Мен Карл Бушбининг бутун дунё бўйлаб пиёда саёҳатига қўшилдим
BBC Бельгияга йўл олмоқда, чунки ҳалллик саёҳатчи ўзининг 28 йиллик экспедицияси якунига яқинлашмоқда.
Мен Карл Бушбининг бутун дунё бўйлаб пиёда саёҳатига қўшилдим
Сайёҳ Карл Бушби 28 йилдан бери дунё бўйлаб пиёда саёҳат қилмоқда ва марра чизиғи энди жуда яқин.
Мен у ҳақида шу вақтнинг катта қисмида ёзиб келдим, лекин тез-тез гаплашиб, юзлаб электрон хатлар алмашган бўлсак-да, биз ҳеч қачон учрашмаган эдик.
Биз Авре қишлоғидамиз ва мен Карлга Монсгача бўлган беш миллик (8 км) пиёда йўлда ҳамроҳлик қиляпман. Бу унинг октябрь ойида Ла-Манш бўғозини сузиб ўтишни режалаштираётган Кале шаҳрига томон якуний интилишининг бир қисмидир.
Йўл бўйидаги таъмирлашдан қолган изи бор калта шим ва футболка кийган, кулранг соқолли Карл Бельгия темир йўл вокзалининг автотураргоҳида кўринади.
У кемпинг жиҳозлари ва бошқа зарур нарсалар юкланган аравани итариб бормоқда.
Карл Чилидан йўлга чиққан бўлиб, ўз олдига иккита қатъий қоида қўйган ҳолда Халлдаги уйига қайтишни мақсад қилган: у олдинга ҳаракат қилиш учун транспортдан фойдалана олмайди ва пиёда саёҳат тугамагунча Буюк Британияга қайта олмайди.
Унинг футболкасидан тер сизиб чиқа бошлаб, кураклари устида қанотсимон доғлар ҳосил қилмоқда.
Собиқ десантчи 1998 йил ноябрь ойида йўлга чиққан бўлиб, онаси ҳали ҳам яшаб келаётган болаликдаги уйига қайтиш саёҳати тахминан 12 йил давом этишини кутган эди.
Энди, орадан 28 йил ўтиб, у ҳали ҳам йўлда. Виза чекловлари, уни ҳомийлардан маҳрум қилган 2008 йилги молиявий инқироз, Covid-19 ва геосиёсат унинг ҳаракатини секинлаштирди.
57 ёшли саёҳатчи 30 000 милдан (48 000 км дан ортиқ) кўпроқ масофани босиб ўтди ва Евротуннель раҳбарлари унинг хизмат туннелидан фойдаланиш ҳақидаги илтимосини рад этганидан кейин, энди уни Ла-Манш бўғози орқали сузиб ўтиш кутмоқда.
Карл дўконга кириб, бир шиша сув билан чиқади ва уни аравасига маҳкамланган резина арқон остига тиқиб қўяди. Бу аравани у саёҳатнинг бошида, Никарагуада ясаган эди. У «Махлуқ» деб атайдиган бу арава унинг ҳаёт манбаидир.
Биз тез суръатда кетяпмиз. 30 даража иссиқда мен унга етиб олишга қийналяпман, Карл эса тушликкача 10 мил йўл босиб ўтганига қарамай, чарчоқ аломатларини кўрсатмаяпти.
Биз унинг 2006 йилда француз сайёҳи Димитри Киффер билан музлаган Беринг бўғозини қандай кесиб ўтгани ва Каспий денгизи орқали 186 миллик сузиш саёҳати ҳақида гаплашамиз.
Колумбия ва Панамани боғловчи Дарьен тирқишини кесиб ўтгани ҳақида гапирар экан, Карл шундай дейди: «Сиз зич чангалзорларни ёриб ўтишингиз керак.
У ерда дарё тизимлари ва жуда кўп ботқоқликлар бор. Бунинг устига, у ер уруш ҳудуди эканлигини ҳам унутмаслик керак».
Ўғирлаб кетилиш хавфига дуч келган Карл ўзини уйсиз одамдек кўрсатишга ҳаракат қилган.
«Уйсиз одамлар деярли кўринмайди, ҳеч ким уларга эътибор бермайди, шунинг учун мақсадимиз шу эди.
Мен энг сўнгги русумдаги North Face жиҳозларига эга, сариқ сочли, кўк кўзли гринго (чет эллик) бўлишни хоҳламадим.
Сочим ва теримни бўядим, кийимларимни йиртиқ-ямоқ ҳолга келтирдим. Нарсаларимни қопларда ташидим».
Бир аёл деразадан қараб, икки эркак ва араванинг кўринишидан ҳайратда қолади.
Карл мендан «Махлуқ»ни бир оз итариб туришимни сўрайди. Дастакка ўралган қора матоли лента эскирган ва кўчиб кетган.
Ҳар бир мил босиб ўтилгани сайин суҳбатимиз янада фалсафий тус олмоқда.
Мен ундан бу пиёда саёҳатдаги энг катта сабоқлар нима бўлганини сўрайман.
«Қатъиятлилик — ҳукмдордир», деб жавоб беради у.
Карл «Махлуқ»ни тўхтаб турган машиналар қаторидан олиб ўтишга қийналади. «Бу шаҳарлар қизиқарли тўсиқлар йўлаги бўлиши мумкин», деб хўрсинади у.
Саволга қайтар экан, у қўшимча қилади: «Ҳарбий соҳадан келиб чиққан ҳолда, одамларда доим ҳам энг яхши жиҳатларни кўравермайсиз, шунинг учун бу ҳақиқатан ҳам кўзимни очди.
Биринчи кундан бошлаб мени бутун дунё қучоқ очиб кутиб олди».
Карл ўзи ва бошқаларга нималарга қодирлигини исботлаш учун йўлга чиққанини айтади.
У «бегоналарнинг меҳрибонлиги» ҳақида гапириб, Чилидаги бир оила «худди иккинчи оиламдек» бўлиб қолганини айтади.
«Улар мени йўл четида топиш ва овқатлантириш учун бир сафарда саккиз соатлаб машина ҳайдаб келишарди», деб эслайди у.
Мен рюкзагимга қўл солиб, Карлнинг онаси Анжела Бушбидан келган хатни оламан. Сумкада унинг севимли ширинликлари ҳам бор.
«Онам эслабди», деб кулади у карамелли вафлиларни танлаб.
Улар охирги марта 2015 йилда учрашишган эди.
«Сиз ҳали ҳам унинг кичкина боласисиз, шундай эмасми?» деб сўрайман.
«Шундай шекилли, — дейди Карл. — Шунинг учун бутун шоколадлар билан жуда бахтли болакайман».
Хатда Анжела ундан ҳақиқатан ҳам Ла-Маншни сузиб ўтиши шартми-йўқми деб сўрайди. Она ҳам, ўғил ҳам жавобни билишади.
Ва кейин жуда кўп нарсани англатувчи жумла келади.
«Сен илгари ўзингни ҳеч нарсага ярамайдиган деб ҳисоблардинг. Мана, ундай эмаслигингни исботладинг», деб ёзган Анжела.
Мен Карлнинг доимо ўзига нисбатан камтар бўлганини билардим, лекин бу сатрлар қоғоздан яққол кўриниб турарди.
У армиядаги кунларида ўзини ҳеч қачон сафдошлари каби жисмонан бақувват ҳис қилмаганини айтади.
Отаси SAS (махсус ҳаво хизмати)да хизмат қилган Карлнинг айтишича, армия унинг ўзига бўлган ишончини оширишга ёрдам берган, аммо «зарар» болалигидаёқ етказилган эди, ўшанда ташхис қўйилмаган дислексия уни безориларнинг нишонига айлантирган.
«Менда ишонч йўқ эди, — дейди у. — Мен паст ўзлаштирувчи эдим. Мактабдаги охирги йилимгача дислексиям аниқланмаган эди».
Бироқ, Карл ўз саёҳатини якунлай олишига ҳеч қачон шубҳа қилмаган.
«Ўзимни исботлаш истаги албатта бор, — дейди у. — Ўзимга ва бошқаларга. Биз бошқа одамлар ҳатто тасаввур ҳам қила олмайдиган иш ҳақида гапиряпмиз».
Йиллар давомида Карл саёҳатнинг тугаш санасига хотиржам қараб келган. Энди ундай эмас. Энди ҳақиқий шошилинчлик бор.
«Буни тугатиш вақти келди, — дейди у. — Буни яна узоқ давом эттиришни хоҳламайман».
Биз Монсга ва муҳташам Гранд-Плас майдонига етиб борамиз, у ерда уни Instagram саҳифасидан таниган бир нечта ёшлар тўғри унинг ёнига келишади.
«Худойим, сиз афсонасиз», дейди ҳаяжонланган бир йигит Карлга.
Карлнинг айтишича, ижтимоий тармоқлар туфайли уни энди ҳамма жойда танишади.
Келажак Карлни қўрқитадими?
«Ҳа, — тан олади у. — Бир куни онамнинг уйида уйғонаман — 57 ёшда, каравот ёнидаги сумкадаги нарсаларимдан бошқа ҳеч вақосиз».
Биз кафега етиб борамиз ва Карл апельсин шарбати буюртма қилади.
Мен ундан саёҳатнинг энг қийин қисми нима бўлганини сўрайман, лекин у қадоқлар ёки жиноятчиликдан қўрқиш ҳақида эмас, балки шундай дейди: «Бу муносабатлар. Мен икки марта севиб қолдим, уларни йўқотдим ва бу из қолдиради.
Жисмоний оғриқлар — ҳа, буларнинг ҳаммасини енгса бўлади. Аммо севиб қолиш ва кейин саёҳатни давом эттиришга мажбур бўлиш? Сиз уни йўқотасиз».
У «яхши уфқдан ҳақиқий завқ» олишини айтади.
Дуврнинг оқ қояларини биринчи бор кўришдан кўра яхшироқ манзара бўлмаса керак.
Биз гўзал майдонда, тепамизда Монснинг машҳур қўнғироқхонаси қад кўтариб турган бир пайтда, мен Карлдан манзаралардан чинакам баҳра олиш учун ҳеч тўхтаб турадими-йўқми деб сўрайман.
«Баъзан шунчаки кучингиз етмайди», деб тан олади у.
«Бундай жойда сиз ундан баҳра оласиз. Мен ўзимни бу ерда бошқа ҳеч қачон бўлмаслигимни эслатиб турган жойларда неча марта кўрганимни билсангиз эди».
Умид қиламанки, йўлларимиз яна кесишади... инглиз тупроғида.