Канал контрабандаси билан шуғулланувчи тўдалар кичик қайиқлар таъминотини чеклаб қўйганлиги сабабли "мега-қайиқлар"дан фойдаланишмоқда

ББС тергови шуни ко'рсатдики, каналлар орқали одам контрабандаси билан шуг'улланувчи то'далар энди кичик кемаларнинг мавжудлигини чекловчи кучайтирилган чоралар натижасида "мега-дингҳи"лардан фойдаланмоқда.

ББС Франсиянинг шимолидаги Гравелинес пляжида муҳожирлар гуруҳларининг шишириладиган қайиққа чиқаётганини кузатди. Хабарларга ко'ра, яқинда Буюк Британия қирг'оқларига етиб келганларга о'хшаш ко'проқ "мега-дингҳи"лар тайёрланмоқда.

Яқинда Буюк Британияга рекорд даражадаги 230 муҳожирни олиб келган 15 метр узунликдаги кичик қайиқ ҳам оммавий ахборот воситалари, ҳам сиёсатчилар томонидан кенг қораланди. Вазирлар Канал бо'г'озидан ноқонуний о'тишлар устидан "назоратни ё'қотиш" айбловларига дуч келишди ва Франсия полицияси яна уларнинг ҳаракацизлиги учун танқид қилинди.

Бироқ, бу ажойиб тасвир Франсиянинг шимолий қирг'ог'ида тобора г'азабланган одам контрабандачилари томонидан қо'лланилган янги стратегияни ҳам англатади, улар ББС экипажига тошлар билан ҳужум қилишди ва операторларини жароҳатлашди.

Тергов шуни ко'рсатдики, бу то'далар кичик қайиқлар етишмаслигини бошдан кечирмоқда. Натижада, илгари рақиб бо'лган жиноий гуруҳлар энди ҳамкорлик қилиб, ко'проқ муҳожирларни камроқ, каттароқ кемаларга, масалан, "мега-дингҳи"га юкламоқда.

Буюк Британия ва Франсия ушбу мигрантлар о'тишини то'хтатиш мақсадида Франсия қирг'ог'ида полиция ходимлари сонини ко'пайтириш чораларини э'лон қилмоқдалар. Ушбу со'нгги ташаббус Энди Бернхемнинг Бернхем бош вазир бо'лганидан бери биринчи марта Даунинг ко'часида Франсия президенти Эммануел Макронни кутиб олишга тайёргарлик ко'риши билан бир вақтга то'г'ри келади.

То'да а'золари манбаларга бундай кемалар ко'проқ тайёрланаётгани ҳақида хабар беришди, бу эса ҳаёт учун хавфнинг ортиши сабабли Ла-Маншнинг иккала томонидаги фавқулодда вазиятлар гуруҳлари орасида хавотир уйг'отди. 4-август куни Ла-Маншнинг о'ртасида қайиқлари ёниб кетганидан кейин 170 киши қутқарувга муҳтож бо'лди.

Франсия зобитлари энди кичик қайиқларнинг учдан икки қисмини қирг'оққа етиб боришдан олдин то'хтатиб қо'йганликларини да'во қилганлари сабабли, о'тиш имкониятлари камроқ. Саёҳат қилишни умид қилганлар учун бу юқори нархни англатади.

Ҳозирда то'далар ҳар бир киши учун 2000 евро (1700 фунт стерлинг) гача нарх таклиф қилмоқдалар, бу бир йил аввалги тахминан 1300 евродан сезиларли даражада ко'п. Ё'ловчилар энди мажбуриятни та'минлаш учун нақд пулда ҳам то'лашлари шарт.

Гравелинес пляжида сув тошқини бошланиши пайтида, ББС о'ша куни кутилганидан ҳам паст бо'лган ягона кичик қайиқнинг ишга туширилишига гувоҳ бо'лди. Соат 09:30 да қум тепаликларидан о'нга яқин мигрантлар чиқиб келишди, уларни маҳаллий спорт до'конидан сотиб олинган о'зига хос то'қ сариқ рангли қутқарув нимчалари орқали осонгина аниқлаш мумкин эди.

Бу вақтда тезликка эҳтиёж бор деб тахмин қилиш мумкин бо'лса-да, шошилиш ё'қ эди. Жараён деярли тартибли ко'ринарди, ко'рсатмаларга амал қилинарди. Улар Ла-Маншнинг сокин саёз жойларига кириб борганларида, уларнинг "такси қайиг'и" ко'ринди. Бу қирг'оқ бо'йлаб аниқланмаслик учун узоқроқдан жо'наб кетган кичик қайиқ. Энди улар янада узоқроқ масофалардан ё'лга чиқишга мажбур бо'лмоқдалар; бу айнан шу қайиқ Белгиядан жо'наб кетган эди.

Гуруҳнинг шошилинч эмаслиги қайиқ аллақачон сувда бо'лгани билан бог'лиқ эди. Франсия полицияси одамларнинг чо'киб кетишидан қо'рқиб, бу босқичда аралашишга рухсат берилмаётганини та'кидламоқда. Бу Британия расмийлари учун узоқ вақтдан бери умидсизлик бо'либ келган, улар ҳамкасбларининг "ҳар бир ҳолатга алоҳида" ёндашувни қо'ллашларини афзал ко'ришади.

Пластикка о'ралган телефонларини маҳкам ушлаган гуруҳ сабр билан Буюк Британияда яхшироқ ҳаётга саёҳат қилишни умид қилишди. Ба'зилар Афг'онистондан эканликларини ва кемага чиқишни жуда хоҳлашларини айтишди. Бортга чиққанлар эса жуда хурсанд эдилар.

Охирги ё'ловчи, ёш бола, деярли кемага ташланиши билан, қайиқ аста-секин денгизга қараб ё'л олди, аммо дарҳол жо'наб кетмади. Соат 09:49 да яна бир гуруҳ муҳожирлар сувга кириб, уларни йиг'ишни кутишди. Бир соатдан кейин қайиқ қайтиб келди, лекин пляжнинг бошқа қисмида пайдо бо'лган бошқа бир гуруҳга. Бир нечтаси жой топиш учун қум бо'йлаб узоқ масофани босиб о'тишди ва ко'пчилик унга чиқишга муваффақ бо'лишди.

Полиция ходимлари қирг'оқдан кузатганидек, кичик қайиқ уч соат ичида бешта шундай йиг'илишни амалга оширди. Имконият ойнаси торайган сари кемага чиқиш янада шиддатли бо'лди. Соат 12:11 га келиб, 82 кишини олиб юрган кичик қайиқ ниҳоят орқа фонда ё'ловчи паромлари билан солиштирганда дунёдаги энг гавжум юк ташиш ё'лагига ё'л олди.

Барча 82 киши Буюк Британияга муваффақиятли етиб келишди. Кичик қайиқлар одатда Британия сувларига киргандан со'нг радио орқали ёрдам со'раб мурожаат қилишади, бу эса қирг'оқ қо'риқлаш хизматини уларни қутқариб, қирг'оққа олиб чиқишга мажбур қилади.

2026-йил 1-январдан 1-сентабргача жами 16 513 киши Франсиядан кичик қайиқлар билан Ла-Маншни кесиб о'тган. Бу о'тган йилнинг шу даврига нисбатан 43% га камайишни англатади. 2020-йилдан бери ушбу о'тиш жойлари Буюк Британияга ноқонуний равишда кирган одамларни аниқлашнинг энг кенг тарқалган усулига айланди.

Кичик қайиқларда келганларнинг деярли барчаси бошпана со'рашади. Халқаро ҳуқуққа ко'ра, бу уларга бошпана со'раш аризалари ко'риб чиқилгунга қадар мамлакатда қолишга имкон беради. 2025-йил июлдан 2026-йил июнгача бо'лган даврда бошпана со'раш аризаларининг 40% ни кичик қайиқлар ташкил этган.

2025-йил 2-сентабрдан 2026-йил 1-сентабргача Буюк Британияга келган қайиқларда о'ртача 68 киши бо'лган, бу 2021-йилдаги ко'рсаткичдан икки баравар ко'п. Мутахассислар қайиқларда одамларнинг ко'плиги о'тиш жойлари хавфини ошириши ҳақида огоҳлантирмоқда. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) ма'лумотларига ко'ра, 2024-йилда Ла-Маншни кесиб о'тишга уриниш пайтида камида 84 киши ҳалок бо'лган.

Кичик қайиқлардан о'тишнинг умумий ко'ламини ҳисобга олганда, бу келганлар 2025-йил январидан 2025-йил декабригача Буюк Британияга келган умумий иммиграциянинг тахминан 5% ни ташкил қилади. Эритреядан келганлар 2025-йил июлидан 2026-йил июнигача бо'лган барча келганларнинг 18% ни ташкил этди.

2025-йил январидан 2025-йил декабригача бо'лган со'нгги ма'лумотларда Ички ишлар вазирлиги кичик қайиқларда келган камида 2335 киши одам савдоси ёки замонавий қулликнинг бошқа шаклларининг потенциал қурбонлари сифатида аниқланганини хабар қилди. 2025-йил июлидан 2026-йил июнигача Буюк Британияга бошқа усуллар билан, жумладан, транспорт воситаларида яшириниш, паромларда саёҳат қилиш ёки аеропортлар орқали рухсациз кирган яна 4712 киши аниқланди. Бу о'тган йилнинг шу даврига нисбатан 17% га кам.

Бундан ташқари, ба'зи шахслар, масалан, иш ёки о'қиш визаси билан қонуний равишда келиб, кейин рухсат этилган чегарадан ошиб кетишади. Буюк Британияда қонуний равишда келганидан кейин ноқонуний яшаётган одамларнинг умумий сони нома'лум.

Гравелинесда нима қолгани тушкунлик ва чарчоқ манзараси. Озиб қолган ёш бола ББС экипажи ёнидан о'тиб, полиция ходими томон олиб борилди, у эса уни енгил силкитиб жонлантирди. Бу то'рт ёки ундан ко'проқ эркак балиқ овлаш таёқларини тобора то'лқинли сувларга ташлаётганида содир бо'лди. Бу байрам мавсумининг энг қизг'ин палласи эди ва улар, бошқа ит сайр қилувчилар билан бирга, қирг'оққа қайтиб келаётган умидсиз муҳожирларга деярли қарашмади.

Илгари то'далар ко'пинча тунда қайиқларни ишга туширишарди. Бироқ, полиция патрулларининг ко'пайиши билан хайрия ходимлари то'далар энди куннинг о'ртасини яхшироқ имконият деб билишларини та'кидламоқдалар, чунки такси қайиқларининг келиши ко'проқ вақт талаб этади ва кемага чиқишни яхшироқ мувофиқлаштириш имконини беради.

"Сиз у ерда бо'лганингизда о'зингизни айбдор ҳис қиласиз - пляжга бориб, яхши вақт о'тказасиз, бу оилалар бундай даҳшатли вазиятларда", деди челак ва белкурак билан о'йнаётган ёш қизи билан бир аёл. "Бу қийин", деб тан олди у. "Биз пляжда одамларнинг дарёдан о'тишга уринаётганини мунтазам равишда ко'рамиз. Бу бир-бири билан ҳеч қандай алоқаси бо'лмаган иккита параллел дунёда яшаш каби туюлади; бу жуда г'алати."

Қолган мигрантлар то'далар билан келишувга ко'ра, кейинги имкониятларини кутишади. Бироқ, кучлироқ полиция туфайли, бу кутиш одатда кунлар эмас, балки ҳафталар, ҳатто ойлар давом этади. Уларга шунингдек, қулай об-ҳаво шароити ҳам керак: кичик қайиқнинг дарёдан о'тиб кетиши учун шамол идеал ҳолда 5 тугундан кам ва то'лқинлар 0,8 м дан кам бо'лиши керак.

Аниқланмаслик ва такси қайиг'ига яқинроқ бо'лиш имкониятларини ошириш учун хайрия ходимлари мигрантлар ювиниш ёки озиқ-овқат, сув ва дори-дармон олиш мумкин бо'лган катта лагерларда эмас, балки пляжга яқинроқ о'рмонда ёки қумтепалар орасида ухлаётганликларини хабар қилишди.

Дункирк яқинидаги Лоон-Плагедаги энг катта аҳоли пунктига етиб келганларида, ББС гуруҳи тез орада одам контрабандачилари билан то'г'ридан-то'г'ри то'қнашувга дуч келишди. Одамлар қурилмаларини зарядлашлари мумкин бо'лган чодирга кучли иссиқлик тушганда, улар дастлаб чарчаган ва тушкунликка тушган икки ёш мисрлик йигит билан учрашишди. Улар бир неча ой давомида ёмон шароитларда яшаб келишган ва бир нечта муваффақияциз о'тишга уринишган.

"Полиция бизни кетишимизга то'сқинлик қилди ва қайиқларни ё'қ қилди", деб тушунтирди улардан бири Буюк Британияга ишлаш ва қонуний ҳужжатлар олиш учун бориш истагини билдириб. Суданлик ёш аёл ва афг'онистонлик эркак ҳам ББСга о'нлаб марта о'тишга уринганликларини айтишди. Экипаж о'тган йил давомида лагерга бир неча бор ташриф буюрган эди, аммо бу сафар сезиларли даражада хавотир бор эди.

Озодлик полицияси о'ша ҳафтада чодирларни тозалаган ва бир кун олдин яқин атрофдаги Ҳарделот о'рмонида такси қайиг'ига тайёрланаётган тахминан 400 мигрант бир нечта ёнг'инлар содир бо'лганидан кейин қайтишга мажбур бо'лган. Мигрантлар ҳам, то'далар ҳам бир неча бор умидсизликка тушгани аниқ эди ва лагернинг бир бурчагида ББС камерасининг ко'риниши ҳужумга олиб келди.

Тасвирга олишни то'хтатишга рози бо'лганидан со'нг, тахминан 172 см бо'йли ва янги кулранг спорт костюми кийган контрабандачи камерани тортиб олишга уринди. Кейин у яқин масофадан суратга олиш гуруҳига бир неча бор тош отди ва операторнинг ко'зининг юқори қисмига урди. Суратга олиш гуруҳи о'з машинасига қадар қувиб етилди ва қочишга муваффақ бо'лди. Кейинчалик операторга бир нечта тикувлар қо'йилди.

Буюк Британия Франсия полициясини чегарадан о'тиш сонини олти йиллик энг паст даражага туширгани учун мақташга шошилди. Расмийлар, шунингдек, икки мамлакат о'ртасидаги чуқурроқ ва мувофиқлаштирилган ҳамкорлик даражасини та'кидламоқда. Бироқ, иммиграция сиёсатидаги о'згаришлар, одамларнинг ҳаракати ва об-ҳаво шароитлари кенгроқ манзарани мураккаблаштиради.

Ҳар ой минглаб одамлар ҳали ҳам кичик қайиқларда Буюк Британияга ноқонуний киришмоқда. Рақамлар сезиларли бо'либ қолмоқда ва бу саёҳатга туртки бо'лган сабаблар ҳали ҳам Франсиянинг шимолий қисмининг бу қисмида чуқур яширинган. Одам контрабандаси то'далари учун бу ҳали ҳам пул ва мослашиш зарурлигини англатади.