Малида давлат тўнтаришини уюштиришда айбланган франсуз жосуслиги учун президент афви
Франсия Янн Везилиернинг авфи бўйича ҳали изоҳ бермади ва илгари айбловларни "асоссиз" деб атаган эди.
Пайшанба куни э'лон қилинган э'лонда Малида давлат то'нтаришини уюштиришда айбланиб 20 йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинган франсуз фуқароси Янн Везилиер президентлик афвини олди, деб тасдиқланди.
Везилиер бир йил олдин президент Ассими Гоита ма'муриятини "Франсия разведка хизмати номидан" беқарорлаштиришга уринишда айбланган эди, хабарларга ко'ра, бир нечта армия генераллари ва о'нлаб аскарлар билан ҳамкорликда. Малининг то'сатдан фикрини о'згартиришининг сабаблари нома'лумлигича қолмоқда.
Франсия Ташқи ишлар вазирлиги ҳали афв этиш ҳақида изоҳ бермади. Аввалроқ, у Везилиернинг Малида франсуз жосуси сифатида ишлагани ҳақидаги айбловларни "асоссиз" деб рад этган эди.
Фасебоокдаги постида Мали ҳукумати шундай деди: "Барча ҳимоя ҳуқуқлари ҳурмат қилинган суд жараёнида чиқарилган қарама-қарши қарор билан аниқланган фактларни шубҳа остига қо'ймайдиган бу афв шахсни дарҳол миллий ҳудуддан чиқариб юбориш билан бирга келади."
Собиқ Франсия мустамлакаси бо'лган Мали 2012-йилдан бери исломий қо'зг'олонлар келтириб чиқарган хавфсизлик инқирози билан курашиб келмоқда. Бу инқироз Гоитанинг 2021-йилги то'нтаришига сабаб сифатида ко'рсатилган эди, аммо жиҳодчи гуруҳларнинг ҳужумлари давом этди ва ҳатто кучайди.
О'тган йили ҳибсга олишлар пайтида Малининг хавфсизлик вазири генерал Дауд Али Муҳаммадин "Мали қуролли хавфсизлик кучларининг чекка элементлари" "республика институтларини беқарорлаштиришга" уриниш учун ҳибсга олинганини айтди. Вазирнинг қо'шимча қилишича, "бу аскарлар ва тинч аҳоли" го'ёки "хорижий давлатларнинг ёрдамини" олган. Вазирнинг со'зларига ко'ра, Везилиер "Малида сиёсий раҳбарлар, фуқаролик жамияти фаоллари ва ҳарбий хизматчиларни сафарбар қилган Франсия разведка хизмати номидан" ҳаракат қилган.
Малидаги сиёсий кескинлик ва хавфсизлик инқирози янада кучайди. Апрел ойида мамлакат мудофаа вазири жангарилар ҳужумлари то'лқини орасида пойтахт Бамако яқинидаги уйида худкушлик юк машинаси портлаши оқибатида ҳалок бо'лди. Кейинчалик Гоита о'зини мудофаа вазири этиб тайинлади, го'ё у аллақачон муҳим ҳокимиятини мустаҳкамлаш учун. Исломчи жангарилар пойтахтни қамал қилганларида, у ерда қисман блокада о'рнатишга ва Сегу шаҳри каби бошқа ҳудудларда то'лиқ блокада о'рнатишга муваффақ бо'лишди.
О'тган йилнинг май ойида хунта ҳукуматга қарши камдан-кам учрайдиган норозилик намойишларидан со'нг барча сиёсий партияларни тарқатиб юборди, бу ҳаракатни собиқ бош вазир Муса Мара ҳарбий раҳбарлар томонидан бошланган ярашув ҳаракатларига жиддий то'сиқ сифатида та'рифлади. Гоита ҳокимиятни эгаллаб олганидан кейин икки йил ичида сайловлар о'тказишга ва'да берган эди, аммо бу амалга ошмади. О'тган йилнинг июл ойида о'тиш даври беш йилга узайтирилди ва бу унга камида 2030 йилгача ҳокимиятда қолиш имконини берди.
Қо'шнилари Нигер ва Буркина-Фасо билан бир қаторда, Мали Франсия билан алоқаларини узгандан со'нг минтақада жиҳодчи ҳужумларга қарши курашиш учун Россия иттифоқчиларидан ёрдам со'ради, аммо хавфсизликда сезиларли яхшиланишлар кузатилмади.