Жанубий қишлоқларимизга туризм ривожини беринг, дейди оилалар

Жанубий қишлоқларимизга туризм ривожини беринг, дейди оилалар

Роб ва Дон Сим 2026 йил шаҳардаги савдо-сотиқ учун ҳозиргача бўлган энг оғир йил бўлганини айтишди.

Мэн оролининг жанубида яшовчи аҳоли оролда бўлиб ўтадиган сайловлар олдидан туризмни ривожлантиришга янгича туртки беришга чақирди, шу билан бирга маҳаллий дўконлардаги қийинчиликлар ва ёшлар билан боғлиқ хавотирларга эътибор қаратди.

Оролнинг энг жанубий сайлов округи бўлган Рашен ўз ичига Порт-Эрин ва Порт-Сент-Мэри қишлоқларини, шунингдек, шу номдаги маҳаллани олади.

Узоқ вақт давомида балиқчилик ва деҳқончилик устувор бўлган ушбу соҳилбўйи қишлоқлари кейинчалик «челак ва курак бригадаси» деб номланган туризм оқимидан фойда кўрган, бироқ кейинчалик бу соҳа пасайган.

Ушбу пасайиш, яшаш таннархининг ошиши билан бир қаторда, тадбиркорлар, жумладан, Порт-Эриндаги совғалар дўкони эгаси Дон Симни ҳам қаттиқ ташвишга солмоқда, унинг айтишича, одамлар «шунчаки кўчага чиқмаяпти».

У шундай деди: «Бу йил энг оғири бўлди, бу дунёдаги вазият, энергия нархи билан боғлиқ, одамларда пул бўлса ҳам, уни ушлаб туришибди. Бу жуда, жуда қийин».

Унинг турмуш ўртоғи Роб Симнинг айтишича, ҳукумат Ковид пандемияси даврида «маҳаллий дўконлардан харид қилинг» кампаниясини олиб борган бўлса-да, бу даъват кейинчалик унутилиб кетган.

Унинг қўшимча қилишича, ҳукуматнинг бизнесни қўллаб-қувватлаш дастурлари «яхши ниятда» қилинган бўлса-да, асосан умумий овқатланиш ва меҳмонхона соҳасига қаратилган, чакана савдо эса «уларнинг ҳеч бир ҳисоб-китобига кирмайдигандек гўё».

«Бизни қўллаб-қувватлаб турган маҳаллий аҳолимиздан миннатдормиз, лекин умумий кўрсаткичлар пасайган», деди у. «Мен нафақат даромад, балки одамлар сони ҳақида ҳам гапиряпман».

Дон Сим, шунингдек, сўнгги йилларда ТТ (Tourist Trophy) жадвалидаги ўзгаришлар, яъни пойга кунларининг кетма-кет белгиланиши жанубга келувчи сайёҳлар сонининг камайишига олиб келганини айтди.

Вивьен Кларк Порт-Эриндаги тадбиркорлар учун вазият қийинлашиб бораётганини айтди.

Порт-Эриндаги антиқа ва винтаж буюмлар дўкони эгаси Дэн Блайтнинг айтишича, унинг бизнеси «туризмга унчалик боғлиқ эмас», бу эса уни қишлоқдаги аксарият дўкон эгаларидан ажратиб туради.

Шундай бўлса-да, у тижорат мулки солиқ ставкалари қайта кўриб чиқилиши мумкинлигини айтди, чунки бу «барча анъанавий дўкон ва корхоналарга таъсир қиладиган нарсадир».

Унинг қўшимча қилишича, ҳукуматга тегишли паром хизматларидан фойдаланиши керак бўлган фирмалар учун имтиёзлар берилиши «кичик бизнес эгаларига оролда ва ундан ташқарида савдо қилишни осонлаштириш» учун ёрдам беради.

«Агар одамлар шаҳар марказлари қисқаришини истамаса, унда уларга шароит яратиб берайлик».

Қишлоқдаги уй ҳайвонлари дўконида ярим ставкада ишлайдиган Вивьен Кларк ҳамма «бу кичик дўконларни сақлаб қолиш учун астойдил ҳаракат қилаётгани ва бу йилдан-йилга қийинлашиб бораётгани»га қўшилди.

Унинг айтишича, яқин атрофда машина қўйиш муаммо бўлиши мумкин ва «диск зонаси» (вақтинчалик тўхташ жойлари) одамларнинг дўкон ва кафеларда қанча вақт ўтказишини чеклаб қўяди.

«Менимча, жамоаларни тирик ва ҳамёнбоп сақлаб қолиш энг муҳим нарсадир», дея қўшимча қилди у.

Порт-Эринда табрикномалар дўконини бошқарадиган Крис Бирдс кўпроқ круиз йўловчилари кичик дўконларга ёрдам бериши мумкинлигини айтди.

Порт-Эрин бош кўчасида табрикномалар дўконини бошқарадиган Крис Бирдс корхоналар ривожланиши учун иқтисодиётни яхшилаш жуда муҳимлигини айтди.

«Агар одамларда сарфлаш учун пул бўлса, умид қиламанки, улар уни маҳаллий даражада сарфлашади ва менимча, одамлар умуман олганда маҳаллий дўконларни қўллаб-қувватлашни хоҳлашади», деди у.

Унинг айтишича, оролга кўпроқ юқори тоифали круиз кемаларини жалб қилиш жанубдаги биз кабилар учун «ҳақиқатан ҳам муҳим бозор бўлиши мумкин».

«Менимча, эътибор келаётган одамнинг сифатига эмас, балки кўпроқ сайёҳлар сонига қаратилган.

Агар биз юқорироқ савиядаги сайёҳларни жалб қила олсак, бу иқтисодиётга албатта фойда келтиради, бунинг фойда бермаслигини тасаввур қилолмайман».

«Эътиборни Дугласдан бироз четга қаратиш орқали, шубҳасиз, кўпроқ одамларни жанубга келишга ундаш мумкин», деди у.

Кей О'Мира Порт-Сент-Мэридаги ёшларнинг келажагидан хавотирда эканини айтди.

Аммо қўшни Порт-Сент-Мэри қишлоғида паб бошқарадиган Кей О'Миранинг айтишича, пиёда сайёҳлар умумий овқатланиш соҳаси учун қимматлироқдир, чунки «улар бир бокал пиво учун киришади».

Унинг ўғли Каллум О'Миранинг айтишича, круиз йўловчилари баъзан кириб туришади, лекин «одатда автобус ўтиб кетаётганда шунчаки қўл силкиб қоласиз».

«Бизга пиёда сайёҳларни жалб қилган маъқул, чунки улар кўпроқ пул сарфлашади — уларга қолиш учун жой керак, ейиш учун бирор нарса сотиб олишлари керак».

Каллум О'Мира круиз йўловчилари оиланинг Порт-Сент-Мэридаги пабига камдан-кам ҳолларда киришини айтди.

Сайлов округидаги кенгроқ муаммоларга тўхталар экан, Кей О'Мира қишлоқдаги ёш авлод учун «ҳеч қандай келажак» кўрмаётганини айтди.

«Мен бу ерда бўлишни истамайдиган ёшларни кўряпман... улар учун ҳеч қандай шароит йўқ, уй-жой йўқ», деди у.

«Умидсизликка тушяпман. Айтайлик, мен ўз умримни яшаб бўлдим, шу ерда туғилганман, бу ерни яхши кўраман, бошқа ҳеч қаерда яшашни хоҳламайман, лекин ўғлим ва унинг фарзанди кабилар учун катта келажакни кўрмаяпман».

Рашенда кўтарилган бошқа хавотирлар қаторига шифокор қабулига ёзилиш имконияти, пиёдалар йўлакларини сақлаш, руҳий саломатликни қўллаб-қувватлаш, Порт-Сент-Мэридаги Бош кўчанинг (High Street) аҳволи ва орол аҳолисининг қариши ижтимоий нафақалар харажатларига таъсири кабилар кирди.