Нижнекамскдаги фожиа, электр узилиши ва ўзбекистонликлар учун қарздорликнинг ортиши – ҳафтанинг янгиликлари
Электр тармоқларини янгилашдан тортиб, кенг кўламли электр узилишларигача: минтақанинг энергетика секторида нима бўляпти? Уй хўжаликларининг банкларга қарзи олти йил ичида беш баравардан кўпроққа ошди. Русланбек Давлетов президент маслаҳатчиси лавозимидан озод қилинди, унинг ўрнига Олим Давлатов тайинланди. Россиянинг Нижнекамск шаҳрига дрон ҳужуми натижасида саккиз нафар Ўзбекистон фуқароси ҳалок бўлди. Кореяда ўзбек мигрантларининг ҳуқуқлари бўйича низо авж олди. Айни пайтда Хива Гиннеснинг рекордлар китобига кирди. Kun.uz ҳафтанинг асосий натижаларини умумлаштиради.

Нижнекамскдаги фожиа, электр узилиши ва о'збекистонликларнинг қарздорлигининг ортиши ҳафтанинг асосий янгиликлари.
Электр тармоқларини модернизация қилишдан тортиб кенг ко'ламли узилишларгача: минтақанинг энергетика секторида нималар бо'ляпти? Со'нгги олти йил ичида уй хо'жаликларининг банкларга қарзи беш баравардан ко'проқ ошди.
Русланбек Давлетов президент маслаҳатчиси лавозимидан озод қилинди ва унинг о'рнига Олим Давлатов тайинланди. Россиянинг Нижнекамск шаҳрига қилинган дрон ҳужумида саккиз нафар О'збекистон фуқароси ҳалок бо'лди. Кореяда о'збек мигрантларининг ҳуқуқлари бо'йича низо авж олди. Шу билан бирга, Хива Гиннеснинг рекордлар китобига кирди. Kun.uz ҳафтанинг асосий натижаларини умумлаштиради.
Энергетика: Ҳар бир маҳалладан газ танқислигига
О'збекистон энергия та'миноти устидан назоратни кучайтиришга қарор қилди: электр энергияси ва газ муаммолари ҳар бир маҳалла даражасида таҳлил қилинади, мамлакат эса танқис газга қарамлигини камайтириш ё'лларини изламоқда. "Янгиё'л тажрибаси" шуни ко'рсатдики, минтақалар бо'йлаб вазият нотекис: ба'зи жойларда қувват етишмайди, бошқаларида эса захиралар мавжуд. Шу сабабли, кейинги беш йил ичида 2200 дан ортиқ трансформатор ва 7400 километрлик электр тармоқларини модернизация қилиш, шунингдек, газ инфратузилмасини модернизация қилиш режалари мавжуд.
Бироқ, модернизация ко'лами яна бир муаммога ишора қилмоқда: электр тармог'и тобора кучайиб бормоқда ва газ та'миноти камайиб бормоқда. Бош вазир о'ринбосари Жамшид Ходжаев очиқчасига: "Газ етарли эмас - на аҳоли учун, на ҳеч ким учун", деб қуёш энергияси ишлаб чиқаришга фаолроқ о'тишни таклиф қилди.
Хоразм электр стансияси, Одас Энержи СА билан бог'лиқ вазият ко'рсаткичли: 174 МВт қувватга эга бо'лган ҳолда, қуёш энергияси ишлаб чиқаришнинг о'сиши туфайли атиги 50-60 МВт буюртма олади.
Шундай қилиб, мамлакат бир вақтнинг о'зида иккита муаммога дуч келмоқда: эскирган инфратузилмани янгилаш ва янги энергия манбаларини излаш. Одамлар учун якуний натижа оддий бо'лади: уйларида барқарор электр энергияси ва газ. Марказий Осиёдаги электр тармог'идаги носозлик кенг ко'ламли узилишларга олиб келди.
14-август куни минтақавий узилиш Марказий Осиёнинг бир қатор мамлакатларида исте'молчиларни электрсиз қолдирди.
О'збекистонда Сурхондарё ва бошқа бир қатор вилоятларда электр узилишлари қайд этилди.
О'збекистон Энергетика вазирлиги минтақадаги мамлакатлардан бирида содир бо'лган узилиш Марказий Осиёнинг ягона электр тармог'ига та'сир ко'рсатганини ма'лум қилди.
Қозог'истонда Олмаота ва Олмаота вилоятининг 10 та тумани ушбу узилиш туфайли вақтинча электрсиз қолди ва Олмаотада метро хизмати то'хтатилди. Қирг'изистон ва Тожикистонда ҳам кенг ко'ламли узилишлар юз берди.
Соат 14:38 да носозлик юз берди, аммо О'збекистоннинг автоматик ҳимоя тизимлари узилишнинг бутун мамлакат бо'йлаб тарқалишининг олдини олди. Энергия сақлаш мосламаларининг тезкор уланиши электр тақчиллигини қоплашга ва тармоқ барқарорлигини сақлашга ёрдам берди.
Сурхондарё вилоятида вазият анча мураккаб эди, у асосан иккита 500 кВ линияларига таянади. Улардан бирида режали техник хизмат ко'рсатилаётган эди ва қо'шни мамлакатнинг электр тармог'идаги муаммолар электр энергиясини тиклашни янада мураккаблаштирди. Охир-оқибат, захира линия тезда тикланди ва электр та'миноти аста-секин тикланди.
Мамлакатимиз учун бу воқеа электр тармог'ининг ишончлилигини ошириш ва минтақавий узилишлар билан бог'лиқ хавфларни камайтириш зарурлигини яна бир бор эслатди.
Кредитлар о'сиб бормоқда ва Марказий банк бундан хавотирда.
О'збекистон Марказий банки берилган кредитлар сони эмас, балки фуқароларнинг уларни қайтариш қобилияти ҳақида тобора ко'проқ ташвишланмоқда.
Со'нгги олти йил ичида уй хо'жаликларининг банкларга қарзи беш баравардан ко'проқ ошиб, 231 триллион со'мга етди. Фақат о'тган йилнинг о'зида исте'мол кредитлари 21,2% га ошди ва тақдим этилган ма'лумотларга ко'ра, қарз юки 78% га етди.
Регулятор аллақачон қарз олувчининг даромадига нисбатан то'лов миқдори ва кредит миқдорини чеклаб қо'йган. Энди улар кредит ва микрокредит рекламаларида молиявий хавф ҳақида огоҳлантиришларни талаб қилишни режалаштирмоқдалар.
Бироқ, регуляторнинг о'зи огоҳлантиришларнинг о'зи қарздорликни то'хтата олмаслигини тан олади. Охир-оқибат, савол аҳолининг даромади уларнинг о'сиб бораётган мажбуриятларига қанчалик мос келишига бог'лиқ. Поездлар танқидга бардош бера олмайди
Сурхондарё вилояти ҳокими поездлар ва авиачипталарнинг ҳолатини кескин танқид қилиб, транспорт ҳолатини қабул қилиб бо'лмайдиган деб атади.
Улуг'бек Қосимовнинг со'зларига ко'ра, поездларда кондиционер ва бошқа зарур қулайликлар ё'қ ва ба'зи поездлар узоқ масофаларга саёҳат қилиш учун яроқсиз. У шаҳарлараро транспортни бир ҳафта ичида стандартларга мослаштиришни талаб қилди.
Шунингдек, губернатор авиачипталар ва уларнинг мавжудлигини танқид қилиб, нархларни қайта ко'риб чиқиш ва савдо шаффофлигини талаб қилди.
Муаммо, афтидан, аллақачон ё'ловчиларнинг алоҳида шикоятларидан ташқарига ҳам тарқалган. Энди савол шундаки, бу қо'пол баёнотлар ҳақиқий о'згаришларга олиб келадими ёки яна бир текшириш билан чекланадими?
Нюпорт: Назорат савол остида
Қурилиш вазирлиги Нюпорт мажмуасини қуриш пайтида қоидабузарликлар э'тиборга олинмаганини айтди, аммо тарих шуни ко'рсатадики, назорат мукаммал эмас эди.
Вазирлик ма'лумотларига ко'ра, то'ққизта блокдан учтаси зарур рухсатномалар билан қурилган, олтита блокда ишлар эса ро'йхатдан о'тмасдан амалга оширилган. Қурувчига бир неча бор огоҳлантиришлар берилган, аммо талаблар бажарилмаган.
Охир-оқибат, мансабдор шахслар жавобгарликка тортилди ва материаллар ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига топширилди. Вазирлик тартибга солувчи органларнинг то'лиқ ҳаракацизлигини да'во қилиш ното'г'ри эканлигини та'кидлайди.
Аммо асосий савол қолмоқда: агар қоидабузарликлар аниқланган ва огоҳлантиришлар берилган бо'лса, нима учун қурилиш давом этди? Харидорлар учун кейинги текширувнинг о'зи назорат органларининг муаммони о'з вақтида то'хтатиш қобилияти каби муҳим эмас.
Меҳмонхона ва юқори лавозимли айбловлар
Халқаро қидирувда бо'лган собиқ Миграция агентлиги ходими Азиз Тоштемиров, Тошкентдаги қиммат меҳмонхона агентлик раҳбари Беҳзод Мусаевнинг оиласига тегишли эканлигини да'во қилди.
Тоштемировнинг со'зларига ко'ра, Яккасарой туманидаги Сонсти меҳмонхонаси 3-4 миллион долларга баҳоланади ва Мусаевнинг қариндошларига ро'йхатдан о'тган. Давлат реестри ма'лумотлари меҳмонхона бизнесининг асосчилари Мунисахон Каримова ва Абдулбоситхон Мусаев эканлигини ва директор Дилдора Мусаев эканлигини тасдиқлайди. Бироқ, бу ма'лумотларнинг о'зи ноқонуний эгаликни исботламайди.
Қонун давлат хизматчиларининг қариндошларига мулкка эгалик қилишни тақиқламайди, аммо йирик активлар қонуний маблаг' манбасига эга бо'лиши ва декларация талабларига жавоб бериши керак. Мусаевнинг о'зи ҳали бу айбловларга изоҳ бермади.
Президент ма'мурияти қонуний мақомга эга бо'лди.
Илгари асосан президент ҳузуридаги иш механизми сифатида қабул қилинган нарса энди алоҳида конституциявий қонунда мустаҳкамланган: Президент ма'муриятининг ваколатлари ва роли аниқ ҳуқуқий асосга эга бо'лди.
Ма'мурият то'г'ридан-то'г'ри президентга ҳисобот беради ва унинг ишини ташкилий, ҳуқуқий ва таҳлилий қо'ллаб-қувватлаш учун жавобгардир. Шунингдек, у давлат идоралари фаолиятини мувофиқлаштиради ва президент фармонлари, қарорлари ва ко'рсатмаларининг бажарилишини назорат қилади.
Унинг вазифаларига ислоҳотларни қо'ллаб-қувватлаш, мамлакат ривожланишини таҳлил қилиш, кадрлар сиёсати ва фуқаролар ва бизнес билан о'заро алоқалар киради.
Аслида, янги қонун давлат бошқарувининг асосий марказларидан бирининг контурларини белгилайди - унинг функциялари ва мажбуриятлари энди нафақат амалда, балки қонунчиликда ҳам мустаҳкамланган. Янги президент маслаҳатчиси
Президент жамоасида яна бир кадрлар алмашинуви бо'либ о'тди: Русланбек Давлетов маслаҳатчи лавозимидан озод қилинди ва унинг о'рнига Олим Давлатов тайинланди.
Давлетов вакиллик органлари, ННТлар ва ёшлар билан бог'лиқ масалалар учун мас'ул эди. Бу муҳим рол энди янги маслаҳатчига о'тказилди. О'згаришнинг расмий сабаблари ошкор қилинмади.
Бу мас'улият соҳаси жуда муҳим: у давлатнинг жамоат ташкилотлари, ёшлар ва вакиллик органлари билан о'заро муносабатларига та'сир қилади. Янги маслаҳатчининг келажакдаги иши ушбу масалаларга ёндашув қандай о'згаришини белгилайди.
Хива Гиннеснинг рекордлар китобига киритилди
Хивадаги Ковун Сайли фестивали жаҳон рекорди - энг катта қовун татиб ко'риш билан якунланди.
9-август куни 259 киши бир вақтнинг о'зида 10 дан ортиқ навни татиб ко'рди, бу расман Гиннеснинг рекордлар китобига киритилди. Фестивалнинг о'зи 186 000 меҳмонни, жумладан, 36 000 хорижий сайёҳни жалб қилди. Ичан Қал'а ва Арда Хива жойларида о'нлаб қовун навлари ва маҳаллий маҳсулотлар намойиш этилди.
Хоразм учун бу шунчаки гастрономик рекорд эмас, балки сайёҳларни жалб қилиш ва минтақани маданияти, ан'аналари ва қишлоқ хо'жалиги мероси орқали намойиш этишнинг яна бир усули.
Суратда бо'лмаган ободонлаштиришлар
Навоий ҳокимлиги Ҳаёт маҳалласини ободонлаштириш бо'йича фоторепортажда сун'ий интеллектдан фойдалангани учун узр со'ради.
Фойдаланувчилар фотосуратлардаги эскирган деворлар ва ташландиқ жойлар жуда мукаммал ко'ринишини пайқашди. Текширув натижасида сун'ий интеллектни қайта ишлаш белгилари аниқланди. Ҳокимлик хатони тан олди ва мас'ул ходимларга огоҳлантиришлар берди.
Кейинчалик агентлик ишлов берилмаган фотосуратлар ва видеоларни нашр этди ва иш ҳақиқатан ҳам бажарилганлигини тасдиқлади.
Аммо тарих асосий фикрни ко'рсатди: расмий ҳисоботларга келганда, ҳатто "зарарсиз" қайта ишлаш ҳам ишончлилик муаммосини келтириб чиқариши мумкин. Чиройлироқ дегани ҳақиқатни англатмайди. Коррупсия энг ко'п тарқалган жой
2025-йилда О'збекистонда коррупция билан бог'лиқ жиноятлар учун 7517 киши жавобгарликка тортилди, давлатга етказилган зарар 2,9 триллион со'мдан ошди.
Энг ко'п қонунбузарлик содир этилган соҳалар қаторига мактабгача ва мактаб та'лими, сог'лиқни сақлаш, ҳокимликлар ва тижорат банклари кирди. Фақат давлат харидларида 12,6 триллион со'млик қонунбузарликлар аниқланди.
Яна бир муҳим факт: ҳар то'ртинчи норматив ҳужжат лойиҳасида коррупцияни раг'батлантирувчи омиллар мавжуд эди.
Ма'лум бо'лишича, муаммо фақат алоҳида мансабдор шахслар билан чекланмаган - коррупция хавфлари қарор қабул қилиш ва давлат маблаг'ларини тақсимлаш механизмларида сақланиб қолмоқда. Ва айнан шу нарса уларга қарши курашишни анча қийинлаштиради.
Нижнекамскда саккиз нафар О'збекистон фуқароси ҳалок бо'лди
Россиянинг Нижнекамск шаҳрида дрон ҳужуми натижасида саккиз нафар О'збекистон фуқароси ҳалок бо'лди ва яна бир нечтаси жароҳат олди.
Уларнинг барчаси қурилиш ищилари бо'либ, шаҳарнинг саноат зонасидаги ётоқхонада яшаган. Кечаси содир бо'лган ҳужум пайтида дронлардан бири бинога урилди. Икки тожикистонлик ҳам ҳалок бо'лди.
Ҳалок бо'лган о'збекистонликларнинг жасадлари о'з ватанларига қайтарилди. Шавкат Мирзиёевнинг ко'рсатмаси билан ҳукумат комиссияси жабрланувчилар ва уларнинг оилаларига ёрдамни мувофиқлаштиришда давом этмоқда.
Фожиа яна бир бор мигрант ищиларнинг заифлигини очиб берди, улар давом этаётган можарога алоқаси бо'лмаса ҳам ҳарбий ҳужумлар қурбони бо'лиши мумкин.
Мигрантлар ва ойига 2000 доллар жарима
Жанубий Кореядаги о'збек мигрантларининг иш шароитлари 26 ёшли ищининг о'лими ва иш берувчини о'згартиришга қаттиқ чекловлар қо'йилгани ҳақидаги хабарлардан со'нг шубҳа остига қо'йилди.
Корея оммавий ахборот воситаларининг хабар беришича, Э-9 визасига эга мигрантлар иш жойини тасдиқсиз о'згартириш ойига 2000 доллар жаримага олиб келиши мумкинлиги, юқори чегараси ё'қлиги ҳақида баёнотлар имзоламоқда. Инсон ҳуқуқлари фаоллари буни иқтисодий ва психологик босимнинг бир тури деб ҳисоблашади. Бу масала, айниқса, Ҳюндаи Ҳеавй Индустриес заводида о'збекистонлик эркакнинг о'лимидан кейин долзарб бо'либ қолди. Ҳамкасбларининг та'кидлашича, у хавфли шароитлар ва паст иш ҳақи туфайли кетмоқчи бо'лган, аммо жарималар туфайли буни қила олмаган.
Корея расмийлари тергов бошлади ва тегишли вазирлик одам савдосининг мумкин бо'лган белгиларини аниқлади. Бу парадоксал вазиятни яратади: мигрантларни ишга жойлаштириш учун мо'лжалланган дастур, агар шахс хавфли ишдан кетиш учун ҳақиқий имкониятга эга бо'лмаса, о'зи гиёҳвандлик манбаига айланиши мумкин.
Ижтимоий тармоқлар орқали террористик тузоқ: О'збекистон фуқароси 10 йилга озодликдан маҳрум қилинди
Инстаграм ва Телеграм орқали террористик тарг'ибот та'сирига тушган О'збекистон фуқароси 10 йилга озодликдан маҳрум қилинди.
Давлат хавфсизлик хизмати ма'лумотларига ко'ра, Жанубий Кореяда о'қиётган пайтида у "жиҳод" ва "ҳижрат"ни тарг'иб қилувчи материалларни ко'ришни бошлаган, кейин Сурияда фаолият юритаётган террористик ташкилотлар а'золари билан бог'ланиб, уларнинг материалларини тарқатган. Кейинчалик у ташкилот билан бог'лиқ одамга пул о'тказган ва жангариларга қо'шилиш учун Туркияга боришга уринган. У 2024-йил июл ойида ҳибсга олинган.
Ушбу ҳикоя онлайн ташвиқот қандай қилиб тақиқланган контентни ко'ришдан тортиб, террористик ташкилотларни молиялаштириш ва уларда иштирок этишга уринишгача аста-секин олиб бориши мумкинлигини ко'рсатади - бу жиддий жиноий оқибатларга олиб келади.
Башар Асад сиртдан о'лимга ҳукм қилинди
Суриянинг собиқ президенти Башар Асад инсониятга қарши жиноятларда айбдор деб топилгандан со'нг сиртдан о'лимга ҳукм қилинди.
Худди шу ҳукм унинг амакиваччаси Атиф Нажибга ҳам чиқарилган. 2024-йил декабр ойида аг'дарилган Асад ҳозирда Россияда бо'либ, у ерда бошпана олган.
Бу ҳукм режим қулаганидан кейин собиқ Сурия раҳбариятини та'қиб қилишнинг со'нгги босқичидир. Бироқ, уни мамлакат ташқарисида бо'лган сиёсатчига қарши ижро этиш жуда қийин бо'лади.

