Кутюрье Моҳамед Беншеллалнинг Ўзбекистон архитектурасидан илҳомланган коллекцияси Тошкентдаги кўргазмада тақдим этилди
Самарқанд ва Бухоронинг меъморий обидалари, Тошкентнинг модернистик объектлари модельер Моҳамед Беншеллални мода коллекциясини яратишга илҳомлантирди. Уни Ўзбекистон тарихи давлат музейида очилган BENCHELLAL: MONUMENTAL Sculpting Past Tomorrow кўргазмасида томоша қилиш мумкин. Таассуротлар кучи ҳақида «Газета» ҳикоя қилади.
Кутюрье Мохамед Беншеллалнинг Ўзбекистон архитектурасидан илҳомланган коллекцияси Тошкентдаги кўргазмада намойиш этилди
Ўзбекистон Давлат тарих музейида нидерландиялик-марокашлик модельер-дизайнер Мохамеда Беншеллалнинг BENCHELLAL: MONUMENTAL | Sculpting Past Tomorrow («Ўтмишни ҳайкаллаш, келажакни яратиш») кўргазмаси ўз ишини бошлади. Холлдаги зинапояда ташриф буюрувчиларни кўплаб бурмалар ва драпировкаларга эга бир тонли ҳажмли кўйлаклар кийдирилган тўққизта манекен кутиб олади.
Ўзбекистон архитектурасидан илҳомланган кутюр коллекциясини дизайнер 2025 йилда Тошкентдаги Замонавий санъат марказидаги (CCA Tashkent) арт-резиденция вақтида яратган. Бир йил аввал, 2024 йилнинг ноябрида, Беншеллал мода, ҳайкалтарошлик ва архитектурани бирлаштирган BENCHELLAL: MONUMENTAL | Sculpting Past Tomorrow лойиҳасини илк бор Қатар Миллий музейида намойиш этган эди. Ўша кўргазма учун ишларни у Доҳадаги Liwan Design Studios and Labs арт-резиденцияси доирасида тайёрлаган. Кейинроқ лойиҳанинг қисқартирилган версияси Гонконгда тақдим этилди.
Тошкентдаги экспозиция ушбу лойиҳанинг давоми бўлди. Беншеллал Ўзбекистонда бир неча ой ўтказди.
«Ўзбекистонга илк бор келганимни яхши эслайман. Бу ерда, энг аввало, тарихий обидаларни, исломий меъморчиликни кўраман деб ўйлагандим, лекин ҳайратимга қарши, мамлакатнинг бутунлай бошқа томонини — модернизмни кашф этдим ва уни жуда яхши кўриб қолдим. Мени бу икки дунё ҳам ўзига жалб қилди», — дейди модельер.
Янги коллекция учун илҳом манбаи бўлиб Самарқанддаги Тиллакори мадрасаси, Шоҳи Зинда ансамбли ва Регистон майдони, Бухородаги Арк қалъаси, Сомонийлар мақбараси ва Калон масжиди, шунингдек, Ўзбекистон Давлат тарих музейи, «Халқлар дўстлиги» саройи ва Паркент туманидаги «Қуёш» гелиомажмуаси хизмат қилди. Охирги учта модернистик объект ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мерос рўйхатига киритилган.
Беншеллалнинг ишларида муайян биноларнинг нақшлари, гумбазлари ёки силуэтларидан тўғридан-тўғри иқтибослар йўқ. Бунинг ўрнига у уларнинг тузилиши, пропорциялари, ранглар палитраси ва умумий таассуротига мурожаат қилади. Модельер тарихий обидалар ва модернистик иншоотларнинг ёнма-ёнлиги унинг «бир-бирини тўлдирувчи қарама-қаршиликлар»га бўлган қизиқиши билан ҳамоҳанг эканлигини таъкидлайди. Кўйлакларни уларга илҳом берган меъморий объектлар билан солиштиришга алоҳида павильондаги фотокўргазма ёрдам беради.
«Мени доимо бир-бирини тўлдирувчи қарама-қаршиликлар ўзига тортган. Менинг ишларим жуда ҳажмли, аммо шу билан бирга аниқ ўлчамга эга; нафис, лекин айни пайтда кучли характерга эга. Ўзбекистонда мен худди шундай турли хил, аммо бирга яшовчи дунёларни топдим. Бу биз ўзбекона деб атайдиган барча нарсалар қанчалик кўп қатламли эканлигини кўрсатди», — дея қайд этади у.
Тошкентдаги кўргазма учун коллекцияни Беншеллал маҳаллий бозорлар ва дўконлардан, жумладан, мебель ишлаб чиқариш учун матолар сотиладиган савдо шохобчаларидан топилган материаллардан яратди. Иш учун у қолган ва талаб қилинмаган мато бўлакларини — deadstock'ни танлади. Худди шу матони қайта сотиб олиш одатда имконсиз, шунинг учун ҳар бир асар ягона нусхада мавжуд.
Дизайнер олдиндан эскизлар чизмайди. У матони дарҳол манекенга драпировка қилади ва аста-секин тана атрофида шакл яратади. Кўйлакнинг ҳажми мато миқдорига боғлиқ: у қанчалик кўп бўлса, кўйлак шунчалик кенг кўламли ва мураккаб бўлади. Шу билан бирга, ҳар бир моделни кийиш ва тақиш мумкин.
Мохамед Беншеллал Ўзбекистон унинг қалбидан алоҳида жой олганини тан олди. Кутюрьеда одамлар, осойишта муҳит ва ўз интуициясига қулоқ тутган ҳолда ишлаш имконияти катта таассурот қолдирди.
«Ижодкор учун уйғунликда ишлаш жуда муҳим. Ўзбекистон мен учун ҳақиқатан ҳам ижодга эътибор қаратиш ва ўз-ўзини тинглаш мумкин бўлган жойлардан бирига айланди. Бу ердаги саёҳатим у ёки бу шаклда давом этишига шубҳам йўқ», — деди у.
Модельернинг режаларида — BENCHELLAL: MONUMENTAL | Sculpting Past Tomorrow лойиҳасини халқаро миқёсга олиб чиқиш бор. У еттита қитъанинг ҳар бирида маҳаллий архитектура ва маданиятдан илҳомланган коллекция яратиш ниятида. Кейинги мамлакат 2027 йилда Мексика бўлади.
Давлат тарих музейидаги кўргазма 8 ноябргача давом этади.
Унга кириш бепул.