Лейбористлар бюджетида даромад солиғини оширмасдан пул йиғишнинг тўртта усули

Лейбористлар даромад солиғини оширмасдан Бюджетга маблағ жалб қилиши мумкин бўлган тўртта усул

Ушбу Бюджетда канцлернинг "молиявий захираси"га кўп эътибор қаратилиши эҳтимоли юқори.

Бу ҳукумат ўзининг фискал қоидаларига амал қилиши ва қарз олишни камайтириши учун фойдаланадиган молиявий хавфсизлик ёстиқчасидир.

Иқтисодчиларнинг фикрича, ушбу буфер сўнгги оти ой ичида қарийб 24 миллиард фунт стерлингдан 11 миллиард фунт стерлинггача, яъни икки бараварга қисқарган бўлиши мумкин, бунга қисман ҳукумат хусусий инвесторлардан қарз олиш учун тўлаб келаётган юқори фоиз ставкалари сабаб бўлган.

Канцлер Жон Ҳили уни қайта тиклаш учун қўшимча маблағ топишига тўғри келиши мумкин, бу эса ҳукуматнинг ушбу Парламент муддати охиригача қарз олишни камайтириш режаси ўз ўрнида эканини кўрсатади.

Шу билан бирга, у турмуш даражасининг ошишини енгиллаштириш ва мудофаа харажатларини молиялаштириш учун маблағ топиш босимига дуч келмоқда. Бироқ Лейбористларнинг 2024 йилги сайловолди манифестида даромад солиғи, ҚҚС ёки Миллий суғурта ставкалари оширилмаслигига ваъда берилган эди.

Капитал ўсишидан олинадиган солиқларни ошириш ёки ҳашаматли кўчмас мулк солиғини кенгайтириш мумкин бўлган танловлар сифатида илгари сурилган эди, аммо ҳукуматдаги манбалар кейинчалик уларни истисно этди.

Буюк Британия банклари сўнгги йилларда фойданинг ошганини кўрди, чунки улар одамларга қарз берганда юқорироқ фоиз ундириш имкониятига эга бўлдилар.

Банк раҳбарлари орасида канцлер шу ҳафтадаги Бюджетда банклардан олинадиган солиқларни оширишга тайёргарлик кўраётгани ҳақида кенг тарқалган фикр мавжуд.

Ғазначилик учун йилига 1 миллиарддан 2 миллиард фунт стерлинггача.

Юқорироқ солиқ аввало банклар акциядорларга тўлаши мумкин бўлган фойдани қисқартиради.

Ушбу акциядорларнинг баъзилари бой инвесторлар бўлади. Банклар қўшимча солиқлар Буюк Британияга киритиладиган инвестицияларни камайтириши, бу эса ўз навбатида иш ўринларининг қисқаришига олиб келиши мумкинлигидан огоҳлантирди.

Одатий жамғармачилар ҳам, агар уларнинг пенсия инвестициялари банк акцияларини ўз ичига олса, эгри чизиқли тарзда таъсирланиши мумкин.

Тадқиқотларга кўра, банклар жамғарма ставкаларини пасайтириш ёки қарз олиш харажатларини ошириш орқали солиқ харажатларининг бир қисмини мижозларга юклаши ҳам мумкин.

Собиқ бош вазир Гордон Браун лудомания (қиморбозлик) туфайли етказиладиган ижтимоий зарар сабабли Ҳилини электрон қимор ўйинлари автоматларига — жумладан, букмерлик идоралари ва катталар ўйин марказларидаги ҳар бир ўйин учун 500 фунт стерлинг тўлаши мумкин бўлган автоматларга солиқни оширишга чақирди.

275 миллион ва 460 миллион фунт стерлинг

- қиморбозларнинг бунга қандай муносабат билдиришига қараб.

Қимор автоматларидан фойдаланадиган одамлар ўйинлардаги имкониятларнинг ёмонлашуви орқали солиқ юкини ўз бўйинларига олишлари мумкин, гарчи қиморга қарши гуруҳлар бу кўпроқ одамларнинг улардан фойдаланишини тўхтатишга ёрдам беришини айтишса-да.

SMF томонидан ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, қимор автоматлари Буюк Британиянинг энг қашшоқ марказий кўчаларида тобора кўпроқ тўпланмоқда ва ушбу автоматларда казино ўйинларини ўйнайдиган ҳар тўрт кишидан бири хавфли ёки зарарли даражада қимор ўйнайди.

Шунингдек, букмерлик идораларининг ёпилиши букмерларнинг от пойгаларига қўшадиган маблағларини камайтириши, бу эса ушбу сектордаги иш ўринларини хавф остига қўйиши мумкинлиги таъкидланди.

Хабарларга кўра, Канцлер Amazon, Ebay ва Temu каби йирик онлайн савдо майдончалари (маркетплейслар) ўз платформаларида сотаётган чакана сотувчилар томонидан тўланиши керак бўлган солиқни йиғиш учун жавобгар бўлишини эълон қилишга тайёрланмоқда.

Ғазначилик йилига қарийб 12 миллиард фунт стерлинг йўқотаётганини тахмин қилмоқда.

Солиқ мутахассисларининг таъкидлашича, муаммонинг бир қисми — гарчи бутун 12 миллиард фунтлик ҚҚС фарқи бўлмаса-да — баъзи онлайн сотувчилар ҚҚС қоидаларига риоя қилмаслигидир, яъни улар керак бўлганда ҚҚС ундирмайди ёки мижозлардан ундирилган ҚҚСни ҳукуматга ўтказмайди.

Назорат қилиш қийин, чунки товарларни сотиш учун Amazon каби платформалардан фойдаланадиган баъзи фирмалар хорижда жойлашган ва сохта равишда Буюк Британияда жойлашган бизнес эканлигини даъво қилади.

Бўлакчалари солиқ тўловларидан қочиш учун ёпилади ва бошқа компания номлари остида қайта очилади.

Хабарларга кўра, солиқни алоҳида чакана сотувчилар эмас, балки йирик онлайн маркетплейслар йиғиши учун жавобгар қилиш солиқдан бўйин товлашнинг бу турига чек қўяди ва йилига қарийб 1 миллиард фунт стерлинг қўшимча ҚҚС келтириши мумкин.

700 миллион фунт стерлинг

Баъзи сотувчилар нархларни ошириш ёки платформани тарк этиш орқали муносабат билдириши мумкин, бу баъзи харидорларга таъсир қилиши мумкин.

Аммо бу онлайн сотувчилар учун янада тенг шароит яратади ва ҚҚС ундирадиган корхоналар қоидаларни бузадиган ва солиқ тўламайдиганлар томонидан ноқонуний равишда четга суриб қўйилмаслигини таъминлайди.

Умуман олганда, юқоридаги учта солиқ чораси йилига энг кўпи билан 3,5 миллиард фунт стерлинг атрофида маблағ йиғади.

Бу Канцлерга ўзининг молиявий захирасини тиклаш ва ҳар қандай янги харажатларни молиялаштириш учун керак бўлиши мумкин бўлган суммалар билан солиштирганда камтарона бўлади.

Бош вазир Энди Бёрнҳам ёзда Буюк Британиянинг ижтимоий таъминот харажатларини "адолатли ва мустаҳкам" қисқартиришни хоҳлашини айтган эди, шу билан бирга ҳукумат мухолифат партиялари томонидан меҳнатга лаёқатли ёшдаги нафақалардан тежаш йўлларини топиш босими остида.

Консерваторлар ижтимоий тўловлардан фойдаланишни чеклаш орқали йилига 36 миллиард фунт стерлинг тежашлари мумкинлигини айтмоқда.

Реформ партияси бу йўл билан йилига 50 миллиард фунт стерлинг тежашини айтмоқда, гарчи мустақил таҳлилчилар бундай катта тежамкорлик қанчалик ҳақиқатга яқинлигига шубҳа билдиришмоқда.

Ковид пандемиясидан бери меҳнатга лаёқатлилик ва касаллик нафақалари кескин ошди ва Бюджет масъулияти бошқармаси умумий харажат жорий йилдаги 68 миллиард фунтдан 2031 йилда 81 миллиард фунтгача ошишини прогноз қилмоқда.

Кир Стармер ва Рэйчел Ривз 2030 йилга келиб ушбу нафақаларга харажатларни, external йилига 5 миллиард фунтга қисқартиришга ҳаракат қилишди, аммо Лейбористлар партиясининг қатор депутатлари исёнидан сўнг чекинишга мажбур бўлишди.

Ижтимоий таъминот бўйича мустақил мутахассислар ва иқтисодчиларнинг таъкидлашича, меҳнатга лаёқатли ёшдаги ижтимоий таъминот бюджетидан тежаш мумкин, аммо бу, эҳтимол, одамларни ишга жойлаштиришга ёрдам бериш учун олдиндан харажатларни талаб қилади, бу эса Ғазначилик учун ҳар қандай қисқа муддатли тежамкорликни йўққа чиқариши мумкин.

Соғлиқни сақлаш ва ногиронлик ижтимоий таъминотининг қисқартирилиши ҳозирда ушбу тўловларни олаётган одамларнинг, external ва/ёки келажакда уларни оладиганларнинг даромадларини камайтиради — ва ҳуқуқ ҳимоячилари одамлар қашшоқликка итарилиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.

Бироқ, агар кўпроқ нафақа олувчиларга ишга жойлашишга ёрдам берилса, уларнинг умумий даромадлари сақланиб қолиши ёки ҳатто ошиши мумкин.