Жавлон Ваҳобов: Фарғона водийси - 18 миллионлик бозор
Қирғизистон жануби, Ўзбекистон вилоятлари ва Тожикистоннинг Суғд вилояти ўртасидаги иқтисодий ҳамкорлик Фарғона водийсида ягона ишлаб чиқариш занжирларини шакллантириш имконини беради. Марказий Осиё халқаро институти директори Жавлон Ваҳобов бу борадаги салоҳият, жумладан, хомашёни қайта ишлаш ва тайёр маҳсулотларни экспорт қилиш имкониятларини таҳлил қилди.
Жавлон Ваҳобов: Фарғона водийси - 18 миллионлик бозор
Сўнгги 10 йил давомида Ўзбекистоннинг Марказий Осиё давлатлари билан ўзаро товар айирбошлаш ҳажми 2,5 миллиард доллардан қарийб 8,5 миллиард долларгача ошди. Минтақа давлатлари ўртасидаги умумий товар айирбошлаш эса қарийб 11 миллиард долларга етди. Ваҳобовнинг фикрича, бу рақамлар иқтисодий ҳамкорликни янада чуқурлаштириш учун имкониятлар борлигини англатади. Айниқса, Фарғона водийсидаги етти ҳудуд ўртасидаги иқтисодий алоқаларни мустаҳкамлаш, қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқариш ҳамда ўзаро боғланган ишлаб чиқариш занжирларини шакллантириш муҳимдир.
Фарғона водийсининг Ўзбекистон, Қирғизистон ва Тожикистон ҳудудларини қамраб олган қисмида қарийб 18 миллион киши истиқомат қилади. Бу нафақат йирик бозор, балки саноат кооперацияси, хизматлар ва савдо алоқаларини ривожлантириш учун ҳам катта салоҳиятга эга ҳудуддир. Ваҳобов бу жойларга фақат истеъмол бозори сифатида қараш билан чекланмаслик кераклигини таъкидлайди. Унинг фикрича, асосий вазифа — вилоятларда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотлар ва кўрсатилаётган хизматларни ягона иқтисодий занжирга бирлаштириш. Фарғона водийсидаги ҳудудларнинг иқтисодий ихтисослашуви ўзаро манфаатли ҳамкорликни йўлга қўйиш учун асос яратади.
Андижон вилояти машинасозлик, ишлаб чиқариш ва оғир саноатдаги салоҳияти билан ажралиб туради. Хитой–Қирғизистон–Ўзбекистон темирйўли қурилиши эса вилоятнинг минтақавий транспорт алоқаларидаги аҳамиятини ошириши мумкин. Келажакда Андижон йирик транспорт хабига айланиш имкониятига ҳам эга. Наманган вилояти енгил саноат ва тўқимачиликка ихтисослашган бўлса, Фарғонада кимё ва нефт-кимё саноати, шунингдек, тадбиркорлик йўналишлари муҳим ўрин эгаллайди. Бу тармоқларни қўшни ҳудудларнинг ишлаб чиқариш имкониятлари билан боғлаш орқали минтақавий кооперацияни кенгайтириш мумкин.
Бунда ҳар бир вилоятнинг мавжуд ихтисослашуви умумий ишлаб чиқариш занжирининг таркибий қисмига айланиши назарда тутилади.
Тожикистоннинг Суғд вилояти ҳам Фарғона водийсидаги иқтисодий ҳамкорликда муҳим рол ўйнаши мумкин. Вилоят Тожикистоннинг саноати ривожланган ҳудудларидан бири бўлиб, металлургия ва бошқа ишлаб чиқариш тармоқларидаги салоҳияти билан ажралиб туради. Ваҳобовнинг таъкидлашича, Суғд вилоятининг саноат имкониятларини Ўзбекистон ҳудудларидаги ишлаб чиқариш эҳтиёжлари билан боғлаш мумкин. Хусусан, металлургия маҳсулотларига бўлган талабни инобатга олган ҳолда, Суғддаги корхоналар билан Андижоннинг машинасозлик тармоғи ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш истиқболлари мавжуд. Бундай кооперация хомашё ва тайёр маҳсулотлар етказиб бериш билангина чекланиб қолмай, ўзаро боғланган ишлаб чиқариш жараёнларини йўлга қўйишга ҳам хизмат қилиши мумкин.