Жонли эфирдаги актёрнинг ўлдирилиши Мексикадаги яратувчилар ва картеллар ўртасидаги муносабатларга оид саволларни туғдирмоқда
Сешанба куни контент яратувчиси Сезар Гастелумнинг ўлдирилиши нима учун инфлуенсерлар ҳужумга учрамоқда деган саволларни туғдиради.

Яқинда Мексиканинг Синалоа штатида жонли эфирда намойиш этувчи Сезар Гастелумнинг о'лдирилиши, камерага жонли равишда туширилган, зо'равонлик авж олган минтақадаги онлайн контент яратувчилари ва жиноятчи картеллар о'ртасидаги потенциал алоқалар ҳақидаги хавотирларни кучайтирди.
Гастéлум икки до'сти билан Кулиакан тез овқатланиш ресторани ташқарисида жонли эфирда бо'лганида, мотоциклдаги икки киши унга яқинлашди. Кейин ҳайдовчи Гастéлумнинг бошига яқин масофадан о'қ узиб, қочиб кетди.
Синалоа штати прокуратураси чекланган тафсилотларни тақдим этди, аммо уларнинг тергови Гастéлумнинг ижтимоий тармоқлардаги постларини о'з ичига олганини тасдиқлади, уларнинг ба'зилари жиноий гуруҳга тегишли.
Гастéлум Синалоада о'лдирилган биринчи та'сир о'тказувчи эмас. Икки йил олдин Синалоа картелининг икки рақиб гуруҳи о'ртасида зо'равонлик можароси бошланганидан бери штатда камида о'нта контент яратувчиси о'лдирилган.
Расмийларнинг та'кидлашича, Гастéлум жиноий гуруҳлардан ҳеч қандай таҳдид олмаган ва илгари нишонга олинган ба'зи та'сир о'тказувчилардан фарқли о'лароқ, у жиноий алоқалар учун полиция тергови остида бо'лмаган. Бироқ, Мексикадаги Ибероамерикан университетининг коммуникация бо'йича мутахассиси Клаудия Арруñада ижтимоий медиа ва жиноятчилар дунёси хавфли тарзда бир-бирига бог'ланиб кетиши мумкинлигини та'кидлайди.
Арруñада шундай тушунтирди: "[Ижтимоий медиа] алгоритми ва наркобизнес бир хил нарсани тарг'иб қилади: исте'мол ва ҳашаматни энг юқори қадриятлар сифатида, иложи борича тезроқ эришиш керак." У қо'шимча қилди: "Муваффақият модели энди мартаба устида методик ишлашга эмас, балки метеорик юксалишга асосланган."
Арруñада ба'зи та'сир о'тказувчилар дабдабали турмуш тарзини намойиш этиш ва бу бойликни гиёҳванд моддалар савдогарларининг эксплуатациялари билан бог'лаш орқали "наркомаданият"ни тарг'иб қилганликларини та'кидлайди. Гастéлум тез-тез о'зининг қимматбаҳо машиналарда, тунги ҳаётдан завқланаётган ва ҳашаматли саёҳатлардаги суратларини комедия клиплари ва мусобақалар билан бирга баҳам ко'рарди. У жойлаштирган суратлардан бирида у 2024-йилда о'лдирилган "Эл Гордо Перуси" номи билан танилган та'сирчан Леобардо Аиспуронинг қабрида тасвирланган.
Гастéлум каби контент яратувчилари "нарко-та'сирчанлар" ёрлиг'ини қат'иян рад этиб, шунчаки ҳашаматли турмуш тарзини намойиш этувчи ёш жамоат арбоби бо'лиш Кулиаканда нишонга айланиши мумкинлигини та'кидлайдилар.
Ба'зи тадқиқотлар шуни ко'рсатадики, ко'п миллатли корпорацияларга о'хшаш фаолият юритувчи картеллар о'зларининг "брендини" тарг'иб қилиш учун контент яратувчилардан "жамоат менежерлари" сифатида фойдаланадилар. Рақиб гуруҳлар то'қнашганда, битта гуруҳ учун тарг'ибот тарқатаётган деб ҳисобланганлар тезда душманлари учун нишонга айланиши мумкин.
Бу 2025-йил январ ойида, Кулиакан устидан самолётдан варақалар ташланганида содир бо'лган ко'ринади. Ушбу варақалар 25 та та'сирчан ва мусиқачини "Лос Чапитос" билан ҳалокатли можарога киришган Синалоа картел гуруҳи "Ла Майиза" билан алоқада бо'лганликда айблаган. Номлари тилга олинганлардан то'рттаси аллақачон вафот этган ва варақада "ё'қ қилинган" деб белгиланган. О'шандан бери яна иккитаси о'лдирилган.
Гастелумнинг исми бу ро'йхатда ё'қ эди, аммо унинг о'лдирилиши та'сир о'тказувчиларнинг нишонга олиниши тенденциясининг со'нггиси сифатида ко'рилмоқда.
Мексика президенти Клаудия Шейнбаум чоршанба куни маҳаллий ва миллий ҳокимият органлари Гастелумнинг о'лдирилиши учун мас'ул бо'лганларни ва уни буюртма қилганларни та'қиб қилишини айтди. Унинг ҳукумати оммавий маданият ва жиноятчилар дунёси о'ртасидаги алоқани узиш, "наркокорридос" (жиноятчиларни улуг'ловчи қо'шиқлар) ни қоралаш ва жиноятчиликка бевосита қарши туриш устида фаол иш олиб бормоқда.
Расмий ма'лумотларга ко'ра, 2025-йилда қотилликларнинг 48% га камайиши кузатилмоқда. Шунга қарамай, Гастелумнинг онлайн издошлари гувоҳ бо'лган қотилликлар гиёҳванд моддалар картеллари нафақат Кулиакан ко'чаларида, балки рақамли платформаларда ҳам ҳокимиятни эгаллаб, о'лимга олиб келаётгани ҳақидаги фикрни кучайтиради.

