Ҳилининг Бюджети топланаётган булутлар фонида янада мустаҳкамланаётган иқтисодиётни ушлаб туриши керак

Бюджет бўйича деярли ҳеч қандай маълумот сизиб чиқмади.

Канцлернинг ёрдамчилари унинг мазмунини ҳимоя қилиш учун разведка услубидаги хавфсизлик чораларини қўлламоқдалар: Бюджет "бўлинмаларга" ажратилган ва жуда кам сонли одамларга уларнинг барчасидан фойдаланишга рухсат берилган. Кодли номлар мавжуд. IT тизими блокка олинган ва режаларни кўрадиган вазирлар оммавий ахборот воситаларига ахборот бермаслик тўғрисида рақамли мажбуриятнома имзолашлари керак.

Бу даражадаги маҳфийлик охирги Бюджет атрофидаги, баъзан ички манбалар томонидан тарқатилган тахминлар иқтисодий беқарорликни келтириб чиқарди деган ишончни акс эттиради.

Яқинда собиқ мудофаа вазири бўлган Канцлер Жон Ҳили ушбу қаътий процедураларни қабул қилди ва аксарият оммавий чиқишлари ҳамда интервьюларида Бюджет сукутига қатъий амал қилди, бу унинг Йоркширлик ҳамюрти Жеффри Бойкоттнинг крикет майдонидаги баъзан ўта ҳимоявий ёндашувига жуда ўхшаш.

Иқтисодий фон ижобий бўлди - ўсиш кутилганидан яхшироқ бўлди ва Халқаро валюта жамғармаси Буюк Британияни G7 мамлакатлари орасида ҳеч бўлмаганда қарз олишни камайтиришни режалаштиргани учун "ажралиб турганини" эътироф этди.

Жон Ҳили бу йилги бюджетни маҳфий сақлаш учун қатъий хавфсизлик процедураларини қўллади

Сармоядорлар ўзлари энг кам ишонадиган мамлакатларни аниқлайдиган облигациялар бозорининг "тескари гўзаллик танлови" Британиядан бошқа томонга кўчди. Мен баъзан эшитадиган, илгари Буюк Британиянинг қарз олиш харажатларига эътибор қаратган трейдерлар энди эътиборни бевосита "ле спреад"га - Франция ва Германиянинг қарз олиш харажатлари ўртасидаги кенгаётган фарқга (биринчиси иккинчисидан юқори) ва Американинг узоқ муддатли қарз истиқболларига қаратмоқдалар.

Шунга қарамай, олдинда булутлар бор. Инфляция сентябрь ойида прогноз қилинганидан кўпроқ, яъни 3,5 фоизга кўтарилди ва қарз олиш кўрсаткичлари ҳам кутилганидан юқори бўлди. Бу Англия Банки томонидан фоиз ставкасининг тез орада оширилишини жуда эҳтимолга яқин қилади ва бу баъзилар учун ипотека тўловларининг юқори бўлишига олиб келади.

Инвесторларнинг ишончи нафақат тўртшанба куни Бюджет ҳисоб-китобларининг тўғри чиқишига, балки ўсиш режаларининг ишончлилигига ва Даунинг-стрит депутатларни Бюджетни қабул қилишга чиндан ҳам кўндира олиши ҳиссиётларига боғлиқ.

Жон Ҳили учун савол шундаки, у ўсишни қайта тиклашни таъминлайдиган ва унинг орқа қатордаги депутатлари хоҳлаган турмуш даражаси нархи бўйича ёрдам берадиган, шу билан бирга бозорларни қарз олиш назорат остида қолишига ишоннтирадиган Бюджетни тақдим эта оладими.

Муҳим Бюджет олдидан Буюк Британия иқтисодиётининг ажойиб ҳолати ҳақидаги иқтисодчилар ўртасидаги мунозаранинг руҳи: "У бардошлими ёки ҳақиқатан ҳам кучлими?" бўлди.

Буюк Британия шу йилнинг шу давригача G7 мамлакатлари ичида энг тез ўсаётган иқтисодиёт бўлиб, 1-чоракда 0,6% ва 2-чоракда 0,5% ўсиш қайд этди. Иккинчи ярмида стагнация бўлиши ҳақидаги кенг тарқалган кутишларга зарба берилмоқда, 3-чорак 0,6 дан 0,8% гача бўлиши кутилмоқда.

Ҳар бир чорак Бюджет масъулияти бошқармаси (OBR) ва мустақил прогнозчилар март ойида тахмин қилганидан икки баравар тезроқ ўсишни таъминлади. Бу чекловлар бекор қилингандан кейинги қайта очилишни ҳисобга олмаганда, 2017 йилдан бери йилнинг дастлабки саккиз ойидаги энг кучли ўсишдир.

У 2022 йилдагидан кўра бардошлироқ. Ўшанда Украина уруши, йирик энергетик молиявий ёрдамлар ва Лиз Трасснинг мини-бюджети бирлашиб, Буюк Британияни G7да энг юқори қарз олиш харажатлари билан қолдирди, бу молиявий бозорларда "аҳмоқона мукофот" сифатида масхара қилинди.

Сўнг ўтган йили, такрорий сиёсий ўзгаришлар фонида, Буюк Британиянинг қарз олиш харажатлари G7 мамлакатлари орасида энг кўп ошди.

Бу йил АҚШ ва Франция атрофидаги ноаниқлик марказий ўринни эгаллагани сабабли фарқ қисқарди, аммо барча ривожланган иқтисодиётлар Эрон уруши энергетик шокининг оғирлигини ҳис қилмоқда.

Инфляция ошди, лекин фақат Британияда эмас. Электр энергияси бозоридаги ислоҳотлар газ ва электр энергияси нархлари ўртасидаги боғлиқликни кучсизлантирди, шунинг учун газ нархининг кескин ошиши энди электр энергияси тўловларига илгаригидан камроқ таъсир қилади, бу эса инфляцияни акс ҳолда бўлиши мумкин бўлган даражадан пастроқ ушлаб туришга ёрдам беради.

Ҳозиргача Эрон уруши газ шокидан кўра кўпроқ нефть шоки бўлгани ва Буюк Британия газга бевоситароқ боғлиқлиги ҳам ёрдам берди. Шу билан бирга, Буюк Британияда сунъий интеллект ва технологияларга қилинган катта ҳажмдаги инвестициялар кўрсаткичларга яна бир туртки бермоқда.

Умумий натижа шундаки, рецессия, Эрон урушидан энг оғир зарбага учраш ва баъзи доиралардаги миллий банкротлик ҳақидаги мудҳиш прогнозлар амалга ошмади.

2026 йилнинг дастлабки қисмидаги бундай иқтисодий бардошлилик Эрон уруши ва энергия нархи шокидаги сукунат ёрдамида Даунинг-стритдаги Бёрнҳем-Ҳили даврининг дастлабки уч ойида ҳам давом этди.

Лиз Трасснинг мини-бюджетидан сўнг Буюк Британия G7да энг юқори қарз олиш харажатларига дуч келди

Бёрнҳем Даунинг-стритга киришда, агар истеъмолчилар ҳеч бўлмаганда ўзларини ишончлироқ ҳис қила олишса, улар камроқ жамғариб, кўпроқ сарфлашлари мумкинлиги ва бу ўсишни оширишга ёрдам бериши ҳақида маслаҳат олди.

Ҳозиргача Бёрнҳем ва Ҳили нисбатан арзон бўлган ва харажатларни сезиларли даражада оширмасдан ишончни оширган нисбатан арзон "ўзини яхшироқ ҳис қилиш" чоралари тўпламига таянаётганга ўхшайди - масалан, автобус кира ҳақини чеклаш ва маиший энергия тўловлари бўйича ҚҚСни вақтинча камайтириш.

Бироқ, бўш нақд пул кўп эмас, бу "вақтинчалик ва мақсадли" чоралар орқали қанча иш қилиниши мумкинлигини чеклайди. Январь ойига келиб эса, уфқдаги булутлар бош устида пайдо бўлиши мумкин, одатий энергия тўловлари 16% га ошиши кутилмоқда, фоиз ставкалари янада юқори бўлиши мумкин ва сунъий интеллект пуфакчаси портлаши мумкин деган хавотир сақланиб қолмоқда.

Ўтган ойда Ковентридаги муҳташам юқори технологик робототехника тадқиқот марказида Жон Ҳили ўзининг иқтисодий ёндашувининг умумий кўринишини чизмоқчи бўлди. Ишлаб чиқариш технологиялари маркази бўйлаб айланиш пайтида мен ундан мудҳиш башоратлар ҳаддан ташқари кўпайиб кетгани ҳақида сўрадим.

“Биламан, глобал шароитлар шуни англатадики, бу қийин… бизда бу мамлакатда жуда катта яширин салоҳият бор. Буюк истеъдод ва чуқур капитал бозорлари.

"Эндиги вазифа - ҳисоб-китобларни баланслаш, давлат харажатларини бошқариш ва назорат қилиш, ва бош вазир ва мен буфер билан фискал қоидаларга амал қилиш қароримизда якдилмиз", деди у.

Атрофда ғуввиллаб айланаётган улкан оловранг робот қўллари келажакнинг реактив двигателлари учун прототип қисмларга лазерлар ёрдамида энг мураккаб металл шаклларни ўйиш учун СИ томонидан ўргатилаётган эди. Ҳилига керак бўлган Бюджет манёврлари янада юқори аниқликни талаб қилиши мумкин.

Асосий савол шундаки, у бозорларни ҳайратда қолдириш ва ўз депутатларига тушунтириш беришга қарор қилдими ёки депутатларини ҳайратда қолдириб, бозорларга тушунтириш беришга қарор қилдими. Сўнгги ҳафталарда у билан ўтказган учта интервьюмга асослансак, бу иккинчисидан кўра биринчисига ўхшайди.

Лейбористлар анжуманида Ҳили бир пайтлар Гордон Браун таққан бўйинбоғни тақди

Жавоб умуман олганда унинг нутқида эмас, балки ҳукумат келажакдаги йилларда қанча қарз олишни кутмоқда эканини кўрсатадиган қарз олиш жадвалларида бўлиши мумкин, бу жадваллар OBR прогнозида нашр этилади - ўтган йилги офат такрорланмайди деб ҳисобланса - Ҳили тахминан соат 13.00 да Жамоатлар палатасидаги ўз ўрнини эгаллаганида чиқарилади.

Шундан сўнг тез орада, Консерваторлар етакчиси Кеми Баденок Мухолифат жавобини бераётганда, канцлер жамоаси кутадиган ҳақиқий реакция бозорларнинг ҳаракатланиши бўлади, айниқса Қарзни бошқариш идораси "гилт ремит"ни - Буюк Британия давлат облигацияларини инвесторларга сотиш режасига киритилган ҳар қандай ўзгаришлар тафсилотларини эълон қилганида.

Модомики менинг таассуротим шундан иборатки, ушбу кўрсаткични имкон қадар паст ушлаб туриш ва ҳукумат ҳамда ипотека кредитлари учун ўрта ва узоқ муддатли қарз олиш ставкаларини пасайтиришга ёрдам бериш учун сидқидилдан ҳаракат қилинмоқда. (2022 йилда айнан шу нуқтада Лиз Трасснинг мини-бюджетидан сўнг бозорлар ҳукумат қанча қўшимча қарз олиши керак бўлади деб ўйлаганини кўриб ортга чекинган эди.)

Ҳилининг лавозимдаги биринчи кунидан бошлаб, вазминлик ҳақидаги хабар унга амалда муҳрланган эди. У Ғазначиликда яқиндаги ҳар қандай канцлердан кўра кўпроқ вақт ўтказган. 2002 йилдан 2007 йилгача у Гордон Браун раҳбарлигида беш йил давомида кичик вазир бўлиб хизмат қилди, бешта молиявий қонун лойиҳасини, бешта Бюджетни, Бюджет олди ҳисоботларини ва иккита Харажатлар шарҳини қамраб олди.

Ҳили Рэйчел Ривз ҳал қилиши қийин бўлган баъзи муаммоларни ўз зиммасига олишини айтмоқда

Лейбористлар партияси конференциясидаги нутқи учун Ҳили Брауннинг эски конференция бўйинбоғини тақди. Аммо у бу йил қайтган Ғазначилик муҳим жиҳатдан жуда фарқ қилади. Унинг ўтмишдоши ўша бўйинбоғни таққанда, Ғазначилик 3 триллион фунт стерлинглик умумий миллий қарзга қўшимча равишда 120 миллиард фунт стерлинг танқислигига дуч келмаган, йиллик профицитда эди.

Мен ундан бироз вақт ўтгач ва у ҳукуматнинг Қроллик Ҳаво Кучларининг Фэйрфорддаги фавқулодда COBR қўмитаси йиғилишига шошилишидан олдин, унинг ўтмишдоши, собиқ Канцлер Рэйчел Ривз учун жуда қийин бўлган баъзи масалаларни яна бир бор кўриб чиқиш-чиқмаслиги ҳақида сўрадим.

У шундай жавоб берди: “100%. Мен бугун анжуманда ва ундан ташқаридаги жамоатчиликка жуда аниқ айтдим. 1990-йиллардагидек пул йўқ. Одамлар буни тушунишади. Жамоатчилик аҳмоқ эмас.

"Мен тақдим этаётган Бюджет фискал интизом ва давлат молияси устидан назоратни сақлаб туриши керак, чунки акс ҳолда биз қарз харажатларини енга олмаймиз."

Тўртшанба куни пайдо бўлиши мумкин бўлган нарсаларнинг яна бир қизиқарли жиҳати шундаки, бу назарий жиҳатдан чапга кўпроқ мойил бўлган Лейбористлар ҳукумати ижтимоий таъминот тўловларидан пул тежаш учун сиёсий майдонга эга деб ҳисоблайдиганга ўхшайди.

Мақсад - ҳозирда руҳий саломатлик муаммолари сабабли ишламаётган 1,35 миллион кишининг баъзиларини яна ишга қайтариш.

Баъзи ҳисоботларга кўра, таъсир кўрсатган ёшларнинг баъзилари нафақа тўловлари камайишини кўришлари мумкин, ҳукумат бунинг ўрнига уларга ишга жойлашишга ва ишдаги терапия каби таклифлар орқали уларни шу ерда ушлаб туришга кўпроқ ёрдам беради.

Браун давридаги Ҳили вақтида OBR мавжуд эмас эди. Ўшанда, кечикиб пайдо бўлган Бюджет математикаси муаммолари баъзан оптимистик прогноз тузатиши, иқтисодий цикл санасини ўзгартириш ёки кучлироқ узоқ муддатли ўсиш суръатини танлаш орқали ҳал қилинар эди.

Энди OBR хулосаси жуда муҳим - у режалаштирилган ижтимоий тежамкорликни қанчалик қабул қилиши ёки ҳатто юқорироқ ЯИМ кўрсаткичларига берадиган вазни катта аҳамиятга эга.

Энг асосий гап шундаки, канцлер Браун Ғазначилигининг ўзи хоҳлаган нарсани қилишдаги мутлақ қудрати ва у ҳозир дуч келаётган ҳақиқат ўртасидаги тафовутдан ҳайратда қолиши керак: OBR чекловлари, манифест қизил чизиқлари, облигациялар бозорлари, оғир қарзлар ва энергетик шок.

Мудофаа ва ижтимоий ёрдам харажатларининг кутилаётган ошишини қандай молиялаштириш каби энг қийин қарорларнинг баъзиларини ушбу Бюджетдан кейинга қолдириш учун сабаблар мавжуд. Агар Эрон уруши кейинги бир неча ой ичида тинчиса ва қайта кўриб чиқилган статистикадан сўнг, OBR ўтган йилги узоқ муддатли иқтисодий ўсишнинг пасайишини қайта кўриб чиқиш учун сабабга эга бўлиши мумкин.

Келаси йили юқори ўсиш, паст инфляция ва паст қарз фоизлари харажатлари билан прогнозга олиб борадиган ақлга мақбул йўл бор, бу давлат молиясини ўнлаб миллиардларга яхшилаши мумкин.

Бу ўша йирик харажатларни ошириш суръатини баҳолаш учун жуда қулай асос бўлади. Бу, шунингдек, сайлов ҳақида ўйлаётган ҳар бир киши учун жозибадор вариант бўлиши мумкин. Ғазначиликнинг собиқ расмийлари шикоят қилишади: "Пайсалга солиш учун ҳамиша сабаб топилади."

Канцлер Буюк Британия иқтисодиётининг бардошлилиги ва кучини мақташини ва уни сақлаб қалишга ҳаракат қилишини, шу билан бирга ўсишни мамлакат бўйлаб тенгроқ тарқатишини кутиш мумкин. Унинг марказий қарори, барибир, қўшимча молиявий ва иқтисодий қўллаб-қувватлашни қарз олиш харажатларининг юқорилигича қолиши хавфи билан қандай баланслашдан иборат бўлади.

У нафас олиш учун кенглик яратишга ҳаракат қилади. Бу нафақат уй хўжаликлари ва оилалар учун, балки Ғазначиликнинг ўзи учун ҳам керак бўлиши мумкин.