Латвияда сайлов: русийзабон аҳоли кимга овоз беради?
Латвияда 3-октабр куни парламент - сейм сайловлари ўтмоқда. Илгари русийзабон сайловчиларнинг катта қисми «Келишув» партиясини қўллаб-қувватлаган бўлса, энди уларнинг овозлари учун бир нечта сиёсий куч курашмоқда. Украинадаги уруш, тил сиёсати, иқтисодий муаммолар ва ҳокимиятдан норозилик бу электоратни турли гуруҳларга ажратган.
**Латвияда сайлов: русийзабон аҳоли кимга овоз беради?**
ДВ таҳлилига кўра, русийзабон сайловчиларнинг қарашларини фақат Россияга муносабати билан изоҳлаб бўлмайди. Уларни ижтимоий сиёсат, иқтисодиёт, рус тилининг мавқеи ҳамда давлатнинг миллий озчиликларга муносабати ҳам ташвишга солмоқда.
Баъзилар Латвиянинг Европа йўналишини қўллаб-қувватласа, бошқалар Москва билан прагматик алоқаларни сақлаш тарафдори. Яна бир гуруҳ сайловчи эса амалдаги ҳокимият сиёсатидан бутунлай норози.
**Русийзабон аҳоли бир хил фикрда эмас**
Хабарда айтилишича, этник руслар Латвия аҳолисининг қарийб чорак қисмини ташкил этади. Аҳолининг 37 фоиздан ортиғи эса рус тилини она тили деб билади. Бу икки кўрсаткич турли тушунчаларни — этник мансублик ва она тилини — англатади.
Фридрих Эберт жамғармаси тадқиқотига кўра, латишларнинг қарийб 80 фоизи расмий Киевни қўллаб-қувватлайди. Русийзабон ва аралаш оилалар орасида бу кўрсаткич тахминан учдан бир қисмни ташкил этади.
Шу билан бирга, тадқиқот русийзабон аҳолининг аксарияти Владимир Путин сиёсатини ҳам маъқулламаслигини кўрсатган. Бироқ Путинга танқидий қараш Латвия ҳукуматининг барча қарорларини қўллаб-қувватлаш дегани эмас.
**Тил сиёсати норозилик сабабларидан бири**
ДВ ёзишича, 2022-йилдан кейин Латвияда совет ёдгорликлари олиб ташлана бошланган, рус тилидаги пешлавҳа ва ёзувлар қисқартирилган. Миллий озчиликлар мактабларидаги таълим латиш тилига ўтказилмоқда.
Хабарда 1-сентабрдан Россиядан китоб олиб кириш тақиқлангани, келаси йил эса жамоатчилик ОАВнинг рус тилидаги эшиттириш ва кўрсатувлари амалда тўхташи қайд этилган.
Маданияцҳунос Денис Ханов бундай сиёсат русийзабон аҳолининг давлатдан бегоналашувини кучайтириши мумкин, деб ҳисоблайди. Унинг фикрича, катта бир аҳоли гуруҳига доим шубҳа билан қараш жамиятдаги ишончга салбий таъсир қилади.
ДВ суҳбатлашган Рига аҳолиси ҳам тилдан қатъи назар тенг муносабат, ижтимоий ҳимоя ва кексаларга эътибор масалаларини кўтарган.
**Қарийб 160 минг киши сайловда овоз бера олмайди**