Калифорниядаги суррогат болалар билан тўлган ҳовли қандай қилиб «Даҳшатлар уйи»га айланди

Суррогат фарзандлар билан тўла Калифорния кошонаси қандай қилиб «Даҳшатлар уйи»га айланди

2025 йил май ойида Калифорниянинг Аркадия номли бой шаҳар атрофи ҳудудидаги касалхонага икки ойлик Уолтер исмли чақалоқ бош жароҳати билан олиб келинди. Полиция ҳисоботига кўра, ўзини унинг онаси деб таништирган аёл полицияга чақалоқ каравотдан тасодифан йиқилиб тушганини айтган. Аммо уни даволаётган шифокор бунга ишонмаган ва Уолтернинг жароҳатлари кўпроқ автоҳалокат ёки силкитиш оқибатида етказилган жароҳатларга ўхшашини айтган.

Болага нисбатан шафқатсиз муомала қилинганидан гумон қилган полиция Уолтер яшаган ҳашаматли кошонада тинтув ўтказди ва унинг ота-онаси — 66 ёшли Гожўн Сюань ҳамда 39 ёшли Сильвия Чжанни қисқа муддатга ҳибсга олди. Прокурорлар улар аниқлаган мулкни «фақат даҳшатлар уйи деб таърифлаш мумкинлигини» айтишди. Бу камералар билан тўлдирилган лабиринт бўлиб, унда олти ойликдан уч ёшгача бўлган 14 нафар суррогат бола яшаган ва уларнинг таъкидлашича, болалар ҳар куни калтакланган.

Кейинчалик расмийлар кошона манзили эр-хотин томонидан бошқарилган ва кўплаб суррогат оналарни ёллаш учун фойдаланилган суррогат агентлигига ҳам рўйхатдан ўтказилганини аниқладилар.

Жорий йилнинг октябрь ойида эр-хотин яна ҳибсга олинди ва болаларга нисбатан шафқатсиз муомала қилиш тилбириктирувида айбланди. Улар айбловларни рад этмоқда ва ҳибсда қолмоқда. Ғоров миқдори ҳар бири учун 20 миллион доллар (15 миллион фунт) қилиб белгиланган. Агар айбдор деб топилса, Сюань 17 йилу тўрт ойгача, Чжан эса 11 йилу саккиз ойгача озодликдан маҳрум этилиши мумкин.

Эр-хотин Аркадиядаги кошонага 2021 йил апрель ойида кўчиб ўтган. Онлайн ёзувлар шуни кўрсатадики, майдони 10 000 квадрат фут (929 кв м) бўлган уй ўша йили 3,3 миллион долларга (2,48 миллион фунт) сотилган. Унда тўққизта ётоқхона, 11 та ванна хонаси ва иситиладиган бассейн бор.

Лос-Анжелеснинг шарқий томонида жойлашган Аркадия — маҳаллий оммавий ахборот воситалари «Хитой Беверли-Ҳиллзи» деб атайдиган бой шаҳар атрофи ҳудудидир. АҚШнинг охирги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, аҳолининг деярли 60 фоизи осиёликлар, асосан хитойликлар сифатида қайд этилган. У ердаги уй хўжаликларининг даромади кўпчилик Америка оилалариникидан анча юқори.

Прокурорларнинг таъкидлашича, Сюань ва Чжаннинг Калифорниянинг бой Аркадия ҳудудидаги 10 000 квадрат футлик кошонасининг ҳамма жойига ҳаракатдан ишга тушадиган камералар ўрнатилган.

«Ушбу суррогатлик жараёни орқали ушбу уйга олиб келинган бу жуда ёш болалар учун бу уйни фақат даҳшатлар уйи деб таърифлаш мумкин», деди ЛА округ прокурори Натан Хочман айбловлар эълон қилинганидан ёрдам олинган октябрь ойидаги матбуот анжуманида.

Айбловга кўра, кошонага 32 та камера ўрнатилган. Видеолавҳаларда ёш болаларнинг тез-тез парталар атрофида соатлаб ўтиргани акс этган. Бир хонада камера бўлмаган, аммо бошқа камералар эннага эга аёлларнинг болаларни ўша хонага кўтариб кириб кетаётганини тасвирга олган ва шундан сўнг хона ичидан болаларнинг чинқирган овози эшитилган.

Прокурорларнинг айтишича, чақалоқ Уолтернинг жароҳатларига эннага эга Чунмэй Ли сабабчи бўлган ва унга оғир тан жароҳати етказиш ёки ўлимга олиб келиши мумкин бўлган шароитларда болаларга нисбатан шафқатсиз муомала қилиш айблови қўйилган. Ли ҳанузгача озодликда ва ҳибсга олинмаган.

Эр-хотиннинг адвокати Митчелл Кремснинг айтишича, бу айблов у ўрганиб чиққан далилларга асосланган «нотўғри таъриф»дир, деб хабар берди BBC News’нинг АҚШдаги ҳамкори CBS News.

Кремснинг айтишича, унинг мижози Сюань айбсиз.

«У ўзининг кўп фарзандли бўлиш конституциявий ҳуқуқидан фойдалангани учун нишонга олинмоқда», деди адвокат CBS News иқтибосида.

Қўшма Штатлар суррогат оналик бўйича дунёдаги асосий йўналишлардан бирига айланди, бунда аёл бошқа шахснинг боласини туғиб беради. АҚШ суррогат оналик маълумотлари бўйича ўтказилган 2024 йилги тадқиқот шуни кўрсагдики, 2014 ва 2020 йиллар оралиғида нияти бор ота-оналарнинг деярли учдан бир қисми хориждан келган. Суррогат оналик тақиқланган Хитой халқаро мижозларнинг энг катта манбаи бўлиб, хорижий ота-оналарнинг ярмига яқинини (42%) ташкил этди.

АҚШ Хитойдан келган кўп одамлар ўз юртида осонликча фойдалана олмайдиган ёрдамчи репродуктив технологияларни таклиф этади. Турмуш қурмаган аёллар ва ЛГБТҚ вакиллари тез-тез ЭКО ва тухум ҳужайраларини музлатишда тўсиқларга дуч келишади. Шунингдек, Хитойнинг ўнлаб йиллар давом этган «Бир оила — бир бола» сиёсати билан чекланган ва у 2016 йилда тугаган пайтга келиб физиологик жиҳатдан фарзанд кўришга қодир бўлмаган эр-хотинлар ҳам бор, бу эса баъзиларни чет элда суррогат оналикни излашга мажбур қилган.

Суд ҳужжатлари шуни кўрсатадики, Сюань ва Чжан учун болаларни туғиб берган суррогат оналар дастлаб уларнинг илтимосини гумонли деб билишмаган. Бир нечтаси «Mark Surrogacy» деб номланган агентлик орқали ёлланган. Бундай агентликлар одатда мустақил учинчи томон сифатида кўрилса-да, Mark Surrogacy аслида эр-хотин томонидан бошқарилган — бу ҳақда баъзи суррогат оналар томонидан киритилган иккита даъво аризасига кўра, ҳар доим ҳам ошкор қилинмаган.

Корпоратив ёзувларда Сильвия Чжан Mark Surrogacy менежери сифатида кўрсатилган ва Аркадия кошонаси худди шу ҳужжатда компания манзили сифатида кўрсатилган. 16 октябрь куни бўлиб ўтган суд мажлисида Округ прокурори ўринбосари Маккензи Камерон Теймури судьяга Сюань ва Чжан ўз уйларидан туриб бошқарган агентлик орқали бошқа ҳеч бир ота-она суррогат билан мослаштирилмаганини айтди.

Суррогат оналардан бири Трондеррика Жеймс 2025 йилда эр-хотинни фирибгарлик ва қасддан нотўғри маълумот беришни ўз ичига олган зарарни қоплаш учун судга берди. Унинг айтишича, Чжан дастлабки босқичларда Mark Surrogacy билан алоқаларини ошкор қилмаган ва агар ҳақиқий келишувни билганида жараённи давом эттирмаган бўлар эди. Жеймс Би-би-сининг интервью бериш ҳақидаги илтимосига жавоб бермади.

Кейинчалик жавобгарлар аёлнинг даъво аризаси учун етарли асослар йўқлигини рўкач қилиб, ишни рад этишни сўрашди. Иш ҳануз давом этмоқда.

Яна беш аёл — Стэйси Рэйлин Кинг, Эвелин Сенолос Ареха, Кайла Эллиотт, Холли Эрнандес ва Ванити Макговеран — август ойида Гожўн Сюань ва Сильвия Чжанга қарши топширилган алоҳида даъво аризасида шунга ўхшаш даъволарни илгари суришди. Даъвода айтилишича, Чжан ўзининг ва Сюаньнинг агентлик билан алоқаларини, шунингдек, уларда мавжуд бўлган болаларнинг ҳақиқий сонини ошкор этмаган.

«Ҳар бир даъвогар ўзини бу эр-хотин учун ҳомиладор бўлган ягона аёл деб ва оилага ягона, эъзозли фарзандни дунёга келтиришга ёрдам бераяпман деб ишонишга мажбур қилинган», дейилади уларнинг шикоятида.

Эр-хотин, шунингдек, Калифорнияда жойлашган Babytree Surrogacy ташқи суррогат агентлигидан ҳам фойдаланган. Babytree асосчиси Патрик Ю Би-би-сига Сюань уларга биринчи марта 2018 йилда мурожаат қилганини айтди.

Юнинг айтишича, Сюань унга катта оила хоҳлашини айтган. Babytree Сюаньга камида тўртта чақалоқни дунёга келтирган бир нечта аёллар билан мослашишга ёрдам берди.

«Унинг тергов қилинаётгани ҳақидаги янгиликларни кўрганимизда, унинг шунча фарзанди борлигини биринчи марта англаб етдим. Биз дарҳол у билан ишлашни тўхтатдик», деди Ю.

У 2024 йилда мослашишга ёрдам берган аёллардан бири ўтган йилнинг май ойида Уолтернинг жароҳатлари ҳақидаги хабарлар пайдо бўлганида аллақачон ҳомиладор эди. Полиция назарда тутилган шафқатсизликни тергов қилаётган бир пайтда, расмийлар уларнинг 21 фарзандларини ҳимоя остига олишган эди.

Ю Би-би-сига эр-хотин ва ўша пайтда янги ҳомиладор бўлган суррогат она ўртасида учрашув ташкил қилганини айтди. Унинг айтишича, эр-хотин ўзига жуда ишонгандек туюлди ва суррогат онани болаларга яхши муомала қилишларига ишонтирди. У давом этишни танлади ва 2026 йил бошида чақалоқни дунёга келтирди.

Америка Репродуктив Тиббиёт Жамиятининг Хитой бўйича махсус манфаатдор гуруҳи ҳамраиси ва Олд Доминион университетининг Репродуктив клиник фанлар дастури директори доктор Лян Юнинг сўзларига кўра, ота-она қанча суррогат сўраши мумкинлиги бўйича қонуний чеклов йўқ ва бу маълумотни ошкор қилиш талаби ҳам мавжуд эмас.

Ляннинг айтишича, баъзи банклар ёки агентликлар ўз қоидаларига эга бўлиши мумкин, аммо қонун буни талаб қилмайди. Эр-хотин, шунингдек, ҳар бир агентликка барча маълумотларини тўлиқ ошкор қилмасдан, бир вақтнинг ўзида бир нечта агентликлар билан ишлаши мумкин.

«Бу қонунчиликда ва соҳавий қоидаларда мавҳум ҳудудни (кулранг зонани) юзага келтиради.»

Ляннинг қўшимча қилишича, у ушбу мавҳум ҳудудда фақат хитойлик эмас, балки бой мижозлар иштирокидаги кўплаб мисолларни кўрган. Аммо махфийлик ҳимояси ҳамда шифокорлар ва пуштликни тиклаш клиникалари билан тузилган махфийлик шартномалари сабабли уларнинг аксарияти ҳеч қачон ошкор қилинмайди.

«Бошқача айтганда, бундай хатти-ҳаракатлар (Сюань каби) мисли кўрилмаган ҳодиса эмас.»

Би-би-си Сюань ва Чжаннинг манфаатларини ҳимоя қилувчи адвокатлар билан айбловлар бўйича боғланди. Иккала тарафнинг ҳам манфаатини ҳимоя қилувчи Митчелл Кремс жавоб бермади. Чжаннинг манфаатини ҳимоя қилувчи Мэтт Куҳаним иш тегишли ҳуқуқий каналлар орқали ҳал қилинишини айтди.

16 октябрь куни бўлиб ўтган суд мажлисида Теймури судьяга уларнинг 2025 йилдаги соф бойлиги 100 миллион доллардан (75 миллион фунт) анча юқори бўлганини айтди.

Теймури, шунингдек, Сюаньнинг учта паспорти — Мексика, Хитой ва АҚШ паспортлари топилганини айтди.

Маҳаллий Хитой оммавий ахборот воситаларининг хабар беришича, Сюань 1959 йилда Хитой шарқидаги Чжэцзян шаҳрида туғилган. 18 ёшида у Урумчидаги давлат озиқ-овқат компаниясида ҳисобчи бўлиб ишлай бошлаган. У 1997 йилда Урумчи халқ вакиллари кенгаши депутати, кейинчалик 2008 йилда Синьцзян автоном райони депутати бўлди — бу вилоят қонун чиқарувчи органидаги штат вакилига ўхшаш ролдир.

Унинг жамоатчилик ҳаёти АҚШга кўчиб ўтганидан кейин ҳам давом этди. У «АҚШ Синьцзян савдо паласи» президенти ва «Хитой Америка Федерацияси» вице-президенти бўлди ва 2019 йилдаёқ оммавий тадбирларда пайдо бўлди.

Би-би-си кўрган фотосуратлардан бирида Сюань 2022 йилда бўлиб ўтган тадбирда Аркадиянинг собиқ мэри Эйлин Ванг билан қўл ушлашиб тушган. Ўша йили Вангнинг мэрлик кампанияси пайтида Сюань ўз номидаги компания орқали 4 900 доллар хайрия қилган. Ванг АҚШ Адлия вазирлиги уни Хитойнинг ноқонуний агенти сифатида ҳаракат қилганликда айблаганидан сўнг жорий йилнинг май ойида Аркадия мэри лавозимидан истеъфога чиқди. У оғир жиноят айбловини тан олди.

Кўчмас мулк агент бўлиб ишлаган Чжан ҳақида камроқ маълум. Сюань ва Чжан ҳеч қачон турмуш қуришмаган. Суд ҳужжатларида айтилишича, Чжан бошқа эркак билан турмуш қурган бўлиб, у билан 2022 йилда ажрашган.

Шу ой бошида бўлиб ўтган суд мажлисида Теймури судьяга оила билан 26 нафар бола боғлиқлигини айтди.

Даъвога кўра, Чжан 2025 йил май ҳолатига кўра 21 нафар бола рўйхати солинган электрон жадвални юритган. Улар давлат қарамоғига топширилган. Шундан сўнг яна беш нафари дунёга келди, деб хабар берди BBC’нинг АҚШдаги ҳамкори CBS News 2026 йил январда.

Суррогат онадан туғилган бир бола ҳанузгача Вирджиниядаги суррогат онаси билан яшамоқда. Эр-хотин томонидан ёлланган суррогат она Мелисса Эппс ўтган йили тергов ҳақида билиб қолганида ҳомиладор эди ва чақалоқни олиб қолишга қарор қилди.

Эр-хотин Эппсни суррогат шартномасини бузганликда айблаб судга бериб, қизчанинг қайтарилишини ҳамда Эппсдан 1 миллион доллар ундиришни сўради. Эппс дастлаб адвокатга эга эмас эди ва Вирджиния юридик ёрдам жамияти адвокати Памела ДеКамп унга ёрдам бергунча судда ўзини ўзи ҳимоя қилди.

Эппс Би-би-сига интервью беришни рад этди. Баёнотида унинг адвокати ДеКамп «Лос-Анжелес, Калифорния округ прокурорининг ёш болалар учун адолатга эришиш йўлидаги саъй-ҳаракатлари учун жуда миннатдор» эканликларини айтди.

Иш келгуси йилнинг мартигача давом этади. Қизча ижтимоий хизматлар қарамоғида, аммо ҳозирда Эппс билан яшамоқда. У яқинда бир ёшини нишонлади.

«У Вирджинияда хавфсиз ва бахтли бўлиб қолмоқда. Ва биз у шундай давом этишига аминмиз», деди ДеКамп.