«Jackdaw» қанча газ етказиб бериши мумкин? Ва бу сизнинг энергия учун харажатларингизни камайтирадими?

Jackdaw қанча газ етказиб бериши мумкин? Ва бу сизнинг энергия учун харажатларингизни камайтирадими?

Ҳукумат Шимолий денгиздаги Jackdaw газ конида бурғилаш ишларига яшил чироқ ёқди.

Йиллар давомида давом этган баҳс ва ҳуқуқий низолардан сўнг чиқарилган ушбу қарор бир неча ҳафта ичида кондан газ олиш ва уни Буюк Британиянинг газ тармоғига узатишга йўл очади.

BBC Verify бунинг энергия учун тўловлар, энергетик хавфсизлик ва атроф-муҳит учун нимани англатиши мумкинлигини ўрганиб чиқди.

Jackdaw — Абердиндан 150 миль (241,4 км) шарқда жойлашган газ кони. У Adura Energy компаниясига тегишли бўлиб, ушбу компаниянинг ўзи Shell ва Equinor энергетика фирмаларига биргаликда тегишлидир.

Биринчи марта тўрт йил олдин маъқулланишга эришган, аммо шу пайтгача ҳуқуқий кечиктиришларга дуч келган объект эгаларининг ҳисоб-китобларига кўра, Jackdaw конида тахминан 10 миллион куб метр қазиб олиш мумкин бўлган газ мавжуд.

, Буюк Британиянинг кейинги ўн йилликда газга бўлган эҳтиёжи ҳақида, бу Jackdaw 2026 ва 2036 йиллар оралиғида миллий газга бўлган умумий прогноз қилинаётган талабнинг тахминан 1,6 фоизини қоплаши мумкинлигини кўрсатади.

Операторларнинг айтишича, у бир неча ҳафта ичида Буюк Британиянинг газ тармоғига уланиши ва кейинги 11 йил давомида газ ишлаб чиқаришни давом эттириши мумкин.

Буюк Британия табиий газининг ярмига яқини Шимолий денгиздаги амалдаги газ конларидан олинади ва қувурлар орқали қирғоққа юборилади.

Унинг аксарият қисми Норвегиянинг Шимолий денгиздаги газ конларидан алоҳида қувурлар орқали келади.

Бироқ, Буюк Британиянинг газ импортининг каттароқ қисми энди 20 йил олдингига қараганда Суюлтирилган Табиий Газ (СТГ) шаклида келмоқда.

Бу қазиб олинадиган, суюқликка айлантириладиган ва кейин харидор мамлакатга етказиб бериладиган табиий газ бўлиб, у ерда энергия манбаи сифатида фойдаланиш учун яна газга айлантирилади.

Ва Буюк Британия тобора кўпроқ АҚШдан келадиган СТГ етказиб беришга қарам бўлиб бормоқда, бу 2025 йилда умумий табиий газ импортининг чорак қисмини ташкил этди.

Энергетика вазири Миатта Фанбулле Jackdaw гази "бу қишда энергия учун тўловларни камайтирмайди" деб айтди.

Ва повезинча энергетика таҳлилчилари ҳам Jackdaw конидан қўшимча газ қазиб олиш хонадонларнинг энергия учун тўловларига сезиларли, бевосита таъсир кўрсатишини кутмаяпти.

Бу табиий газ бозорларининг ишлаш тарзи билан боғлиқ. Буюк Британия кенгроқ Европа газ бозорлари билан боғланган ва сув ости қувурлари орқали қитъа билан жисмонан уланган.

Британия хонадонлари ва корхоналари учун газ нархлари амалда бутун Европа даражасида ва бутун Европа бўйлаб мижозлар энергия учун тўлашга тайёр бўлган нарх билан белгиланади.

Газ ва нефть етказиб беришга таъсир кўрсатган Украина ва Эрондаги урушлар сабабли қитъа бўйлаб одамлар сўнгги йилларда энергия учун тўловлари кескин ошганини кўрдилар.

Аммо Jackdaw конидан Британия тизимига кирадиган қўшимча газ ҳали ҳам нисбатан кам бўлади ва Британия фирмалари ҳамда хонадонлари тўлайдиган Европа нархини сезиларли даражада ўзгартириши даргумон.

"Моҳиятан, кўпроқ Британия энергиясини ишлаб чиқариш шартли равишда арзонроқ Британия энергиясини англатмайди", деди Дублин Университет коллежининг солиққа тортиш профессори Карл Матиконис BBC Verify га.

"Шимолий денгиз нефти ва гази Британия истеъмолчилари учун чегирма билан олиб қўйилиш ўрнига бозор нархларида сотилади."

Бироқ, Jackdaw конидан қўшимча газ қазиб олиш Буюк Британия ҳукумати учун кўпроқ корпоратив солиқ тушумларини келтириши мумкин, чунки эгаси томонидан олинган ҳар қандай фойда солиққа тортилади.

, ҳукумат Шимолий денгиз нефти ва газидан олинадиган солиқ тушумларидан яшил энергетика лойиҳаларига сармоя киритиш учун фойдаланган ҳолда янги энергетик бойлик жамғармасини ташкил этаётганини айтди. У бу Буюк Британиянинг электр энергияси ишлаб чиқаришда газга бўлган қарамлигини камайтириш орқали "узоқ муддатда тўловларни батамом камайтиришга ёрдам беришини" таъкидлади.

Бироқ, иккала режа ҳам Jackdaw эгасининг келажакдаги фойдасига боғлиқ бўлиб, уни аниқ башорат қилиб бўлмайди.

Бош вазир Энди Бернҳам газ конининг очилиши "юзлаб иш ўринларини ҳимоя қилишини" айтди ва бу қадам касаба уюшмалари томонидан олқишланди.

Jackdaw конини ўзлаштириш фойдасига келтирилган асосий далиллардан бири шундаки, у Буюк Британиянинг миллий энергетик хавфсизлигини мустаҳкамлайди.

Энергетика експертлари бу борада турлича фикрга эга.

Бироқ, бошқалар Jackdaw миллий энергетик хавфсизликда катта ўзгариш қилишига ишонмайди, чунки кон ишга тушгандан кейин ҳам Буюк Британия табиий газ импортига жуда қарам бўлиб қолаверади.

Jackdaw конининг атроф-муҳитга таъсири ҳам катта баҳс манбаи бўлиб келмоқда. Тарафдорларнинг айтишича, газ кони фойдали бўлади, чунки Буюк Британиянинг ўз Шимолий денгиз конида ишлаб чиқаришдан чиқадиган карбонат ангидрид чиқиндилари АҚШ СТГсини ишлаб чиқаришдагидан пастроқ бўлади.

Соҳани тартибга солувчи Шимолий денгизга ўтиш бошқармаси (NSTA) ҳисоб-китобларига кўра, АҚШ СТГсини ишлаб чиқариш, етказиб бериш ва қайта ишлашдан чиқадиган чиқиндилар Шимолий денгиз табиий газини ишлаб чиқаришдагига қараганда тахминан уч баравар юқори.

Бунинг сабаби, СТГни суюлтириш, уни ташиш ва сўнг етиб келгач яна табиий газга айлантириш жараёни қувур орқали қирғоққа ҳайдаш билан солиштирганда жуда кўп энергия талаб қилади ва бу юқорироқ карбонат ангидрид чиқиндиларига олиб келади.

Бироқ, NSTA ҳисоб-китобларига кўра, Норвегиянинг Шимолий денгиздаги газ ишлаб чиқариши — ундан Британия аллақачон қувур орқали катта ҳажмда импорт қилади — Буюк Британиянинг мавжуд Шимолий денгиз газ ишлаб чиқаришига қараганда анча паст ўртача чиқинди таъсирига эга.

Бунинг сабаби, Буюк Британиянинг Шимолий денгиз гази асосан кичикроқ конлардан олинади ва Норвегияникига қараганда эскироқ инфратузилма ва технологиялардан фойдаланган ҳолда қазиб олинади.

Jackdaw эгасининг ҳисоб-китобларига кўра, унинг ишлаб чиқаришдаги чиқиндилар интенсивлиги

, Буюк Британиянинг эски Шимолий денгиз инфратузилмасига қараганда пастроқ бўлади — гарчи Норвегия конларидан қазиб олинадиган газдан ҳали ҳам юқорироқ бўлса-да.

Шундай қилиб, Jackdaw қарорининг атроф-муҳитга таъсири қисман келажакда Буюк Британия газ истеъмоли таркиби қандай ўзгаришига ва у қаердан келишига боғлиқ — бу эса ноаниқ.

Агар Jackdaw конидан қўшимча газ қазиб олиш АҚШ СТГ импорти ўрнини босса, Буюк Британия билан боғлиқ миллий чиқиндилар бошқача бўлиши мумкин бўлганга қараганда пастроқ бўлиши мумкин.

Аммо агар Jackdaw конидан қўшимча газ қазиб олиш Норвегиядан газ импорти ўрнини босса, у ҳолда Буюк Британия билан боғлиқ миллий чиқиндилар бошқача бўлиши мумкин бўлганга қараганда юқорироқ бўлиши мумкин.

Газни ёқишдан чиқадиган чиқиндилар уни ишлаб чиқаришдан чиқадиган чиқиндилардан анча юқори эканини ёдда тутиш муҳимдир.

Ва таҳлилчиларнинг айтишича, агар Jackdaw қарори якунда дунё бўйлаб қазиб олинадиган ва истеъмол қилинадиган қазилма ёқилғининг умумий ҳажмини ошириш билан якунланса, Буюк Британия билан боғлиқ чиқиндилар камайган тақдирда ҳам, у бошқача бўлиши мумкин бўлганга қараганда глобал чиқиндиларни оширади.

Оксфорд Энергетика Тадқиқотлари Институтидан Жонатан Стерн BBC Verify га шундай деди: "Агар Буюк Британия билан боғлиқ эмас, балки глобал чиқиндилар муҳим бўлса, унда ҳар қандай янги қазилма ёқилғини ўзлаштириш чиқиндиларни оширади, чунки Jackdaw ўрнини босиши мумкин бўлган Норвегия ва АҚШ гази барибир қазиб олинса керак."

Бироқ, мавжуд глобал қазилма ёқилғи ишлаб чиқариш ва истеъмоли билан солиштирганда Jackdaw ҳажмини ҳисобга олганда, глобал чиқиндиларга бевосита таъсири ҳали ҳам нисбатан кичик бўлади.