Нигерия ва Кениядаги Эбола беморлари Уганда аэропортида бир-бирларига дуч келган бўлишлари мумкин, дейди мутасаддилар
Расмийларга кўра, уларнинг иккаласи ҳам 3 октябрь куни Энтеббе халқаро аэропорти орқали саёҳат қилган.
Нигерия ва Кениядаги Эбола беморлари Уганда аэропортида тўқнаш келган бўлиши мумкин, дейди расмийлар
Соғлиқни сақлаш расмийлари иккала бемор ҳам вирусни аэропортда юқтирган-юқтирмаганини ўрганмоқда
Соғлиқни сақлаш расмийлари Нигерия ва Кениядаги Эбола беморлари шу ой бошида Уганданинг асосий аэропортида тўқнаш келган бўлиши мумкинлигини ўрганмоқда.
Иккала бемор ҳам 3 октябрь куни Энтеббе аэропорти орқали ўтган ва терговчилар улар умумий ускуналар ёки бошқа мулоқот орқали вирусга дучор бўлган-бўлмаганини текширмоқда, деб хабар берди Африка касалликларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази (Africa CDC) пайшанба куни.
Агентликнинг фавқулодда вазиятларга тайёргарлик ва жавоб қайтариш бўлими бошлиғи доктор Вессам Манкуланинг айтишича, бу «мумкин бўлган сценарийлардан бири», аммо у ҳеч қандай боғлиқлик тасдиқланмаганини таъкидлади.
Нигерия ўн йилдан ортиқ вақт ичида биринчи Эбола ҳолати билан курашмоқда, Кения эса тўққизта юқтириш ҳолатини, жумладан бир ўлимни тасдиқлади.
Дунё соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) маълумотларига кўра, нигериялик бемор — Абужада яшовчи, Угандада туғилган 42 ёшли аёл бўлиб, у изоляцияда даволанмоқда ва соғайиш белгиларини кўрсатмоқда.
Швейцария Ташқи ишлар вазирлиги Reuters ахборот агентлигига унинг Нигерияда жойлашган швейцариялик дипломатга турмушга чиққанини тасдиқлади. У билан бирга Угандага саёҳат қилган эри ҳам изоляцияда, аммо унда ҳеч қандай симптомлар пайдо бўлмаган.
Аёл Угандада тахминан икки ярим ҳафта бўлиб, Эфиопия пойтахти Аддис-Абеба орқали (у ерда икки соатлик тўхташ бўлган) 3 октябрь куни Нигерияга қайтган.
У Абужага келганидан тўрт кун ўтиб симптомларни бошдан кечира бошлаган ва 20 октябрь куни Эбола тести ижобий чиққунга қадар иккита хусусий тиббиёт муассасасига мурожаат қилган.
Соғлиқни сақлаш расмийлари энди у вирусни қаерда юқтирганини ва унинг ҳаракатлари кениялик беморники билан тўқнаш келган-келмаганини аниқлашга ҳаракат қилмоқда.
Кениялик эркак 3 октябрь куни Найробига етиб келишдан олдин Демократик Конго Республикасидан Уганда орқали саёҳат қилган эди. Кейинчалик у вафот этди ва жорий авж олишда Кенияда қайд этилган Эболадан биринчи ўлим ҳолатига айланди.
Иккала бемор ҳам бир кунда Энтеббе аэропортида бўлган бўлса-да, расмийлар уларнинг учрашгани, бир хил хоналардан фойдалангани ёки бошқа алоқада бўлганини аниқламаган.
«Биз ҳозирда ўрганаётган масалалардан бири бу аэропортда икки ҳолат ўртасидаги қандайдир ўзаро таъсир бўлган», деди Манкула пайшанба куни журналистларга.
Терговчилар, шунингдек, иккита инфекция умумий манбага эга бўлиши мумкинлигини ҳам ўрганмоқда.
ЖССТ нигериялик аёл қаерда инфекция юқтирганини айтиш ҳали эрта эканини билдирди.
«Вирус юқтириш манбаи ҳали маълум эмас. Беморнинг саёҳат тарихи ҳали ҳам йиғилмоқда», деди ЖССТнинг фавқулодда вазиятларга жавоб қайтариш бўйича ходими доктор Патрик Отим.
Унинг айтишича, терговчилар аёл касалхонада бўлган вақтида ундан интервью олиш имкониятлари чеклангани сабабли унинг ҳаракатлари ҳақида тўлиқ маълумот олишда қийналган.
Нигериянинг Касалликларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази (NCDC) геном кетма-кетлигини аниқлаш бўйича тадқиқот ўтказаётганини айтди, бу терговчиларга инфекциянинг бошқа ҳолатлар билан боғлиқлигини аниқлашга ёрдам бериши мумкин.
«Тергов тўлиқ саёҳат ва вирусга дучор бўлиш тарихини тикламоқда. Геном кетма-кетлигини аниқлашга юқори устуворлик берилган», деди ЖССТнинг Нигериядаги вакили доктор Павел Урсу.
Уганда соғлиқни сақлаш расмийлари аввалроқ аёл бизнес учун Конго ДРнинг шарқига саёҳат қилганини айтишган эди, у ерда ҳозирги Эбола авж олиши бошланган.
Бироқ, ЖССТ, Africa CDC ва Нигерия Соғлиқни сақлаш вазирлиги унинг ушбу мамлакатга ташриф буюрганини тасдиқловчи тасдиқланган маълумотни олишмаганини билдирди.
Уганда ўзида ҳеч қандай тасдиқланган фаол Эбола ҳолатлари йўқлигини айтди ва аёлнинг мамлакат орқали саёҳат қилиши у вирусни у ерда юқтирганини англатмаслигини таъкидлади.
Орадан вақт ўтиб, Africa CDC Нигерия аёл билан мулоқотда бўлган бўлиши мумкин бўлган яна кўпроқ одамларни аниқлаганини маълум қилди, бу дастлаб хабар қилинган 44 та мулоқотда бўлганлардан ташқари.
«Ушбу мулоқотда бўлганларнинг аксарияти ушбу бемор даволанаётган турли муассасалардаги тиббиёт ходимларидир. Бизда бир нечта оила аъзолари ҳам бор», деди Манкула пайшанба куни журналистларга.
Унинг айтишича, Нигерия ҳукумати юқори хавф остида деб ҳисобланганларни аниқлаш ва карантинга олиш бўйича ишламоқда, аммо ҳукумат ўз хулосаларини эълон қилгунига қадар янгиланган рақамни беришдан бош тортди.
«Мамлакатнинг позицияси [шуки], бундай юқори хавф остидаги мулоқотда бўлганларни олиб келиш ва уларни карантинга жойлаштириш лозим», дея қўшимча қилди у.
Доктор Урсунинг айтишича, аёлга юқори даражадаги клиник ёрдам кўрсатилмоқда ва унинг аҳволи барқарор.
Кенияда Эболага дучор бўлиш эҳтимолидан кейин карантинга олинган одамларнинг биринчи гуруҳи симптомлар пайдо бўлмасдан 21 кунлик кузатувни якунлаганидан сўнг якшанба куни уйга қайта бошлайди.
Соғлиқни сақлаш бош директори доктор Патрик Амотнинг айтишича, барча тўққизта тасдиқланган инфекция биринчи бемор билан боғлиқ бўлиб, кенгроқ жамиятда юқиш далиллари йўқ.
«Биз хавфдан холи эмасмиз», дея огоҳлантирди у ва жамоатчиликни огоҳ бўлишга, лекин саросимага тушмасликка чақирди.
Унинг айтишича, қолган саккиз нафар бемор ҳамон изоляцияда ва даволанишга яхши жавоб бермоқда.
Ушбу воқеалар инфекция юқтирган одамларнинг халқаро чегаралар орқали, айниқса Конго ДР ва қўшни Уганда ўртасидаги ҳаракати бўйича хавотирларни янгилади, у ерда ҳар куни минглаб одамлар савдо, иш ва оилавий ташрифлар учун чегарани кесиб ўтади.
Доктор Отим икки мамлакат ўртасидаги узун ва очиқ чегара кираётган ёки чиқаётган ҳар бир кишини текширишни қийинлаштирганини, чунки кўплаб одамлар норасмий ўтиш жойларидан фойдаланганини огоҳлантирди.
ЖССТнинг Африка бўйича минтақавий директори доктор Моҳамед Жанаби «минтақавий огоҳликка» чақирди ва мамлакатларни назоратни кучайтиришга, инфекцияларни ўрганишга ва биринчи сафдаги тиббиёт ходимларини ҳимоя қилишга ундади.
Эбола — бу зарарланган одамнинг қони ёки бошқа тана суюқликлари ёки ифлосланган нарсалар билан бевосита алоқа қилиш орқали тарқаладиган жиддий вирусли касалликдир. У грипп каби ҳаво орқали тарқалмайди.
Вирус иситма, кучли ҳолсизлик, қайт қилиш ва ич кетишига олиб келиши мумкин ва ўлимга олиб келиши мумкин. Одамлар симптомлар пайдо бўлишидан олдин юқумли деб ҳисобланмайди.
Соғлиқни сақлаш органларининг таъкидлашича, кейинчалик тарқалишнинг олдини олиш учун тезкор мулоқотда бўлганларни аниқлаш, гумон қилинган ҳолатларни изоляция қилиш ва эрта даволанишни таъминлаш жуда муҳимдир.