Кунига 5 та сўз, ҳафтасига бир боб: инглиз тилини ўрганишни осонлаштирадиган 6 усул

Кунига 5 та сўз, ҳафтасига бир боб: инглиз тилини ўрганишни енгиллаштирадиган 6 усул

Аслида инглиз тилини мукаммал ўзлаштириш учун бирданига катта сакраш қилиш шарт эмас. Катта мақсадни майда вазифаларга ажратиб, уларни мунтазам бажариш анча самарали бўлиши мумкин. Кунига атиги бешта янги сўз ёдлаш, сериалнинг бир қисмини инглиз тилида кўриш ёки ҳафтасига бир неча бор гапиришни машқ қилиш вақт ўтиши билан сезиларли натижа беради.

Қуйида инглиз тилини ўрганишни осонлаштирадиган ва уни кундалик ҳаётнинг бир қисмига айлантиришга ёрдам берадиган 6 та оддий тавсияни жамладик.

“Филни бўлаклаб енг”

Инглиз тилини ўрганиш каби катта мақсад бошида қўрқинчли ва бажариб бўлмайдигандек туюлиши мумкин. Бундай пайтда энг яхши йўл — катта мақсадни кичик ва аниқ вазифаларга бўлиб олиш. Муҳими, бу вазифалар на жуда осон, на ҳаддан ташқари қийин бўлмасин.

Агар инглиз тилини яқинда ўрганишни бошлаган бўлсангиз, масалан, Жейн Остин асарларини асл нусхада ўқиш ҳозирча қийин бўлиши табиий. Бунинг ўрнига ўзингиз учун кичик, аммо эришиш мумкин бўлган мақсадлар қўйинг: ҳар ҳафта дарсликдан бир бобни ўзлаштириш; кунига бешта янги иборани ёдлаш; сериалнинг бир қисмини томоша қилиб, ундан 10 та янги сўз ёзиб олиш; ҳар ҳафта 200 сўздан иборат матн ёзиш; янги грамматик мавзу бўйича 10 та машқ бажариш; кунига битта қисқа мақола ўқиш; ҳафтада бир марта суҳбат клубида қатнашиш.

Агар инглиз тилида ҳали бирор асар ўқимаган бўлсангиз, тил даражангизга мослаштирилган китоблардан бошланг. Бундай нашрларда асарнинг асосий сюжети сақланади, аммо луғат ва грамматик қурилмалар соддалаштирилади.

Кейин аста-секин асл нусхадаги китобларга ўтишингиз мумкин. Масалан, Жоан Роулингнинг “Гарри Поттер” ёки Сюзанна Коллинзнинг “Очлик ўйинлари” асарлари бунинг учун яхши танлов бўлиши мумкин. Сюжет сизга олдиндан таниш бўлса, севимли қаҳрамонларнинг асл нусхада қандай гапиришини кузатиш ҳам қизиқарли, ҳам фойдали бўлади.

Энг кўп ишлатиладиган сўзларни ўрганинг

Инглиз тилини осонроқ ўзлаштириш учун аввало кундалик ҳаётда энг кўп учрайдиган сўз ва ибораларга эътибор қаратиш керак.

Лонгман луғати муаллифлари инглиз тилида энг кўп қўлланадиган 3000 та сўзни аниқлаган. Ушбу сўзларни билиш инглиз тилидаги матнларнинг катта қисмини тушунишга ёрдам беради. Оксфорд луғати ҳам А1–Б2 даражалари учун зарур бўлган 3000 та асосий сўздан иборат рўйхатни тақдим этади. Юқорироқ даражага чиқишни истаганлар учун эса Охфорд 5000 рўйхати мавжуд бўлиб, унга яна 2000 та сўз қўшилган.

Янги сўзларни яхшироқ эслаб қолиш учун карточкалардан фойдаланиш мумкин. Карточканинг бир томонига инглизча сўз ёки иборани, иккинчи томонига эса унинг таржимаси ёки қисқача изоҳини ёзинг.

Карточкаларни уч гуруҳга ажратиш мумкин: яхши ўзлаштирилмаган сўзлар, қисман ўзлаштирилган сўзлар, яхши биладиган сўзлар.

Биринчи гуруҳдаги карточкаларни ҳар куни, иккинчи гуруҳдагиларни ҳафтасига икки марта такрорлаш тавсия этилади. Яхши ўзлаштирилган сўзларни эса ҳафтасига бир марта кўздан кечириш кифоя. Сўз ёдда қолган сари карточкани кейинги гуруҳга ўтказинг, унутилганларини эса аввалги гуруҳга қайтаринг.

Шунингдек, янги сўзларни алоҳида-алоҳида эмас, балки контекстда ўрганиш фойдали. Улар иштирокида гаплар ва кичик ҳикоялар тузинг. Бу усул сўзнинг маъноси билан бирга қайси вазиятда ва қандай қўлланилишини ҳам эслаб қолишга ёрдам беради.

Қоғоз карточкалардан фойдаланишни истамасангиз, худди шу тамойил асосида ишлайдиган Қуизлет, Анки ёки Тҳе Мнемосйне Прожест каби дастурлардан фойдаланишингиз мумкин.

Атрофингиздаги контентни инглиз тилига ўтказинг

Тил ўрганиш фақат дарслик ёки машқлар билан чекланиб қолмаслиги керак. Кундалик ҳаётингизда инглиз тилига имкон қадар кўпроқ дуч келишга ҳаракат қилинг.

Бунинг учун телефон ва компютер созламаларини, ижтимоий тармоқлар ҳамда мунтазам фойдаланадиган сайтлар тилини инглиз тилига ўзгартириш мумкин.

Сериал ва филмларни ҳам имкон қадар инглиз тилида томоша қилинг. Дастлаб барча сўзларни тушунмаслигингиз мумкин, аммо вақт ўтиши билан она тилида сўзлашувчилар ишлатадиган иборалар, талаффуз ва гап тузилмаларига қулоқ ўрганади.

Сўз бойлигини ошириш учун ҳар бир қисмдан 10–15 та янги сўз ёки иборани ёзиб олишни мақсад қилиб қўйинг. Кейин уларни карточкалар ёрдамида такрорлаб боринг.

Хорижий подкастларни тинглаш ва инглиз тилидаги ОАВ материалларини ўқиш ҳам фойдали. Масалан, ББС Леарнинг Энглиш платформасида турли даражадаги ўқувчилар учун мослаштирилган янгиликлар, қисқа видеолар, грамматика ва луғатга оид материаллар мавжуд.

Инглиз тилида кўпроқ гапиринг

Грамматика ва янги сўзларни билишнинг ўзи етарли эмас — уларни амалда қўллаш ҳам керак. Шунинг учун инглиз тилида гапиришни мунтазам машқ қилинг.

Бунинг учун репетитор билан шуғулланиш, инглиз тили курсларига қатнашиш ёки суҳбат клубларига бориш мумкин.

Тилни мустақил ўрганаётган бўлсангиз, “соя каби такрорлаш” — шадовинг усулини синаб кўринг. Бунда инглиз тилидаги аудио ёки видеони тинглаб, ундаги гапларни имкон қадар бир вақтнинг ўзида ва айнан ўша оҳангда такрорлайсиз. Бу усул талаффуз, интонация ва нутқ тезлигини яхшилашга ёрдам беради.

Агар инглиз тилида оддий суҳбатни давом эттира олсангиз, тил шериги топишингиз мумкин. Италки, ҲеллоТалк ёки Тандем каби платформаларда инглиз тилида сўзлашувчилар билан мулоқот қилиш имконияти мавжуд.

Она тили инглиз тили бўлган инсонлар билан суҳбатлашиш орқали талаффузни яхшилаш, кундалик иборалар ва ҳатто замонавий сленгларни ўрганиш мумкин.

Сизни нима руҳлантиришини аниқланг

Тил ўрганишда мотивация муҳим, аммо ҳамма учун бир хил мотивация ишламайди. У ички ва ташқи бўлиши мумкин.

Ички мотивация инсонни мажбурловсиз ҳаракат қилишга ундайди. Масалан, Буюк Британия маданияти, инглиз тилидаги филмлар ёки хорижий адабиёт сизни қизиқтирса, дарсликни очиш учун ўзингизни мажбурлашга эҳтиёж камроқ бўлади.

Шунинг учун инглиз тилини қизиқишларингиз билан боғлашга ҳаракат қилинг. Севимли машғулотингиз ҳақида инглиз тилида контент яратувчиларни топинг. Бу автомобиллар, пардоз, спорт, саёҳат ёки ўсимлик парвариши бўлиши мумкин.

Сизни қизиқтирадиган мавзуларда инглиз тилида қисқа матнлар ёзинг. Грамматикани эса ўйинлар орқали мустаҳкамлаш мумкин. Масалан, Грамаро, Лингуалео ёки Дуолинго каби платформалардан фойдаланиш мумкин.

Бироқ баъзан ички мотивациянинг ўзи етарли бўлмайди. Бундай пайтда ташқи мотивация ёрдам беради. Масалан, дўстингиз билан бирга суҳбат клубига боришга келишиб олинг. Шунда машғулотни охирги дақиқада бекор қилиш қийинроқ бўлади.

Курс ёки репетиторга пул тўлаш ҳам айримлар учун мотивация бўлиши мумкин. Энг муҳими, сизга қайси усул кўпроқ таъсир қилишини аниқлаш ва шунга мос ёндашувни танлаш.

Инглиз тили учун аниқ вақт ажратинг

Тил ўрганишда мунтазамлик жуда муҳим. Ҳафтада бир марта бир неча соат шуғулланишдан кўра, қисқароқ бўлса ҳам, мунтазам машқ қилиш самаралироқ бўлиши мумкин.

Масалан, ҳафтасига 2–3 марта 45 дақиқадан инглиз тилига вақт ажратинг. Машғулотларни тақвимингизга олдиндан киритинг ва шу вақтни бошқа ишлар билан банд қилмасликка ҳаракат қилинг.

Жадвал тузишда куннинг қайси қисмида ўзингизни сермаҳсул ҳис қилишингизни ҳам ҳисобга олинг. Агар эрталаб ўзингизни лоҳас ҳис қилсангиз, машғулотни соат 7:00 га белгилаш унчалик яхши фикр эмас.

Клиник психолог Майкл Бреус “Ҳар доим ўз вақтида” китобида кун тартибини режалаштиришда инсоннинг биологик ритмларини ҳисобга олишни тавсия қилади. Унинг фикрича, айрим одамлар маълумотни соат 10:00 дан 14:00 гача, бошқалари эса 16:00 дан 22:00 гача яхшироқ ўзлаштиради.

Шунинг учун инглиз тилини ўрганиш учун “энг тўғри вақт”ни бошқалардан излаш шарт эмас. Ўзингиз учун қулай ва мунтазам амал қила оладиган вақтни топинг. Энг муҳими — катта мақсадни кичик қадамларга бўлиб, уларни изчил бажариш. Тил ўрганишда айнан мунтазамлик натижага олиб келади.