меҳмонлар ҳузурида тақдим этилган ушбу совға «Американинг эркин ва парвоз қилувчи руҳини» ифодалашини айтди.

Унинг сўзларига кўра, у ва биринчи хоним Мелания Трамп унинг дизайнини яратишда иштирок этишган. Ҳайкал халқаро дипломатиянинг қимматли — баъзан эса мураккаб — қисми бўлган совға улашиш анъанасининг бир бўлагидир.

Бундай совғалар Си ва Трампнинг уч кунлик саммитидан кўзланган кенгроқ мақсад — икки глобал суперкуч етакчилари ўртасида шахсий алоқаларни ўрнатишнинг кичик, аммо муҳим қисмидир.

«Улар ушбу мураккаб масалаларнинг барчасини муҳокама қилишади», дейди The Asia Group ҳамкори Даниэль Критенбринк. «Бироқ, кун охирида, булар барибир иккита инсондир.

Шунинг учун шахсий муносабатлар аҳамиятга эга», дейди у. «Менимча, совға алмашиш бунинг муҳим қисмларидан биридир».

30 йилдан ортиқ вақт давомида АҚШ дипломати сифатида, асосан Осиёда фаолият юритган Критенбринкнинг айтишича, шахсий муносабатлар айниқса Си учун жуда муҳим.

У Трамп ва Си ўртасидаги тўғридан-тўғри алоқа «дунёдаги энг мураккаб ва энг муҳим муносабатларни» бирлаштириб турувчи елим эканлигига ишонади.

Унинг айтишича, Трамп ҳам Критенбринк «етакчилар даражасидаги дипломатия» деб атайдиган нарсани қадрлайди.

Совғалар Трамп президентлигида ўзига хос рол ўйнади.

АҚШ президенти ҳашаматли йўловчи самолёти, ўйиб ёзилган олтин қуймаси, олмос ва қимматбаҳо тошлар билан безатилган олтин узук ва бошқа кўплаб нарсаларни совға сифатида қабул қилган.

Норвегия Халқаро муносабатлар институти ходими Оле Якоб Сендинг шундай дейди: «Агар Трамп президентлиги ҳақида шу нуқтаи назардан ўйласангиз, менимча, совға бериш, албатта кенг маънода, унинг иш услубининг муҳим қисмидир».

Пайшанба куни эрталаб Си Атлантадаги ҳайвонот боғига иккита хитой пандасини совға қилишини, шунингдек, беш йил давомида 100 000 америкалик талабани Хитойда таҳсил олиши учун олиб келадиган янги талабалар алмашинуви дастурини эълон қилди.

«Гигант панда Хитой ва Америка халқлари ўртасидаги дўстлик элчиси бўлиб келмоқда», деди Си. «Бир неча кундан кейин иккита панда — Пин Пин ва Фу Шуан — Атланта ҳайвонот боғидаги янги уйига етиб келади ва Америка халқи билан учрашади».

Унинг яна бирор қўшимча совға тақдим этгани номаълум.

Бугунги кунда ҳашаматли совғалар бериш асосан Кўрфаз давлатлари ва автократик ҳукуматларда кузатилади.

«Хитой каби автократиялар анча қимматрақ совғалар беришади», дейди Сендинг билан биргаликда дипломатия ва совғалар мавзусида тадқиқот олиб борган Мортен Скумсруд Андерсон.

Ғарбда эса, Андерсоннинг айтишича, бу анъана демократик ҳимоя чоралари ва чекловлар туфайли қисқарган.

Масалан, АҚШ Конституциясида президент хорижий ҳукуматдан қабул қилиши мумкин бўлган совғаларнинг доллардаги чегарасини белгиловчи даромадлар тўғрисидаги банд мавжуд.

Ҳозирги вақтда бу чеклов 525 долларни (£397) ташкил этади. Бундан юқори бўлган ҳар қандай нарса, агар президент уни шахсий маблағлари ҳисобидан сотиб олишга қарор қилмаса, федерал мулкка айланади.

Шунингдек, агар совға маълум бир миқдордан ошиб кетса, АҚШ президенти, агар унга ўз чўнтагидан тўламаётган бўлса, Конгресс орқали ўтиши керак бўлади.

«Бу ерда жуда кўп қоидалар ва протоколлар мавжуд», дейди Сендинг. «Қандай совға бериш, совға алмашиш қаерда содир бўлиши керак? У қандай содир бўлиши керак? Қачон? каби масалалар устида кўп ўйланади ва жараёнлар амалга оширилади.

Буларнинг барчаси олдиндан батафсил режалаштирилади ва бир неча ҳафта олдин қуйи даражадаги музокараларни ўз ичига олади», дейди Сендинг.

Андерсон қўшимча қилади: «Бу аэропортда сўнгги дақиқада сотиб олинадиган нарса эмас».

Сининг 2013 йилда АҚШга амалга оширган давлат ташрифи чоғида ўша пайтдаги Президент Барак Обама унга иккаласи учрашган Калифорнияда ўсадиган қизил дарахтдан ясалган, устига ёзув ўйилган скамейкани совға қилган эди. Кейинчалик улар унда бирга ўтириб, камералар қаршисида табассум билан суратга тушишган.

Бу 2009 йилдаги воқеадан кўра муваффақиятлироқ мисол эди, ўшанда Буюк Британия Бош вазири Гордон Браун Обамага тарихий қулдорликка қарши кема ёғочидан ясалган безакли ёзув столи ручкадонини совға қилган; Обама эса, ўз навбатида, Браунга DVD дисклар тўпламини совға қилган, хабарларга кўра, улар Буюк Британиядаги DVD плеерларига мос келмаган.

«Бу ноқулай вазиятдаги алмашинувнинг бир мисолидир», дейди Сендинг.

Хайриятки, Браун ва Обама ҳал қилиб бўлмайдигандек туюлган келишмовчиликларни ҳал қилишга уринаётган ашаддий рақиблар эмас, балки иттифоқчи етакчилар эди.

«Хатога йўл қўйишни истамайсиз», дейди Сендинг ва нотўғри совға кенгроқ мақсадларни барбод қилиши мумкинлигини қўшимча қилади.

Бу вазиятда Трамп ва Си ўртасида жуда кўп нарса хавф остида бўлиши мумкин.

Трампнинг иккинчи муддати бошланганидан бери уларнинг учинчи юзма-юз учрашуви бўлган ушбу саммит, ҳар икки давлат тез ривожланаётган соҳада устунлик учун курашаётган бир пайтда, сунъий интеллект томонидан юзага келиши мумкин бўлган ҳалокат ҳақидаги хавотирлар кучайган шароитда бўлиб ўтмоқда.

Бу учрашув, шунингдек, АҚШ ва Хитой ўртасидаги кескин савдо урушидан кейин содир бўлмоқда, ушбу уруш фақатгина вақтинчалик сулҳ билан юмшатилган ва бу сулҳ ушбу ташриф давомида узайтирилди.

Шундай экан, ҳарбий самолётлар парвоз қилсин, чиқишлар бошлансин, қадаҳлар шароб билан тўлдирилсин, дейди Критенбринк. Совғалар алмашсин.

«Буларнинг барчаси — протокол, ташқи кўриниш ва совға алмашиш — ягона мақсадга, яъни АҚШ ва Хитой ўртасидаги барқарор муносабатларга хизмат қилувчи воситалардир», дейди Критенбринк.

«Мен ҳафтанинг исталган кунида қизғин савдо урушидан кўра, заиф бўлса-да тинчликни афзал кўраман».