Канада ўз университетлари учун ўнлаб АҚШнинг энг яхши тадқиқотчиларини ёллади
Карни ҳукумати томонидан миллионлаб янги тадқиқотларни молиялаштиришга жалб қилинган 48 нафар америкалик тадқиқотчи иқлим ва тиббиёт каби соҳаларда тез орада шимолга кўчиб ўтади.
Канада жанубий қо'шниси билан муносабатлари ёмонлашиб бораётган бир пайтда, Гарвард каби нуфузли муассасалардан келган тадқиқотчиларни ҳам о'з университетларига жалб қилмоқда.
Иқлим о'згаришига чидамлилик бо'йича мутахассис Сет Гуикема Мичиган университетидан Г'арбий Онтарио университетига о'тиб, бу ҳаракатни амалга ошираётганлар қаторида.
Дунё бо'йлаб Канадага ко'чиб о'таётган 64 профессорнинг 75% дан ортиг'и Қо'шма Штатлардан. Ушбу оқим Канада ҳукуматининг иқлим о'згариши ва тиббиёт каби муҳим соҳалардаги тадқиқотлар учун 504 миллион Канада доллари (362 миллион доллар; 268 миллион фунт стерлинг) ажратадиган янги ташаббуси билан қо'ллаб-қувватланади.
АҚШдаги Трамп ма'мурияти чап қанот мафкураси ва хилма-хиллик сиёсати устунлик қилаётганини ва кампусларда антисемитизмга қарши курашда муваффақияцизликка учраганини айтиб, университетларни танқид қилди. ББС изоҳ олиш учун Оқ уй ва АҚШ Та'лим департаментига мурожаат қилди.
Бундан ташқари, ма'мурият турли муассасалар ва гуруҳлар учун федерал тадқиқот грантларини то'хтатди ва уларни исрофгарчилик деб ҳисоблади. Бу ноаниқлик муҳити тадқиқотчиларни бошқа жойларда имкониятлар излашга ундамоқда.
Шу билан бирга, Канада халқаро майдонда янада муҳимроқ рол о'йнамоқда ва яқинда тарифлар билан бог'лиқ сезиларли о'згаришларга учраган кескинлашиб бораётган савдо низосида АҚШга қарши чиқмоқда.
Иқлим бо'йича тадқиқотчилардан бири ББСга Канадага ко'чиб о'тиш қарори қисман со'нгги йилларда АҚШдаги ишидаги қийинчиликларнинг ортиши билан бог'лиқлигини айтди. Мичиган университетининг иқлим о'згаришига чидамлилик бо'йича тадқиқотчиси ва Канадага ё'л олган 48 нафар америкалик тадқиқотчилардан бири Сет Гуикема о'тган йили Канада муассасаларини имкониятларни о'рганишни бошлаганини айтди.
Гуикема шундай деди: "АҚШда иқлим ва барқарорлик билан бог'лиқ ҳар қандай нарса учун молиялаштириш муҳити қийинлашди. Мен амалий та'сир ко'рсатишим мумкин бо'лган яхши интеллектуал уй қидираётган эдим".
Кейинги саккиз йил ичида Гуикема Г'арбий Онтарио университетида бо'ронлар ва о'рмон ёнг'инлари каби табиий офатларга қарши тайёргарликни яхшилаш учун воситаларни ишлаб чиқиш учун 8 миллион Канада долларидан фойдаланишни режалаштирмоқда. Унинг собиқ иш берувчиси Мичиган университети изоҳ беришдан бош тортди.
Пайшанба куни Канада саноат вазири Мелани Жоли ҳукуматнинг ушбу "ажойиб профессорлар"нинг келишидан мамнунлигини билдирди. Дастур АҚШ исте'додларини нақдлаштиришни ташкил қиладими ва Трамп ма'мурияти буни АҚШ-Канада савдо урушининг кучайиши деб ҳисоблаши мумкинми, деган саволга у: "АҚШ ма'мурияти о'з қарорларини қабул қилмоқда ва биз о'з қарорларимизни қабул қилмоқдамиз", деб жавоб берди.
Дастур учун танланган ба'зи тадқиқотчилар, жумладан, Гуикема, АҚШда туг'илиб о'сган. Бошқалари эса чет элда ишлагандан кейин уйга қайтган Канада фуқаролари.
Массачусец умумий касалхонаси ва Гарвард тиббиёт мактабида биофармацевтика тадқиқотчиси ва профессори сифатида йигирма йил ишлаган Петер Сараван пайшанба куни бо'либ о'тган матбуот анжуманида тадқиқот тайинлашларини э'лон қилишда ҳаяжонли ко'ринди. Сараван энди Ванкувердаги Британия Колумбияси университетида саратон ва сурункали касалликлар каби касалликларни аниқлашни яхшилаш бо'йича тадқиқотини олиб боради.
Жанубий Калифорния университетининг халқаро муносабатлар профессори Стивен Лами йирик грант агентликлари ҳозирги АҚШ ма'мурияти томонидан "қисқартирилган ва сиёсийлаштирилган" деб та'кидлади. Унинг та'кидлашича, "ташқи университетлардан то'сатдан иш таклифлари жозибадор".
Гарвард университетининг инглиз тили профессори Стефани Бурт молиялаштиришнинг қисқартирилишини "фан ва олимлар учун авлодлар о'ртасидаги фалокат" деб та'рифлади. У ББСга Канада академиклар учун "анчалик ёқимли муҳит" таклиф қилганини айтди.
Ушбу о'згаришларга қарамай, АҚШ университетлари дунёнинг энг яхши университетлари қаторидан жой олишда давом этмоқда, Массачусец Технология Институти (МИТ), Стенфорд ва Гарвард ҚС Университетлари рейтингининг энг яхши бешлигига киради.
Америка Коллежлар ва Университетлар Ассоциацияси президенти Линн Паскерелла институтлар федерал ва штат бюджетининг қисқариши олдида о'зларини "ожиз" ҳис қилишларини айтди. Унинг қо'шимча қилишича, унинг чуқурроқ ташвиши "қисқа муддатли мия оқими эмас", балки "АҚШ билим олиш учун жой сифатида камроқ жозибадор бо'либ қолиши эҳтимоли".