Италия майдонига Мария Стюартнинг севимли ўлдирилган мусиқачиси номи берилди

Италия шаҳри Шотландия қироличаси Мария томонидан тан олинган, ўлдирилган созанда шарафига номланди

Италия шимолидаги бир шаҳар Холируд саройида шафқатсизларча ўлдирилган, Шотландия қироличаси Мариянинг созандаси ва шахсий котиби шарафига майдонга янги ном берди.

1566 йилда Давид Риццио Қироличанинг шахсий хонасида бўлганида, фитначилар ичкарига бостириб кириб, қироличани бир четга суриб юборишган ва Рицциога 56 марта пичоқ уришдан олдин уни судраб олиб кетишган.

Моретта мери унинг бу минтақадан Шотландия қироллик саройигача бўлган босиб ўтган йўлини хотирлаш учун Давид Риццио майдонининг (Piazzetta David Rizzio) расмий очилишини ўтказди.

Жанни Гатти шундай деди: "Биз бу тарих билан чуқур боғлиқликни ҳис қиламиз ва Мореттанинг барча аҳолиси Шотландия билан алоқамиз ҳақида билишини хоҳладик."

Унинг қўшимча қилишича, Риццио Шотландияда "ҳақиқатан ҳам машҳур" бўлса-да, маҳаллий даражада жуда кам тан олинган.

"Қандай қилиб у Шотландияда шунчалик муҳим шахс бўлиши мумкин, аммо ўзи туғилган ҳудудда эмас?" деди у.

Давид Риццио 1561 йилда 56 марта пичоқланган

Унинг айтишича, майдон номини ўзгартириш жамоатчиликка "тарихнинг бир бўлагини қайтариш"ни англатади ва "Европа саройига етиб боришга қодир бўлган истеъдод ва маданият" айнан шу ҳудуддан чиққанини кўрсатади.

2023 йилда Риццио вафот этган жойни кўриш учун Шотландияга ташриф буюрган Гаттининг айтишича, у маҳаллий даражада Риццио тарихи ҳақида хабардорликни ошириш билан бирга, бу ҳудудга узоқроқ жойлардан ҳам ташриф буюрувчиларни жалб қилишга умид қилмоқда.

Виа Могна кўчасидаги Моретта мэрияси орқасида жойлашган майдон яқинда маҳаллий қайта тиклаш лойиҳаси доирасида таъмирланди.

Ёдгорлик лавҳаси очилди ва майдон дуо қилинди, шундан сўнг қисқача тарихий саҳна кўриниши ва Рицциога бағишланган мусиқий чиқиш бўлиб ўтди.

Очилиш маросимида Эдинбург университетининг Италияшунослик бўйича маърузачиси, Риццио ҳаётини атрофлича ўрганган ва бу лойиҳа бўйича шаҳар билан ҳамкорлик қилган доктор Эмануэла Патти ҳам сўзга чиқди.

Риццио Марияга яқинлашишдан олдин саройга созанда сифатида кириб келган

"Тадқиқотларимиз ва суҳбатларимиз орқали бу боғлиқликка энди кенгроқ эътибор қаратилди ва шаҳар бу тарихга ўз жамоатчилик майдонида доимий ўрин бермоқда", деди доктор Патти.

"Мен учун тадқиқотчи сифатида ҳам, италиялик сифатида ҳам бу жуда таъсирли.

"Одамлар одатда Риццио тарихига фақат унинг қотиллиги орқали дуч келишади, аммо энди у ҳаёти, босиб ўтган йўли ва истеъдоди орқали ёдга олинмоқда, бу катта ютуқдир."

У бу қадам одамларни Риццио ҳақида кўпроқ маълумот олишга ундашига, Моретта ва Эдинбург ўртасида "кўпроқ алмашинувлар" учун имконият яратишига ва бу тарихий воқеага "янги саҳифа" бағишлашига умид билдирди.

Риццио қўшни Панкальери шаҳрида туғилган ва Мореттадаги қалъага эгалик қилган қудратли Соларо оиласи саройида созанда бўлиб ишлаган.

У Шотландияга 1561 йилда Савойя элчиси билан келган ва Мариянинг котиби ва яқин ҳамроҳига айланишдан олдин унинг хизматига созанда сифатида кирган.

"Риццио тарихини фавқулодда қиладиган нарса шундаки, хорижий созанда бўлиб келган инсон қанчалик тез... Шотландия саройида ишончли шахсга айланганидир", деди доктор Патти.

"Бу бизга XVI асрдаги Шотландия жуда кенг Европа дунёси билан боғланганини ҳам эслатади. Рицционинг Марияга яқинлиги уни қудратли қилди - аммо шу билан бирга уни заиф қилиб қўйди.

"Нисбатан қисқа вақт ичида бу италиялик янги келган шахс ўзини Шотландия ҳокимияти марказига яқин жойда кўрди ва бу юксалиш унга душманлар орттирди."

Унинг қироличага ортиб бораётган таъсири Шотландия задагонлари, жумладан, унинг эри Лорд Дарнли ўртасида рашкни келтириб чиқарди.

Риццио ва Қиролича ўртасидаги муносабатларнинг хусусияти ҳақида миш-мишлар тарқалган

1556 йил 9 март кечаси фитначилар Эдинбургдаги Холирудҳаус саройидаги Қироличанинг шахсий хоналарига бостириб киришди ва Рицциони ундан судраб олиб кетишди.

Бўлажак Яков VI га ҳомиладор бўлган Мария ҳужумга гувоҳ бўлган бир пайтда, у ёндаги хонада пичоқлаб ўлдирилган.

"Риццио ва Мария севишганлар бўлган деган миш-мишлар бор эди, лекин биз бу миш-мишларни тасдиқланган факт сифатида қабул қилмаслигимиз керак, чунки улар ўша пайтдаги жуда душманона сиёсий муҳитнинг бир қисми эди", дея қўшимча қилди доктор Патти.

Унинг қироличага бўлган машҳурлиги Шотландия задагонлари орасида рашкни келтириб чиқарди

Рицционинг сўнгги қўним топган жойи сирлигича қолмоқда, назариялар Холируддаги қироллик мақбарасидан тортиб Канонгейт Киркярддаги қабргача ўз ичига олади.

Тарихий манбаларга кўра, у катта эҳтимол билан Холируд аббатлигининг пештоқида ёки унга яқин жойда, унинг ғарбий кириш қисмида дафн этилган.

Аммо унинг шафқатсизларча ўлдирилганидан 450 йилдан кўпроқ вақт ўтгач ҳам, аниқ жой номаълумлигича қолмоқда.