Кенияда тўққизта ҳолат тасдиқланганидан кейин Эбола назорат остига олиндими?

Кенияда тўққизта ҳолат тасдиқланганидан кейин Эбола назорат остидами?

Деярли 5 000 нафар тиббиёт ходими Эболага қарши курашиш учун ўқитилди

Уганда ва Конго Демократик Республикаси каби касалликни бошқаришга ўрганган қўшни давлатлардан фарқли ўлароқ, Кения ўз тарихида илк бор Эбола эпидемиясига дуч келмоқда.

Ҳозирда тўққизта ҳолат тасдиқланди, жумладан, Конго ДРдан келган ва икки ҳафта олдин вафот этган биринчи бемор ҳам бор.

Биринчи қурбоннинг тўрт нафар қариндоши, уч нафар тиббиёт ходими ва шифохона фаррошида вирус аниқланган, бу уларнинг барчаси у билан боғлиқлигини кўрсатади.

Ҳукумат жамоатчиликни тинчлантиришга ҳаракат қилган бўлса-да, вирус янада кенгроқ тарқалиши мумкинлиги ҳақидаги хавотирлар ортиб бормоқда.

АҚШ ўз фуқароларини Кенияга саёҳат қилмасликдан огоҳлантирди, қўшни давлатлар, жумладан Уганда, Эфиопия ва Сомали ҳам шай ҳолатга келтирилган.

Май ойида Конго ДРда Эбола тасдиқланганидан бери 4 000 дан ортиқ одам вафот этди, бу эса уни касалликнинг иккинчи энг ўлимли чақнашига айлантирди.

Иккала ҳукумат билан вирус тарқалишини жиловлашда ҳамкорлик қилаётган Халқаро қутқарув қўмитасига кўра, Конго ДРда 9 500 дан ортиқ ҳолат қайд этилгани сабабли, Кения чегаралари орқали янги инфекциялар кириб келиши хавфига доимий равишда дуч келмоқда.

Ҳозирги авж олиш нисбатан кам учрайдиган ва ҳали тасдиқланган вакцинаси ёки давоси бўлмаган Бандибугио штамми томонидан чақирилмоқда, гарчи синовлар олиб борилаётган бўлса-да.

Кенияликлар энг бошиданоқ биринчи бемор қандай қилиб Эболадан энг кўп жабр кўрган ҳудудда вақт ўтказиши, сўнг касаллиги аниқлангунига қадар яна иккита мамлакатга саёҳат қилиши мумкинлиги ҳақида савол беришди.

У Кенияга келганидан бир неча кун ўтиб вафот этди.

Минтақавий транспорт хаби сифатида, эпидемиянинг тарқалиш эҳтимоли жуда катта хавотир манбаи ҳисобланади.

Кения шифокорлар касаба уюшмаси бир нечта чегара пунктларида, жумладан Уганда ва Танзания билан чегараларда, шунингдек, мамлакатнинг бош аэропортида "камчиликлар" борлигидан хавотир билдирди.

Касаба уюшмаси вакили Деннис Мискелла BBCга чегара ва порт объектларида ходимлар етишмаслигини айтди.

Бироқ, Соғлиқни сақлаш бош директори Патрик Амот сешанба оқшомида саккиз беморнинг аҳволи яхшиланаётгани ва даволанишга яхши жавоб бераётганини айтди.

Биринчи ҳолат эълон қилинганда, расмийлар аҳолини ваҳимага тушмасликка чақирди ва аэропортлар ҳамда чегара ўтиш жойларида назорат кучайтирилганини айтди.

Шундан бери Кения ўзи юқори хавфли деб ҳисоблаган 10 та мамлакатдан: Конго ДР, Уганда, Танзания, Руанда, Бурунди, Ангола, Замбия, Эфиопия, Жанубий Судан ва Марказий Африка Республикасидан келаётган саёҳатчилар учун кучайтирилган текширувни жорий этди.

Ушбу мамлакатлардан келаётган саёҳатчилар самолётга чиқишдан олдин рақамли назорат шаклини тўлдиришлари ва келгандан сўнг порт соғлиқни сақлаш ходимларига QR кодни кўрсатишлари керак.

Кения, шунингдек, янги келтирилган ҳолатларнинг олдини олишга ҳаракат қилар экан, ушбу мамлакатлардан келадиган самолётларни жамоат саломатлиги бўйича кучлироқ текширувдан ўтказишни буюрди.

Мамлакат ичида ҳукумат Эбола ҳақида хабардорликни ошириш учун жамоатчиликка мурожаатлар йўлламоқда, жумладан, одамларни гумон қилинган ҳолатлар ҳақида тезда хабар беришга ва шифохонада даволанишга чақирмоқда.

У шунингдек, қўл ювиш ва бемор одамлар билан яқин мулоқотда бўлмаслик каби гигиена ва хавфсизлик чораларини таъкидлади.

Ҳукумат бутун мамлакат бўйлаб даволаш ва изоляция қилиш муассасаларини ташкил этди ва тиббиёт ходимлари касаллик билан ишлашга ўқитилди.

Амот, шунингдек, шифохона лабораторияси зарарланмаслиги учун Кениатта Миллий шифохонасининг Юқумли касалликлар бўлимида Эбола тестларини ўтказиш учун махсус лаборатория ташкил этилганини айтди.

Кенияда биринчи беморнинг мулоқотда бўлган шахслари сифатида аниқланган 135 кишидан 134 нафари карантинда қолмоқда. Бу Эболанинг кенг аҳоли орасида тарқалишини тўхтатиш учун мулоқотда бўлганларнинг қарийб 99 фоизи аниқлангани ва изоляция қилинганини англатади.

Халқаро қутқарув қўмитасига кўра, ҳозиргача юқтирганларнинг барчаси биринчи қурбон билан боғлиқлиги Кениянинг дастлабки чоралари иш бераётганидан далолат беради.

Ҳукумат, шунингдек, назорат, алоқа ва жамоатчиликни жалб қилиш орқали ўз жавоб чораларини қўллаб-қувватлаш учун халқаро ҳамкорлар, жумладан Африка CDC ва Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) билан ҳамкорлик қилмоқда.

Гумон қилинган симптомлар ҳақида хабар бериш учун жамоатчиликка 719 рақамли бепул шошилинч ишонч телефони ажратилди.

Амотнинг айтишича, биринчи беморлар билан мулоқотда бўлганларнинг ҳеч бири карантинга киришдан олдин симптомларни кўрсатмаган "ва шунинг учун бошқа одамга тарқалиш эҳтимоли жуда паст, амалда йўқ".

Эболанинг яширин даври икки кундан 21 кунгача, бу вирусга дучор бўлган одамлар бир неча ҳафта давомида касалланмаслиги мумкинлигини англатади. Эбола қон ёки қайт қилиш каби юқумли тана суюқликлари билан алоқа қилиш орқали тарқалади.

Шунга қарамай, Кения Соғлиқни сақлаш вазирлиги вирусни бошқариш учун ажратилган муассасалардан ташқари, миллий ва маҳаллий даражада 5 000 га яқин тиббиёт ходими Эбола билан ишлашга ўқитилганини айтмоқда.

Вазирлик аҳолини босиқлик ва огоҳликни сақлашга чақирди. У шунингдек, кенияликлардан Эбола ҳолатлари билан мулоқотда бўлган деб аниқланган одамларни камситмасликни сўради.

Вазирлик ва ЖССТ одамларга Эболани тушунишга ва уни жиловлаш ҳаракатларини қўллаб-қувватлашга ёрдам берадиган плакатлар тайёрлади. Бир мурожаатда шундай дейилган: “Стигмани тўхтатинг, қўллаб-қувватлашни танланг. Стигма одамларни симптомлар ҳақида хабар беришдан ёки жавоб гуруҳлари билан ҳамкорлик қилишдан қайтариши мумкин.”

Ҳукумат, шунингдек, ҳимоя воситалари заҳираларини сотиб олди.

Юқтирганлар орасида уч нафар тиббиёт ходими ва шифохона фарроши борлиги сабабли, ҳукумат ходимларни ҳимоя қилиш учун янада кўпроқ иш қила олиши мумкинми, деган саволлар пайдо бўлди.

Тиббиёт ходимлари ва қаратувчилар Эбола инфекциясини юқтириш хавфи юқори, чунки юқтирган беморларга ғамхўрлик қилиш уларни қон ва бошқа тана суюқликларига дучор қилиши мумкин.

KMPDU бош котиби ўринбосари Деннис Мискелла BBCга касалхоналарни тўлиқ ҳимоя қилиш учун уларни ҳимоя воситалари билан таъминлаш кераклигини айтди, айниқса симптомлари бор беморлар Эболадан жабр кўрган ҳудудларда бўлганликларини айтмасалар.

Унинг айтишича, ҳукумат стигмани камайтириш учун тегишли тиббий таълим бериши керак, токи одамлар ўз симптомларини яширишга ҳаракат қилишмасин.

Халқаро қутқарув қўмитаси, шунингдек, Кенияда мулоқотда бўлганларни кузатиш, чегара текшируви ва биринчи чизиқ тиббиёт ходимларини ўқитишни давомли молиялаштиришга чақирди.

Кения очиқлигича қолмоқда, саёҳат, савдо ёки оммавий йиғилишларга ҳеч қандай чекловлар йўқ.

Саккизта ҳолат тасдиқланганига қарамай, расмийлар миллий локдаун ёки кенияликлар учун умумий саёҳат тақиқини очиқчасига истисно қилишди.

Душанба куни АШҚ Эбола хавотирлари сабабли ўз фуқароларини ушбу мамлакатга саёҳат қилишни қайта кўриб чиқишга чақирувчи тавсиянома чиқарди. Бошқа мамлакатлар ҳам соғлиқни сақлаш бўйича огоҳлантиришлар чиқарди, жумладан, ўз фуқароларини кучайтирилган тиббий текширувга дуч келишлари мумкинлигидан огоҳлантирган Буюк Британия ва ўз фуқароларидан 21 кун давомида соғлиғини назорат қилишни сўраган Канада.

Ҳеч бир мамлакат ўз фуқароларининг Кенияга ташриф буюришига тўлиқ тақиқ қўймади ва кенияликларнинг Эбола хавотирлари сабабли бошқа мамлакатларга кириши тўсиб қўйилмади.

Таҳлилчилар соғлиқни сақлаш бўйича хавотирларнинг халқаро саёҳат ва туризмга мумкин бўлган таъсири ҳақида огоҳлантирдилар, аммо бу содир бўлгани ҳақида ҳали ҳеч қандай далил йўқ.

Бироқ, агар эпидемия кенгроқ аҳоли орасида тарқалса, вазият ўзгариши мумкин.

Конго ДРда яшайдиган кенияликларнинг аниқ сони номаълум.

Ўтган йили Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази (CSIS) тоҳлил маркази томонидан эълон қилинган ҳисоботда Конго ДР шарқида 2 500 га яқин кениялик, жумладан 50 га яқин инвестор яшаши тахмин қилинган. У шунингдек, фақат Кения пойтахти Найробининг ўзида конголиклар сони тўрт баравар кўп эканини айтди.

Конго пойтахти Киншасадаги Кения элчихонаси тўртта мамлакатда — Конго ДР, Марказий Африка Республикаси, Конго-Браззавиль ва Габонда Кения манфаатларини ифодалайди ва илгари минтақада яшовчи кенияликларни уларга яхшироқ хизмат кўрсатиш учун расман рўйхатдан ўтишга чақирган.

Минтақадаги бир нечта мамлакатлар ташриф буюрувчилар учун назорат чоралари ва кучлироқ текширувни эълон қилди.

Кенияда вафот этган одам билан мулоқотда бўлган бир киши Сомалида карантинда ва намуналар синов учун Кенияга юборилган.

Сомали, шунингдек, "минтақавий вазият ривожланаётгани ва мамлакатлар ўртасида одамлар ҳаракатини ҳисобга олган ҳолда" чегара пунктларида назоратни кучайтириш каби эҳтиёт чораларини кўраётганини айтди.

Сомалидаги гумон қилинган бемор Эфиопия орқали саёҳат қилган, у ҳам эпидемиянинг олдини олиш учун назоратни кучайтирганини айтди.

Танзанияда ташриф буюрувчилар Кения бир нечта Эбола ҳолатларини тасдиқлаганидан кейин эълон қилинган автоматик кузатув тизими орқали 21 кун давомида ҳар кунлик соғлиқни сақлаш назоратидан ўтишлари кутилмоқда.

Уганда Кениядаги биринчи Эбола ҳолатидан сўнг "жамоат саломатлигини ҳимоя қилиш учун кучли назорат чораларини сақлаб қолишда" давом этаётганини айтди.

Кениялик тадбиркор Конго ДРдан уйига қайтаётганда Уганда орқали саёҳат қилган эди.

Уганда Конго ДРда эпидемия қайд этилганидан кўп ўтмай Эболадан иккита ўлим ҳақида хабар берган эди, аммо шундан бери ЖССТ уни бу касалликдан ҳоли деб эълон қилди.