Ла-Манш бўғозида кичик қайиқлар билан боғлиқ энг даҳшатли фожиа туфайли олти нафар контрабандачи одам ўлдиришда айбланиб, қамоқ жазосига ҳукм қилинди

Ла-Манш бўғозида кичик қайиқлар билан боғлиқ энг даҳшатли фожиа туфайли олти нафар контрабандачи одам ўлдиришда айбланиб қамалди

Францияда Ла-Манш бўғозида содир бўлган энг даҳшатли кичик қайиқ фожиасида 31 нафар мигрантнинг ўлими бўйича олти нафар одам контрабандачиси айбдор деб топилди.

Париждаги тўрт ҳафталик суд жараёнидан сўнг, олти киши «эҳтиётсизлик орқасида одам ўлдириш»да айбдор деб топилиб, 6 йилдан 10 йилгача бўлган қамоқ жазоларига ҳукм қилинди.

Яна етти киши тўрт йилгача бўлган енгилроқ жазо олди, бир киши эса оқланди.

Қайиқ 2021 йил 24 ноябрга ўтар кечаси Франция ва Буюк Британия қирғоқ қўриқлаш хизматларига ҳалокат ҳақида сигнал юборганидан кейин чўкиб кетган. Ҳалок бўлганлар, жумладан етти ёшли бола, асосан ироқлик курдлар бўлиб, улар орасида афғонлар, мисрликлар ва эронлик курдлар ҳам бор эди. Фақат икки киши омон қолган.

Айблов хулосасига кўра, мигрантлар Франция қирғоқларидан «сифатсиз, сертификатланмаган, денгизда сузишга яроқсиз, ҳаддан ташқари тўлдирилган ва тегишли қутқарув нимчаларисиз» бўлган қайиқда йўлга чиқарилган.

Суд жараёни шуни кўрсатдики, айбдор деб топилган шахслар иккита турли тармоққа — бири ироқлик курдлар, иккинчиси афғонлар тармоғига тегишли бўлиб, улар Ла-Манш орқали ўтишни ташкил этиш ва мигрантларни учрашув жойига етказиш учун биргаликда ишлаган.

Одатдагидан фарқли ўлароқ, суд мажлисининг очилишида бир нечта оила аъзолари иштирок этди, улар Ироқ Курдистонидан Францияга келиб, қурбонлар қайиққа қандай қилиб чиқиб қолгани ҳақида таъсирли кўрсатмалар беришди.

Ҳукмдан сўнг уларнинг адвокати Матье Ширез ушбу қарор «барча фуқаровий даъвогарлар учун енгиллик бўлди, чунки у контрабандачиларнинг жиноий жавобгарлигини тасдиқлайди» деди. У суд жараёни «қурбонларнинг оилаларига инсоний муносабат кўрсатганини» қўшимча қилди.

Қурбонлардан бирининг қариндоши Зана Марманд Муҳаммад судда унинг укаси Твана «иш топиш учун Англияга боришни хоҳлаганини, чунки улардаги геосиёсий вазият хавфли эканини» айтди. «Оилада ҳеч ким унинг кетишини хоҳламаган, лекин биз уни фикридан қайтара олмадик».

Вафот этганида 19 ёшда бўлган Занярнинг отаси Наби Мустафо Мина ўғлини кетишдан тўхтатишга қандай ҳаракат қилганини тасвирлаб берди.

«Мен унга уйланишига ёрдам беришимни, уйимни беришимни, маошимни иккига бўлишимни айтдим. Лекин йўқ, у яхшироқ ҳаёт исташини, қандайдир йўл билан уддалашини айтди. Менинг далилларим тугаган эди», деди у.

Оила аъзолари Ироқ Курдистонидаги банкка депозит тўлаганларини, сўнгра яқинларининг Туркия, Италия ва кейин Франция орқали қилган саёҳатларини кузатиб борганларини айтишди. Твананинг сўнгги хабарларидан бирида у Эйфель minorasi олдида тушган суратини жойлаштирган эди.

Судда, шунингдек, омон қолган икки кишидан бири Исса Омарнинг адвокати томонидан ўқиб эшиттирилган баёноти тингланди. Омар «судья ҳузурида кўринишни истардим, лекин бунга кучим йўқ. Ҳалокатдан бери вужудимнинг бир қисми тўлқинлар остида ғойиб бўлгандек туюлади» деган.

Унинг адвокати Матье Ширезнинг айтишича, Омар «сувда қалқиб юрган жасадларга, қутқарув нимчасига ёпишиб олган. У ухлаб қолмаслик учун кўзларини очиқ тутиб ва юраги уриб туриши учун сузиб омон қолган».

Фожиани тергов қилаётган полиция икки тармоқ аъзоларини аниқлаш учун телефон кузатувидан фойдаланган.

Қуйи бўғиндаги айбланувчилар мигрантларга бошпана бериш, уларни Франция бўйлаб Кале ташқарисидаги «жунгли» деб аталувчи лагерга кўчириш ва жўнаб кетиш кечасида ёрдам беришда айбланган.

Ироқ курдлари тармоғининг тахминий раҳбари — Башдар исмли шахс судда иштирок этмади. У Ироқда ҳибсда сақланмоқда. Унинг яқин ёрдамчиси — Ҳарем Аҳмед Абавакер саккиз йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди.

Энг узоқ муддатли — 10 йиллик қамоқ жазоси афғон тармоғига раҳбарлик қилган Обайдулла Маруфхелга берилди. У яна бир айбланувчи билан бирга сиртдан судланди.

14 нафар айбланувчининг аксарияти афғонлар ёки ироқлик курдлар эди. Айбланувчилардан фақат бир нафаридан ташқари ҳаммаси судда озодликда бўлган шахслар сифатида иштирок этди, шу сабабли ҳукмдан кейин суд олтита ҳибсга олиш ордерини чиқарди.

Фожиа юз берган кечада мигрантларга ёрдам бермаганликда айбланиб, Франция қуролли кучларининг етти нафар аъзосига нисбатан алоҳида полиция тергови олиб борилмоқда.

Ушбу етти киши минтақавий денгиз қутқарув марказида ёки ҳарбий кема бортида бўлган ва қайиқдан келган ҳалокат сигналларини эътиборсиз қолдирганликда айбланмоқда. Уларни судга тавсия қилиш ёки қилмаслик тўғрисидаги қарор яқин ойларда қабул қилинади.

Суд жараёни Франция ва Буюк Британия «бирига-бир» (one-in one-out) деб номланган тизимнинг тугатилганини эълон қилган пайтда якунланди. Ушбу тизимга кўра, Британия ҳукумати Ла-Манш орқали ноқонуний ўтган мигрантларни Францияга қайтариб юборган ва бунинг эвазига бошпана берилиши эҳтимоли юқори бўлган шахсларни қабул қилган.

Франция бир йил давом этган ва мамлакатлар ўртасида 1000 дан сал кўпроқ мигрантнинг кўчирилишига олиб келган ушбу дастур контрабандачиларнинг бизнес моделини йўқ қилишда кутилган натижаларни бермаётганини аввалроқ маълум қилган эди.