Камомадми ёки тўловлар туфайли келиб чиққан низо? IMAN Invest финтех-компанияси атрофида нималар юз бермоқда

Камомад ёки тўловлар бўйича низо? IMAN Invest финтех-компанияси атрофида нималар юз бермоқда

Ислом молияси бўйича маслаҳат кенгаши — Islamic Finance Consulting Board (IFCB) Ўзбекистон ислом молияси бозорида фаолият юритаётган IMAN Invest инвестиция компанияси билан ҳамкорлик тўлиқ тўхтатилганини маълум қилди.

Бунга, унинг сўзларига кўра, инвесторлар маблағларини бошқаришдаги эҳтимолий қоидабузарликлар сабаб бўлган.

Бу ҳақда кенгаш аъзолари — ислом молияси бўйича мутахассис Маҳмуд Усмон ва ҳуқуқшунос Ҳусаин Ражабовнинг видеомурожаатида айтилади.

Islamic Finance Consulting Board (IFCB) — ислом молияси ва шариат аудитига ихтисослашган Ўзбекистон хусусий консалтинг компаниясидир.

Компания ҳузурида ташкилотларнинг молиявий маҳсулотлари ва фаолияти ислом ҳуқуқи тамойилларига қанчалик мос келишини баҳолайдиган махсус экспертлар кенгаши фаолият юритади. Ташкилот давлат регулятори ҳисобланмайди ва Ўзбекистон Марказий банки ҳузурида ташкил этилган Ислом молияси бўйича кенгаш билан боғлиқ эмас.

IFCBнинг таъкидлашича, ички текширув компания раҳбарияти ўзига ишониб топширилган маблағларни ислом молияси тамойиллари, ички ҳужжатлар ва Ўзбекистон қонунчилигини бузган ҳолда тасарруф этганини кўрсатган.

«Ушбу ҳаракатлар натижасида компанияда бир неча миллион долларлик камомад юзага келган. Компания ундирилиши мумкин бўлган барча маблағларни савдо операцияларидан қайтарган тақдирда ҳам, ҳозирги вақтда инвесторларга бир неча миллион долларни қайтара олмайди», — дейилади мурожаатда.

Кенгаш вакилларининг сўзларига кўра, юзага келган вазиятнинг асосий сабаби компания раҳбариятининг нотўғри операциялари ва бошқарув қарорлари бўлган.

IFCB IMAN Invest билан икки йилдан ортиқ вақт давомида ҳамкорлик қилганини, аммо шу пайтгача ижобий хулоса бермаганини маълум қилди. Шу билан бирга, бутун иш фаолияти давомида компаниянинг бир қатор молиявий операциялари, ҳамкорлик шартларида кўзда тутилган бўлса-да, келишиш учун кенгашга топширилмаган.

2026 йил июль ойида кенгаш ихтиёрига, унинг баҳолашича, кўплаб шубҳали транзакцияларни кўрсатадиган ҳужжатлар келиб тушган. шундан сўнг молия, ҳуқуқшунослик ва шариат аудити мутахассислари иштирокида ревизия комиссияси тузилган.

Текширувлар уч ярим ой давом этган. Молиявий таҳлилнинг якуний натижалари, IFCB таъкидлашича, 15 октябрда олинган.

Кенгаш баёнотига кўра, аниқланган кўплаб қоидабузарликларни компания раҳбарларининг ўзлари тан олиб, ёзма тушунтиришлар беришган.

Аудиторлар инвесторлар пулларидан IFCB фикрича, билдирилган инвестиция моделига мос келмайдиган харажатларни қоплаш учун фойдаланилганига алоҳида эътибор қаратдилар.

«Инвесторлар маблағларини шахсий эҳтиёжларга, жумладан, қимматбаҳо автомобиллар ёки хонадонлар сотиб олишга, кўчмас мулкдан ойлаб тўловсиз фойдаланишга, шунингдек, бу пулларни бошқарув аппаратини сақлаш, иш ҳақи тўлаш, тадбирлар ўтказиш ёки маркетингга йўналтириш мумкин эмас», — деди Маҳмуд Усмон.

IFCB шунингдек, бу маълумотлар улардан яширилганини таъкидламоқда. Ташкилотнинг баёнот беришича, IMAN Invest инвестиция капиталининг бир қисми қайтарилмаслик хавфи мавжуд бўлган шароитда фойдани тақсимлаган.

Компания мудораба моделидан фойдаланади — бу ислом молиялаштиришининг бир шакли бўлиб, унда бир томон капитал беради, иккинчи томон эса уни тадбиркорлик фаолиятида бошқаради. Олинган фойда шартнома шартларига мувофиқ тақсимланади.

Кенгашнинг ҳисоблашича, капиталнинг қопланмаган йўқотишлари юзага келганда инвесторларга фойдани тақсимлаш ислом молиялаштириши тамойилларига зиддир.

Текширув якунлари бўйича IFCB IMAN Investнинг ҳозирги шаклдаги фаолияти ислом молияси тамойилларига мос келмайди, деган хулосага келди.

«Аниқланган қоидабузарликлар тўлиқ бартараф этилмагунича, инвесторларга етказилган зарар қопланмагунича ва улар билан тузилган шартномалар янгиланмагунича, биз шариат нуқтаи назаридан ушбу компанияга маблағ киритишни тавсия этмаймиз», — дейилади кенгаш вакиллари баёнотида.

IFCB шунингдек, IMAN Invest маҳсулотларини илгари суришда ўз номи, кенгаш аъзоларининг исмлари ва фотосуратларидан фойдаланишни тўхтатишни талаб қилди.

IFCB баёнотидан сўнг IMAN Holding асосчиси Рустам Раҳматов видеомурожаат билан чиқиб, Маҳмуд Усмоннинг айбловларига рози бўлмади.

Тадбиркорнинг сўзларига кўра, маслаҳатчи билан ҳамкорлик икки ярим йилга яқин давом этган. Бу давр мобайнида, Раҳматовнинг таъкидлашича, унга мукофот сифатида 100 минг доллардан ортиқ пул тўланган.

«Бизнинг келишмовчиликларимиз айнан шу тўловларни қисқартиришга қарор қилганимиздан сўнг бошланди. Бундан ташқари, биздан катта улуш — IMAN Holding акциялари талаб қилинди. Биз буни ҳамкорлар билан муҳокама қилиб, рад этдик. Натижада сиз кўрган видео пайдо бўлди», — деди у.

IMAN асосчиси, шунингдек, IFCBнинг компания фаолияти ислом тамойилларига мослиги тўғрисида ижобий хулоса йўқлиги ҳақидаги баёнотига ҳам эътироз билдирди.

Унинг сўзларига кўра, бундан икки йил олдин компания аудитдан ўтган бўлиб, унинг якунлари бўйича ушбу фаолият шариат нормаларига мос деб топилган.

Шу билан бирга, IFCBнинг дастлабки мурожаатида кенгаш IMAN Investнинг бутун фаолияти ислом молияси талабларига мослиги тўғрисида якуний хулоса бермагани таъкидланган эди.

Раҳматов компания янги халқаро аудиторлик ташкилоти билан ҳамкорликни бошлаганини маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, текширув натижаларини тахминан бир ойдан кейин тақдим этиш режалаштирилган.

«Биз инвесторларимиз ва ҳамкорларимиз олдидаги мажбуриятлар учун жавобгармиз. Бу тушунмовчилик бизнинг масъулиятимизни ҳеч қандай ўзгартирмайди», — деди у.

Тадбиркор тасдиқланмаган маълумотларга ишонмасликка чақирди ва юзага келган низо ҳуқуқий тартибда ҳал этилишини маълум қилди.

26 октябрь куни Маҳмуд Усмон Рустам Раҳматовнинг айбловларига жавоб қайтариб, уларни бўҳтон ва жамоатчилик эътиборини инвесторлар маблағларидан фойдаланиш масалаларидан чалғитишга уриниш деб атади.

«Одамларнинг пуллари нотўғри сарфлангани ҳақида гапириш ўрнига, у шахсан бизга қарши айбловларни илгари суриб, жамоатчиликни чалғитишга уринмоқда. Унинг ўзи далил талаб қилгани сабабли, биз сизга барча ҳужжатларни бирма-бир тақдим этамиз», — деб ёзди Усмон.

Унинг сўзларига кўра, IFCBда компания раҳбарларининг ёзма тушунтиришлари, ревизия комиссияси қарорлари, молиявий операциялар тўғрисидаги ҳужжатлар ва иштирокчиларнинг розилиги билан ёзиб олинган кўплаб Zoom-учрашувлари ёзувлари мавжуд.

Биринчи далиллар сифатида у IMAN Investнинг молиявий аҳволи ва автомобиллар сотиб олинишига оид қарорлар нусхаларини эълон қилди.

Ҳужжатлардан бири — ревизия комиссиясининг 2026 йил 3 июлдаги қарори — Mercedes-Benz S500 сотиб олиш ва бошқа автомобиль бўйича мажбуриятларни бажаришга бағишланган.

Ҳужжатга кўра, 2026 йил 10 апрелда IMAN Halal Investments коммандит ўртоқлигининг банк ҳисобварағидан Founders Trust 1 МЧЖ ҳисобварағига 128 минг доллар миқдоридаги инвесторлар маблағлари ўтказилган.

Ўтказма бир кун олдин имзоланган консорциум битими асосида расмийлаштирилган.

Ҳужжатда таъкидланишича, ушбу маблағлар компания асосчиси Рустам Раҳматов учун мўлжалланган Mercedes-Benz S500 автомобилини сотиб олишга ишлатилган.

Шу билан бирга, маблағларни олган Founders Trust 1 асосчиси ва раҳбари ҳам IMAN ходими бўлган, бу эса, комиссия баҳолашича, манфаатлар тўқнашувини келтириб чиқарган.

Комиссия бундай операция инвесторлар манфаатларига мос келмайди ва етарли иқтисодий асосга эга эмас деб ҳисоблади.

Қарорда автомобилни сотиш ёки маблағларни коммандит ўртоқлигига қайтарган ҳолда уни инвесторга қайта расмийлаштириш топширилган. агар тушган пул бошланғич суммани қоплаш учун етарли бўлмаса, комиссия фарқни Рустам Раҳматов ҳисобидан ундиришни кўзда тутган.

Бошқа бир эпизод Раҳматов томонидан 2023 йил 1 декабрдаги шартнома бўйича бўлиб-бўлиб тўлаш шарти билан сотиб олинган BYD Champion автомобилига тегишли. Автомобилнинг бошланғич нархи 420 млн сўмни, 36 ойлик бўлиб тўлаш шартларини ҳисобга олган ҳолда умумий қиймати эса 555,1 млн сўмни ташкил этган. Тадбиркор 120 млн сўм миқдорида бошланғич тўловни амалга оширган.

Комиссия қарорига кўра, охирги тўлов 2025 йил 4 майда келиб тушган, шундан сўнг тўловлар тўхтаган. Масала кўриб чиқилаётган пайтда муддати ўтган қарздорлик 306,5 млн сўмни, шартнома бўйича қолган мажбуриятларнинг умумий суммаси эса 366,9 млн сўмни ташкил этган.

Комиссия Раҳматовга муддати ўтган қарздорликни узиш ва янгиланган тўлов жадвалига риоя қилишни топширди.

Эълон қилинган ҳужжат нусхасида «Танишдим» белгиси ва Маҳмуд Усмон Рустам Раҳматовга тегишли деб атаган имзо мавжуд. Имзонинг ҳақиқийлиги мустақил равишда тасдиқланмаган.

Кейинчалик автомобиллар сотилгани ва кўрсатилган мажбуриятлар узилгани ҳақидаги маълумотлар тақдим этилган ҳужжатларда йўқ.

Эълон қилинган бошқа бир ҳужжатда — IMAN Halal Investments МЧЖ ягона иштирокчисининг 2026 йил 2 июлдаги қарорига иловада — дастлабки аудит якунлари бўйича аниқланган муаммолар санаб ўтилган.

Ҳужжатга кўра, бошқарув компанияси ўз харажатларини қоплаш учун IMAN Halal Investments коммандит ўртоқлиги маблағларини заём шаклида мунтазам равишда жалб қилган.

2026 йил 31 май ҳолатига кўра, бошқарув компаниясининг коммандит ўртоқлиги олдидаги қарздорлиги 2,97 млн долларни ташкил этган.

Ҳужжат муаллифлари бундай амалиётни инвесторлар маблағларини бошқариш шартларига зид деб ҳисоблашди, чунки маъмурий харажатлар инвестиция фаолияти учун мўлжалланган капитал ҳисобидан қопланган.

Иловада, шунингдек, меҳнатга ҳақ тўлаш харажатлари ойига ўртача 300 минг долларни, маркетинг харажатлари эса ойига 124 минг долларгача бўлгани кўрсатилган.

Ҳужжат тузувчиларининг баҳолашича, умумий харажатларнинг 60% дан ортиғи бевосита коммандит ўртоқлиги операциялари билан боғлиқ бўлмаган фаолиятга йўналтирилган. Мисол тариқасида IMANUM 5.0 ни ишга тушириш тадбири учун 144 минг доллар ва хусусий банк хизматлари йўналиши учун 187 минг доллар келтирилган.

Ҳужжатга кўра, аниқланган яна бир муаммо BNPL (buy now, pay later — «ҳозир сотиб ол, кейин тўла») бўлиб-бўлиб тўлаш портфели билан боғлиқ.

31 май ҳолатига кўра, ушбу сегментдаги муаммоли мажбуриятлар ҳажми тахминан 9,5 млн долларга ёки тегишли портфелнинг 17−18% ига баҳоланган.

Ҳужжат муаллифлари, шунингдек, дивидендларни ҳисоблашда мижозлардан тегишли тўловлар амалда келиб тушгунга қадар бўлиб-бўлиб тўлашдан олинадиган даромадлар ҳисобга олинганини таъкидлашган.

Шу билан бирга, бошқарув компаниясининг 2,97 млн долларлик қарздорлиги ва 9,5 млн долларлик муаммоли портфели турли молиявий кўрсаткичлар ҳисобланади. Уларни автоматик равишда инвесторларнинг қайтарилмас йўқотишлари деб ҳисоблаш ёки IFCB томонидан эълон қилинган бир неча миллион долларлик камомадга қўшиш мумкин эмас.

Иловада айтилишича, Рустам Раҳматов молиявий муаммоларни, шу жумладан компаниядаги ўз улушининг бир қисмини сотиш ёки қўшимча инвестицияларни жалб қилиш ҳисобидан ҳал қилиш мажбуриятини олган.

Алоҳида расмий баёнотида IMAN IFCB томонидан кўтарилган масалаларга жиддий қарашини ва инвесторларнинг хавотирини тушунишини маълум қилди.

Эътирозларни мустақил баҳолаш учун компания, ўз хабарига кўра, машҳур ислом олими Муҳаммад Тақий Усмонийнинг ўғли муфтий Ҳасан Усмоний билан боғлиқ аудиторлик ташкилоти — Usmani’s билан шариат аудитини ўтказишга келишиб олди.

IMAN текширув аллақачон бошланганини ва унинг натижалари аудиторларнинг хулосаларидан қатъи назар эълон қилинишини таъкидламоқда.

Компания шунингдек, бир нечта тан олинган олимлар иштирокида янги ички ислом молияси кенгаши шакллантирилганини маълум қилди.

Унинг иши бошлангунга қадар янги маҳсулотларни ишга тушириш ва амалдагиларига ўзгартиришлар киритиш тўхтатиб турилди. IMAN келгуси қарорлар янги кенгаш маъқуллаганидан кейин қабул қилинишини таъкидлади.

«Биз учун энг муҳими — инвесторлар ишончини оқлашдир. Шу сабабли, биз видеомурожаатда янграган ҳар бир таъкидни холисона баҳолаш учун мустақил шариат аудитини ўтказишга келишиб олдик», — дейилади баёнотда.

Компания инвесторларни вазиятга ойдинлик киритилгунга қадар шошма-шошарлик билан қарор қабул қилмасликка чақирди.

IMAN — ислом молиялаштириши тамойиллари асосида молиявий маҳсулотларни ривожлантирувчи Ўзбекистон финтех-компаниясидир. Унинг асосчиларидан бири — Рустам Раҳматов.

Экотизим таркибига IMAN Invest инвестиция сервиси, IMAN Nasiya бўлиб-бўлиб тўлаш платформаси ва IMANUM супераппи киради.

Бизнес-модель иштирокчилар ўртасида фойдани тақсимлаган ҳолда савдо операциялари, бўлиб-бўлиб тўлаш, кўчмас мулк ва бошқа лойиҳаларни молиялаштириш учун хусусий инвесторлар маблағларини жалб қилишни назарда тутади.

Компаниянинг 2026 йил мартида эълон қилинган маълумотларига кўра, экотизим фойдаланувчилари сони 52 мамлакатдан 500 минг кишидан ошган. 60 мингдан ортиқ фойдаланувчи унга ўз капиталини ишониб топширган.

2026 йил январда IMAN Holding 2025 йилда 23 млн доллар инвестиция жалб қилганини маълум қилган эди — бу бир йил олдингига нисбатан 149% га кўп. Янги инвесторлар сони 11 450 кишини ташкил этди, сотувлар ва молиялаштириш ҳажми эса 35,9 млн долларга етди.

2025 йил сентябрда тадбиркор ва Murad Buildings асосчиси Мурод Назаров IMAN Holding`га 2 млн доллар инвестиция киритди ва холдинг кузатув кенгаши таркибига кирди.

2026 йил сентябрь охирида компания Тошкентда инвесторлар учун премиум-офис очди. Унга илгари HSBC Private Bank ва Credit Suisse компанияларида ишлаган Томас Фаннелл раҳбарлик қилди. 10 минг доллардан бошлаб инвестиция қилган мижозлар учун шахсий хизмат кўрсатиш кўзда тутилган эди.