Жаҳон иқтисодиётида қарз юки ва сунъий интеллектга инвестициялар
Ушбу халқаро иқтисодий янгиликлар дайжестида Хитойда давлат қарзига хизмат кўрсатиш харажатларининг ортиши, сунъий интеллектга инвестицияларнинг жаҳон иқтисодий ўсишига таъсири ҳамда меҳнат бозоридаги ўзгаришлар ёритилган.
**Жаҳон иқтисодиётида қарз юки ва сунъий интеллектга инвестициялар**
**Хитойда қарз юкининг ошиши иқтисодиётни рағбатлантириш имкониятларини торайтирмоқда**
Финансиал Тимес хабарига кўра, Хитойда давлат қарзи бўйича фоиз тўловларининг кўпайиши иқтисодий ўсишни қўллаб-қувватлаш ва ички талабни жонлантириш учун бюджет имкониятларини чеклаб қўймоқда.
Тҳе Сонференсе Боард тадқиқот маркази ҳисоб-китобларига кўра, 2026 йилда қарзга хизмат кўрсатиш харажатлари давлат бюджетининг **19,2 фоизи**ни ташкил этиши кутилмоқда. 2014 йилда бу кўрсаткич **12 фоиз** эди.
Қарз юки маҳаллий ҳокимиятлар молиясига ҳам босим ўтказмоқда. Уларнинг фоиз тўловлари 2014 йилдан бери йилига ўртача **16 фоиз**га ошган. Марказий ва маҳаллий ҳукуматларнинг жами фоиз тўловлари 2014 йилдаги **348 млрд юан**дан 2026 йилда **1,4 трлн юан**га, яъни тахминан **209 млрд доллар**га етиши кутилмоқда.
Морган Станлейънинг Хитой бўйича бош иқтисодчиси Робин Син яқин муддатда асосий эътибор йил бошида тасдиқланган бюджет ижросини тезлаштиришга қаратилишини кутмоқда.
**Сунъий интеллектга инвестициялар жаҳон иқтисодий ўсишини қўллаб-қувватламоқда**
ХВЖ бошқарувчи директори Кристалина Георгиева сунъий интеллект (СИ) инфратузилмасига йўналтирилаётган йирик инвестициялар жаҳон иқтисодий ўсишини қарийб **3 фоиз** даражасида ушлаб туришга ёрдам бераётганини айтди. Ускуна ва технологик маҳсулотлар етказиб берувчи Осиё мамлакатлари, жумладан, Таиланд бундан катта фойда олмоқда.
Георгиеванинг сўзларига кўра, СИ инфратузилмасига инвестициялар ўсиши Осиёнинг ривожланган иқтисодиётларида иқтисодий ўсишни **0,5–1 фоиз бандга**, ривожланаётган мамлакатларида эса **0,2–0,8 фоиз бандга** ошириши мумкин.
Шу билан бирга, СИ меҳнат бозоридаги вазифалар ва кўникмаларга бўлган талабни ўзгартирмоқда.
ХВЖ баҳосига кўра, СИ вақт ўтиши билан жаҳондаги иш ўринларининг **40 фоизи**га таъсир қилиши мумкин: айримларида ходимлар имкониятлари кенгаяди, бошқаларининг аҳамияти пасаяди ёки улар йўқолиши мумкин.
Дастлабки тадқиқотларга кўра, АҚШда иш ўринларининг **10 фоизи** аллақачон СИ билан ишлаш кўникмаларини талаб қилмоқда.
Бир хил ва такрорланувчи вазифалар билан боғлиқ иш ўринлари сони камайиб бораётган бир пайтда, нисбатан кам ҳақ тўланадиган икки соҳада — қурилиш ва дата марказларда — иш ўринлари сони ортмоқда.