Карни дунёдаги энг йирик инвесторларнинг Канадага тикишига таваккал қилмоқда
АҚШ билан савдо уруши авж олган бир пайтда, бош вазир дунёнинг энг йирик инвесторларини Канадага таклиф қилиш учун глобал молия соҳасидаги алоқаларидан фойдаланди.
**Карни дунёнинг энг йирик инвесторлари Канадани қўллаб-қувватлашига умид қилмоқда**
Канада Бош вазири Марк Карни ўз мамлакатининг АҚШ билан бир асрдан кўпроқ вақт давомида яқин иқтисодий ва ҳарбий ҳамкорликка асосланган муносабатлари «тугаганини» эълон қилганига атиги 18 ойдан ошди.
Барбод бўлган савдо музокаралари, жавоб тарифлари ва Дональд Трампнинг Канадани «51-штат»га айлантириш ҳақидаги баёнотлари Шимолий Американинг икки қўшниси ўртасидаги ушбу аччиқ низони янада кучайтирди.
Эндиликда, Канаданинг бош тарғиботчиси сифатида Карни глобал молиянинг юқори доираларида ишлаган йилларида ўрнатган шахсий алоқаларидан фойдаланиб, дунёдаги энг бой актив бошқарувчилари ва бизнес етакчиларини ўз маблағларини ушбу мамлакатга киритишга ишонтиришга ҳаракат қилмоқда.
Икки кун давомида Торонто активлари 100 триллион Канада долларидан (72 триллион доллар; 53 триллион фунт стерлинг) ортиқ бўлган 100 дан зиёд глобал инвесторни қабул қилади. Бундан кўзланган мақсад — янги иқтисодий алоқалар Канадага янада беқарор геосиёсий муҳитга мослашишда ёрдам беришидир.
«Канадада дунё хоҳлаётган нарсалар бор», деди Карни ушбу «ўз туридаги биринчи» инвестиция саммити олдидан.
Душанба ва сешанба кунлари ҳашаматли меҳмонхона дунёнинг турли бурчакларидан, жумладан, Бирлашган Араб Амирликлари ва Норвегиядан келган йирик суверен жамғармалар вакилларини, шунингдек, BlackRock раҳбари Ларри Финк ва Blackstone президенти Жон Грей каби йирик молия компанияларининг бош ижрочи директорларини қабул қилади.
У ерда Карни уларга Канаданинг энергетика ва ресурс тармоқларини, шунингдек, мамлакатдаги сиёсий барқарорликни тақдим этишни режалаштирмоқда. Бундан мақсад — бутун мамлакат бўйлаб сунъий интеллект, мудофаа, транспорт ва инфратузилма лойиҳаларига инвестицияларни жалб қилишдир.
Бу АҚШ билан сўнгги ҳафталарда кучайган тарифлар урушидан кейин Канадада «мустақилроқ ва бардошлироқ иқтисодиёт» яратиш режасининг бир қисмидир.
Бироқ, ушбу бой инвесторларни ишонтириш осон кечишига ҳеч қандай кафолат йўқ ва бу йўлдаги тўсиқлар қаторига Канадада лойиҳаларни тасдиқлаш жараёнининг узоқ давом этиши тарихи ҳам киради.
Саммитнинг ҳамташкилотчиси бўлган Канада пенсия жамғармаси инвестиция кенгашининг (CPP Investment Board) яқинда эълон қилинган ҳисоботида инвестиция киритиш мумкин бўлган имкониятларнинг кўлами ва чуқурлиги мамлакатнинг энг заиф томони эканлиги ҳақида огоҳлантирилган.
«Глобал капитал имконият изламоқда, аммо имкониятнинг ўзигина бозорни инвестиция учун жозибадор қила олмайди», деди CPP Investments Insight Institute директори Наоми Пауэлл.
Энг яқин бизнес шеригидан узоқлашиш Карни учун синов бўлса-да, собиқ марказий банкир дунёнинг энг йирик бизнес етакчилари билан тўла алоқалар дафтарига эга ва уларнинг кўпчилиги билан яқиндан таниш.
«Кўп ҳолларда булар том маънода шахсий таклифномалар эди», деди Канада Бизнес кенгаши президенти ва бош ижрочи директори Голди Хайдер.
«Бу сиёсатчилар гуруҳи молиячиларни таклиф қилаётгани йўқ, бу собиқ молиячилар ва инвестиция соҳаси вакиллари ўзларининг собиқ ҳамкасбларини таклиф қилаётганидир», дея қўшимча қилди Канада Банкида Карни билан бир неча йил бирга ишлаган ва унинг 2008 йилги глобал молиявий инқироз давридаги қобилиятларига гувоҳ бўлган Мивиль Трембле.
«У ҳаммадан устун эди», деди у. «У молияни жуда чуқур тушунади. [У] улар қачон алдаётганини ва қачон вазиятни хаспўшлаш ҳақиқатда жуда ёмон нарса содир бўлаётганини англатишини биларди».
Инвесторларнинг фикрлашини тушуниш ўз фаолиятини Goldman Sachs инвестиция банкида бошлаган бош вазирга шу ҳафтада устунлик беради.
Карни Канаданинг иқтисодий келажагини мустаҳкамлаш учун ўз тажрибасига суянмоқда, гарчи дунёнинг энг йирик иқтисодиёти бўлган АҚШ билан ҳар қандай узоқ муддатли узилишдан энг кўп Канада зарар кўришига шубҳа бўлмаса-да.
Трембленинг айтишича, Канаданинг хорижий инвестициялар излаши янгилик эмас, аммо йирик корпорацияларга тақдим этилаётган таклифлар ўзгарди.
Сўнгги 25 йил давомида Канада савдо вазирлари АҚШга яқинликни асосий устунлик сифатида кўрсатиб, хорижий инвесторларга «Канадага инвестиция киритинг, чунки сиз АҚШ бозорига осон кириш имкониятига эгасиз» деб келишган, деди Трембле.
«Бу гап энди иш бермайди».
АҚШ ва Канада ўртасидаги савдо уруши давом этар экан, кўпчилик иккала томон барибир музокаралар столига қайтадиган пайт келади деб ҳисоблайди.
Capital Economist ташкилотининг Шимолий Америка бўйича иқтисодчиси Брэдли Сондерснинг айтишича, савдо битимининг келажагини таъминлаш Карни учун узоқ муддатли истиқболда амалга ошириши керак бўлган «ҳақиқатан ҳам муҳим вазифа»дир.
«АҚШга экспорт қилинадиган маҳсулотлар Канада ЯИМнинг 20 фоизини ташкил қилади — бу дунёдаги исталган икки давлат ўртасидаги икки томонлама савдо нуқтаи назаридан энг юқори кўрсаткичлардан биридир.
«Агар Карни узоқ муддатли инвестицияларни жалб қилмоқчи бўлса... у бу ишнинг яхши кетишини хоҳлайди, у барқарор муҳитни таъминлашга ҳаракат қилиши керак — бу эса Канада АҚШ билан аниқ савдо муносабатларига эга бўлмагунча содир бўлмайди».
Трембле қўшимча қилишича, Канада узоқ муддатли истиқболда АҚШ билан савдо ҳажмини камайтирган тақдирда ҳам, «улар барибир ўтириб, муросага келишлари кераклиги» аниқ.
Хайдернинг огоҳлантиришича, инвесторлар Карнидан инвестициялар йўлидаги бошқа тўсиқларни ҳам бартараф эта олишини, жумладан, йирик ресурс лойиҳаларини секинлаштириши ёки тўхтатиб қўйиши мумкин бўлган маҳаллий жамоалар ва провинциялар ушбу таклифларни қўллаб-қувватлашини таъминлашини кутишади.
Трембленинг айтишича, тақдимот «Канадада дунёга керак бўлган нарсалар бор» деган ғояга асосланиши керак — Карни айнан шу иборани танлаган.
Бироқ, агар бошқа давлат билан аллақачон музокаралар олиб борилаётган бўлмаса, у бирор бир йирик эълонлар қилинишини даргумон деб ҳисоблайди. Унинг айтишича, хорижий инвестициялар асосий мақсад бўлса-да, ҳозирда кўпроқ чет элга сармоя киритаётган Канаданинг энг йирик пенсия жамғармаларидан ички инвестицияларни рағбатлантириш ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Трембле ҳозирги беқарор иқтисодий ва сиёсий вазият унинг собиқ раҳбари учун жуда мос эканлигини қўшимча қилди. «У инқироз менежери. У молиявий инқирозни бошқарган, Brexit’ни бошқарган, энди эса унда Канада учун супер инқироз бор».
Карни Канаданинг АҚШга қарамликдан узоқлашиш йўли қийин бўлишини аниқ тушунтириб берди.
Ҳозиргача аксарият канадалик ушбу ёндашувни қўллаб-қувватламоқда, гарчи унинг Канаданинг бой ресурсларини тарғиб қилиш жараёнида иқлим мажбуриятларидан узоқлашаётгани ва Саудия Арабистони ҳамда Хитой каби давлатлар билан яқинроқ алоқалар ўрнатаётгани борасида баъзи танқидлар мавжуд бўлса-да.
Шундай бўлса-да, Торонто университетининг Мунк номидаги Глобал масалалар мактаби профессори Дрю Фаганнинг айтишича, бош вазир учун қийинчилик шундаки, АҚШ билан ҳозирги ажралиш янги глобал савдо шерикликларини ривожлантириш ва қуриш учун зарур бўлган вақтдан кўра тезроқ содир бўлмоқда.
«Ва бу оралиқ давр ҳам иқтисодий, ҳам сиёсий жиҳатдан у учун ҳаёт-мамот майдонидир», деди у.