Марказий банк кредиторларни ягона уй-жойни кредит гарови сифатида қабул қилишда ижтимоий оқибатларни ҳисобга олишга чақирмоқда
Tashkent Times — бу Ўзбекистоннинг барча сўнгги янгиликларини тақдим этувчи инглиз тилидаги онлайн газетадир
Марказий банк кредит ташкилотларини ягона уй-жойни гаров сифатида қабул қилишда ижтимоий оқибатларни ҳисобга олишга чақирди
Марказий банк тижорат банкларига жисмоний шахснинг ва унинг оиласи яшаб турган ягона доимий уй-жойини кредит таъминоти сифатида қабул қилишда қарз олувчиларнинг манфаатларини ва юзага келиши мумкин бўлган ижтимоий оқибатларни ҳисобга олиш бўйича тавсиялар берди.
Бундай вазиятларда банкларга, авваламбор, қарз олувчининг кредитни қайтариш қобилиятини диққат билан баҳолаш, мулкнинг қиймати ва ликвидлигини кредит бериш учун асосий мезон қилиб олмаслик ҳамда имкон қадар таъминотнинг бошқа турларини кўриб чиқиш тавсия этилди.
Марказий банк ўз баёнотида кредит ташкилотлари биринчи навбатда мижознинг кредитни қайтара олишини аниқлаши кераклигини ва гаровга қўйилаётган уйнинг қиймати кредит ажратишда ҳал қилувчи омил бўлмаслиги лозимлигини таъкидлади.
Шартнома имзоланишидан олдин мижозларга агар кредит қайтарилмаса, уларнинг ягона уй-жойи ундирувга қаратилиши ва сотилиши мумкинлиги аниқ тушунтирилиши шарт. Агар жисмоний шахс ўз ягона уй-жойини бошқа шахснинг ёки тадбиркорлик субъектининг кредити таъминоти сифатида гаровга қўйса, қарз тўланмаган тақдирда, гарчи жисмоний шахснинг ўзи кредит олмаган бўлса-да, уй мусодара қилиниши мумкин.
Қарздорлик юзага келган тақдирда, банкларга ундирув чораларини бошлашдан олдин қарз олувчининг молиявий аҳволини қайта кўриб чиқиш ва кредитни таркибий қайта шакллантириш (реструктуризация қилиш) ёки қарзни узишнинг бошқа йўлларини кўриб чиқиш тавсия этилади.
Марказий банкнинг 2025 йилдаги молиявий оммабоплик тўғрисидаги ҳисоботига кўра, Ўзбекистондаги банк қарз олувчиларининг 29 фоизи биттадан кўп кредитга эга бўлиб, ҳар бир қарз олувчига тўғри келадиган кредитларнинг ўртача сони 1,7 тани ташкил этади.
2026 йилнинг биринчи ярмида банкларнинг жами муаммоли кредитлари (NPL) 23 триллион сўмга яқинлашди. Кейинчалик муаммолига айланган кредитларнинг 70 фоиздан ортиғи давлат банклари томонидан ажратилган.